Van onze partner Rijkswaterstaat

'Van een goede verkeersleider merk je als het goed is niks'

10 maart 2021 00:00 Aangepast: 15 maart 2021 16:50

Nederlandse vaarwegen zijn de drukste van de wereld. Om alles veilig en vlot te laten verlopen, leiden verkeersleiders het scheepvaartverkeer dag en nacht in goede banen. Een verantwoordelijke klus: "Houd het hoofd koel en denk telkens een aantal stappen vooruit."

Via een vakantiebaantje als kolkman kwam Bastiaan Gilde (34) in aanraking met werk langs het water. Een kolkman assisteert de sluismeester bij -in dit geval- een recreatiesluis. Gilde dirigeerde met een portofoon vanaf de walkant voornamelijk zeil- en motorjachten de Grevelingensluis in. Hoe meer bootjes tegelijk in de sluis passen, des te vlotter de doorstroom.

Sluisoperator

Dat vakantiewerk in 2006 bleek een voorbode. Later werd hij sluisoperator bij Rijkswaterstaat, ook via het uitzendbureau. En vervolgens reageerde hij in 2012 op een vacature als verkeersleider. Daarvoor moest Gilde wel weer naar school omdat zijn opleiding Bestuurskunde hiervoor niet voldeed.

Verkeersleidersopleiding

De verkeersleidersopleiding tot VTS (Vessel Traffic Service)-operator duurt een jaar, vertelt hij: “Eerst krijg je een algemene opleiding. Die volg je samen met collega’s die later elders in het land als verkeersleider gaan werken. Daarna volgt een regionale opleiding. Hier word je getraind voor een van de centrales van Rijkswaterstaat waar je terecht komt.” Wie de vervolgopleiding succesvol afrondt, krijgt een bevoegdheid die alleen geldt voor de eigen sector.

In het geval van Gilde bestaat deze sector uit één van de vijf bemande radarposten die samen de Schelderadarketen op het Nederlandse en Belgische deel van de Westerschelde vormt. Twee daarvan staan in België en drie in Nederland.

Drukst bevaren rivier ter wereld

Gilde kwam bij de nautische verkeerscentrale in Terneuzen terecht. Voor hij daar aan de slag mocht, moest hij eerst uren in een simulator doorbrengen. Afgewisseld door een training met een mentor die zo’n 450 uur in beslag nam. Gilde: "De Westerschelde, met een lengte van 95 kilometer en grote getijdenverschillen, is één van de drukst bevaren rivieren ter wereld met ongeveer 150 duizend scheepsbewegingen per jaar. Ze zetten je daar niet zo maar neer."

Natuur bepaalt werkritme

Als hij nu achter zijn desk zit, omringd door schermen met uitzicht op het water, dan wordt zijn werkritme bepaald door de natuur. Bij eb en vloed een piek, en dat twee keer per dag. Bij eb dienen  binnenschippers zich aan vanaf het Kanaal van Gent naar Terneuzen richting Hansweert of Antwerpen. Bij vloed gaat het in omgekeerde richting: landinwaarts richting Gent, en verder. De zeevaart kruist dit binnenschipverkeer op weg naar de havens van Antwerpen en Gent.

De sluis bij Terneuzen De sluis bij Terneuzen

Stremming bij Terneuzen

Het zijn niet alleen kruisende scheepsroutes waar Gilde rekening mee moet houden. Daaromheen ontstaan doorlopend nieuwe situaties door factoren die hij niet in de hand heeft. Mistbanken komen op en zorgen voor slecht zicht. Schepen gaan soms stuk. Er komen schepen voorbij met gevaarlijke lading. En als het flink regent in Frankrijk dan stijgt het kanaalpeil in het Kanaal van Gent naar Terneuzen. Soms moet de sluis daarom tijdelijk geen schepen schutten maar oppervlaktewater afvoeren. De bekende stremming bij Terneuzen.

Schipper bepaalt

Wat Gilde als essentieel verschil noemt tussen het verkeersleiderschap te water en dat in de lucht is de mate waarin hij een meer adviserende rol vervult. Op basis van alle verkeersinformatie die hij heeft, voorziet hij de passerende schippers en loodsen van een verkeersbeeld. Dat biedt de aanknopingspunten waarop de schipper of loods vervolgens zélf een besluit neemt. Het is dan aan ons om te monitoren of dit juist wordt uitgevoerd en afspraken worden nagekomen, anders grijpen wij in. “Als je ons met de weg moet vergelijken, dan bieden wij alle borden, tekens en informatie. Maar de rest moet je zelf doen.”

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Gehackt word je sowieso wel'

Stressbestendig

Verkeersleiders werken dus van piek naar piek. Intussen gebeuren er constant onverwachte dingen: er staat wind, het is heel erg druk, of juist heel rustig. Dat betekent flink omschakelen en daar moet je stressbestendig voor zijn. Je moet als verkeersleider dus altijd meerdere stappen vooruitdenken, legt hij uit. “De situatie is elke minuut anders.”

Afwisseling en verantwoordelijkheid

Het mooie van het werk volgens is Gilde de afwisseling in combinatie met de grote verantwoordelijkheid die hij samen met collega’s draagt. Tijdens een shift van acht uur werkt hij met een team van vijf man die onderling rouleert van positie. Samen voorkomen ze ongevallen en zorgen ze voor een veilige en vlotte doorvaart.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Versneld carrière maken met een andere blik

Autonoom varen

Wat de mens achter het stuurwiel betreft, is Gilde wel benieuwd naar wat de toekomst gaat brengen. Net als bij personenauto’s wordt in de scheepvaart volop geëxperimenteerd met autonome besturing. Schepen die straks zonder stuurman of -vrouw hun eigen weg over de rivieren en wereldzeeën vinden, geholpen door sensoren en GPS. Gilde is erg nieuwsgierig hoe dat in de praktijk gaat uitpakken: “Als het schip de haven nadert, dan volgt een kritiek punt want dan wordt het druk.”

Schipper op afstand

Gilde denkt dat als autonoom varen in de toekomst realiteit wordt dit gunstig kan zijn in combinatie met het terugdringen van emissie. Voor zijn eigen baan is hij niet bang: “Nu zijn we vooral bezig met aansturen en ingrijpen. Dan wordt het misschien meer monitoren. Maar als je wilt ingrijpen dan moet dat wel kunnen. Straks ben je niet alleen verkeersleider. Maar misschien ook een beetje schipper-op-afstand.”

Meer weten over werken bij Rijkswaterstaat? Op hun liveblog lees je er alles over.

 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van