Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan ook al jouw Bright nieuws, video's, stuff en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Tech

Groningse waterstofplannen zijn nog vaag, maar veelbelovend: 6 vragen

28 februari 2020 16:50 Aangepast: 10 maart 2020 11:52
Wieken van windmolens staan klaar voor transport in Moerdijk. Beeld © ANP

Als het aan Shell, Gasunie en Groningen Seaports ligt, wordt Noord-Nederland een knooppunt voor de Europese waterstofindustrie en daarmee een belangrijke speler in de energietransitie van het continent.

De plannen voor het project NortH2 klinken mooi, maar zijn nog weinig concreet. Milieuorganisatie Milieudefensie typeert ze als niet meer dan een 'schets voor een groen luchtkasteel'. Kortom: eerst zien dan geloven.

Tegelijkertijd zeggen waterstofexperts dat de plannen wel degelijk een succes kunnen worden, zowel voor het klimaat als voor de economie van Noord-Nederland.

Hoe veelbelovend zijn de plannen? Zes vragen.

Wat zijn de plannen in Groningen precies?

In de Noordzee moet het grootste windpark van Europa gebouwd worden. Dat moet rond 2030 tussen de 3 en 4 gigawatt aan stroom produceren. Tien jaar later moet dat 10 gigawatt zijn, goed voor 12,5 miljoen huishoudens.

Aan de wal in de Eemshaven moet de grootste waterstoffabriek van Europa komen, die groene waterstof produceert met windenergie. Dat moet in 2040 jaarlijks 800.000 ton waterstof per jaar opleveren.

Daarmee kunnen bedrijven en huishoudens jaarlijks 7 megaton aan CO2-uitstoot besparen. Ter vergelijking: volgens het Planbureau voor de Leefomgeving In totaal stoot de Nederlandse industrie jaarlijks zo'n 57 megaton uit.

Het slechte nieuws: het zijn nog slechts plannen. De bedrijven hebben nog geen investeringsbeslissing genomen, de financiering is nog niet rond en zelfs de haalbaarheidsstudie is nog niet afgerond.

Waarom is waterstof zo belangrijk voor de energietransitie?

De zon schijnt niet altijd en de wind waait ook niet altijd. Als er straks geen gas- en kolencentrales meer zijn om op terug te vallen, heb je dus alternatieven nodig voor deze periodes. Waterstof is dat alternatief.

Je kan zonne- en windenergie omzetten in waterstof en wanneer dat nodig is kun je daar weer elektriciteit van maken. Bijkomend voordeel is dat je op die manier ook makkelijker energie kan transporteren over een grote afstand.

Is dat omzetten niet omslachtig?

Een beetje wel, want je verliest veel energie als je bijvoorbeeld windenergie omzet in waterstof en vervolgens waterstof weer in elektriciteit. Ongeveer de helft.

Op korte afstanden kun je daarom beter een stroomkabel gebruiken om elektriciteit van een windpark naar de kust te brengen. Maar ook die kampen met energieverlies. Hoe langer de afstand, hoe rendabeler het wordt om de energie als waterstof te transporteren.

Het voordeel is dat je bestaande gasleidingen kan gebruiken voor die waterstof, terwijl het huidige hoogspanningsnet lang niet genoeg capaciteit heeft voor bijvoorbeeld alle plannen in Groningen.

Voor het opslaan van energie kun je ook een accu gebruiken, maar als je grote hoeveelheden energie voor langere periodes wil opslaan, is waterstofopslag onder hoge druk in lege gasvelden of zoutcavernes goedkoper.

Hoe belangrijk wordt waterstof in de energiemix?

Dat verschilt per scenario. Lennart van der Burg, waterstofexpert van TNO, gaat ervan uit dat waterstof in de toekomst ongeveer 10 tot 20 procent van de energiemix gaat uitmaken. "Wij houden als vuistregel aan: doe elektrisch wat elektrisch kan. In andere gevallen is waterstof een goed alternatief."

Ad van Wijk, die het onderzoeksprogramma Energie en Water leidt bij waterkennisinstituut KWR, denkt dat waterstof de helft van de energiemix kan gaan uitmaken. Hij wijst erop dat je bij de berekening breder moet kijken dan alleen Nederland.

"We kunnen in Nederland nooit alleen maar verduurzamen met zelf geproduceerde duurzame energie. Daar zijn we te klein voor. Dus moeten we importeren, bij voorkeur uit gebieden waar de zon vaker schijnt en de wind harder waait", zegt hij.

"Als je zonne-energie uit de Sahara wil importeren, zul je daar waterstof van moeten maken. Dus zelfs als het eindgebruik in Nederland elektrisch is, heb je toch waterstof nodig."

Wanneer kies je voor elektriciteit en wanneer voor waterstof?

In sommige sectoren is elektriciteit geen optie is, zegt Van der Burg. Bijvoorbeeld in de internationale scheepvaart, het zware wegtransport of de staalindustrie.

Aan de andere kant heeft waterstof een veel hogere verbrandingstemperatuur en -snelheid dan aardgas. Je kan het verwarmen tot 1500 graden. "Dat maakt het een minder logische brandstof om je huis mee te verwarmen tot 20 graden."

Toch denkt Van Wijk dat waterstof ook in woningen nodig zal zijn, vooral bij bestaande bouw. "Oude huizen zijn moeilijk om te bouwen zodat je ze geheel kan verwarmen met een warmtepomp. De oplossing zit in slimme combinaties. Dus een elektrische warmtepomp met een waterstofketel voor de koude winterdagen."

Kun je zomaar overstappen op waterstof?

Gaspijpleidingen kun je in principe zo gebruiken voor waterstof, zegt Van Wijk. Zowel de transportpijpleidingen met een diameter van 1,2 meter als de kleinere buizen van het distributienet. "In principe kun je wijk voor wijk overstappen op waterstof."

Hij vervolgt: "Je zal wel de compressoren moeten vervangen die nodig zijn om het gas onder druk in de pijplijn te krijgen. Want aardgascompressoren zijn niet geschikt als waterstofgascompressoren. Ook zal je bepaalde verouderde delen van het gasnet moeten vervangen, maar dat moest op termijn sowieso."

Van der Burg vult aan dat de huidige branders in de industrie de hoge verbrandingstemperatuur en -snelheid van waterstof niet aankunnen. "Die moet je dus vervangen. Het is niet heel makkelijk om dat aan te passen, maar ook weer geen no-go. De techniek bestaat al, maar moet verder ontwikkeld worden. Dat is niet over twee jaar klaar, en ook niet over vijf jaar." Waterstofketels voor huishoudens zijn nu al te koop.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore