Sandra Korstjens

RTL Futebol: Traangas als standaardprocedure

15 juni 2014 18:25

Plotseling klinkt er een luide knal. En nog een. Een wolk traangas stijgt op en de demonstranten die net nog voor me uit liepen, rennen nu opeens mijn kant op. Ze lopen een steeg in waar ze vuilnisbakken omver trekken. Dan hoor ik een luid geraas. De glazen pui van een autozaak komt naar beneden nadat iemand er een steen doorheen gooit.

Het is vrijdagmiddag. En terwijl Oranje het ene doelpunt na het andere maakt tegen Spanje, loopt een tot dan toe vreedzame demonstratie van zo’n 200 tot 300 anti-WK demonstranten opeens uit de hand. Niet alle Brazilianen zijn namelijk blij dat het WK in hun land wordt gehouden. Zij vinden dat het geld beter kan worden uitgegeven aan bijvoorbeeld zorg, veiligheid en onderwijs.

De politie reageert als een stier op een rode lap op het vandalisme. Met geheven knuppels rennen ze de demonstranten achterna. Een ogenschijnlijk onschuldige jongen die net de steeg uit komt lopen, krijgt de volle laag. Vooral jonge meiden worden opgepakt. Hardhandig worden ze achterin de gereed staande wagens van de ME gegooid.

Wat belangrijk is, is de volgorde waarin dit allemaal plaatsvindt. Want terwijl de demonstranten het ene moment nog gewoon rustig over straat lopen, waarbij er niet veel meer aan de hand is dan dat de files in Salvador nog wat langer worden dan normaal, worden ze het volgende moment hardhandig opgepakt door de politie.

"En zo werden de demonstranten letterlijk in de val gelokt"

Wat er gebeurde is dat de demonstranten door de militaire politie werden opgewacht aan het einde van een lange straat. Achter de protestmars liepen ook al agenten. En zo werden de demonstranten letterlijk in de val gelokt. Op het moment dat ze geen kant meer op konden, begon de politie uit het niets met het schieten van traangasgranaten. Boos omdat ze in het nauw werden gedreven, begonnen de demonstranten toen pas dingen te vernielen.

Het praat het vandalisme niet automatisch goed, maar veel ernstiger dan een kapotte glazen pui en omver getrokken vuilnisbakken, vond ik de houding van de politie. Hun agressieve houding was bij de grote protesten tijdens de Confederations Cup vorig jaar een belangrijk punt waarom mensen de straat op gingen. “We hebben het recht om veilig te demonstreren”, werd er toen geroepen. Maar nu het WK eenmaal begonnen is, lijkt het de meeste Brazilianen niet veel uit te maken dat een groepje demonstranten in elkaar wordt geslagen. En intussen lijkt de politie alleen maar harder op te treden.

"Ik had altijd gedacht dat de aandacht van buitenlandse pers zou zorgen dat ze zich zouden inhouden"

Wat me verbaasde was dat de agenten zich van mijn camera niets leken aan te trekken, terwijl ik overal bovenop stond. Ik had altijd gedacht dat de aandacht van buitenlandse pers zou zorgen dat ze zich zouden inhouden. De reden dat dat niet zo is, is waarschijnlijk vrij simpel: harde maatregelen tegen hen zijn zeldzaam. Vaak lees je een paar dagen later dat de bewuste agent geschorst is. En daarna niets meer. That’s it. Waarschijnlijk gaat hij een paar dagen of weken daarna weer gewoon aan de slag. 

Het zou natuurlijk ook heel goed kunnen dat de agenten zich wel degelijk inhouden. En dat het er zonder camera’s nog veel harder aan toegaat.

Tijdens de openingswedstrijd in São Paulo werden niet alleen demonstranten maar ook buitenlandse journalisten het slachtoffer van het harde optreden van de politie. Het leverde een producer van CNN een gat in haar arm op.

En de eerste voetbalfans zijn nu ook al in aanraking gekomen met de traangasgranaten en wapenstokken van de politie. Een paar honderd Argentijnse fans werd gisteravond op Copacabana door de politie uiteen gedreven. Ik was er niet bij en weet dus niet of de fans zich een beetje gedroegen. Maar wat ik begrijp is dat hun grootste ‘misdaad’ was dat ze het verkeer ophielden. Dat is hier dus blijkbaar al genoeg om weer wat traangas af te schieten. 

De politie kondigde in mei trots aan dat ze 226.000 extra traangasgranaten had in ingeslagen voor het WK. Als ze zo doorgaan, hebben ze daar niet genoeg aan.

@sandrakorstjens