Spelers multi-inzetbaar

Minder in vorm, toch winnen: experimenteren brengt Ajax succes

08 april 2021 06:29 Aangepast: 08 april 2021 12:10
Ajax-trainer Erik ten Hag met zijn staf gisteren op het trainingsveld. Beeld © ANP

Het is een bekend adagium in de sportwereld: never change a winning team. Als jouw team goed draait, probeer er dan vooral zo weinig mogelijk aan te veranderen – dan blijft de trein lekker voortrazen. Het Ajax van nu, dat vanavond in de kwartfinale van de Europa League aantreedt tegen AS Roma, is hard op weg die ongeschreven wet onderuit te halen.

Vrijwel wekelijks bewijst de ploeg het tegendeel, zelden speelt Ajax in precies dezelfde opstelling als de week ervoor. Laat staan een paar keer op rij. Natuurlijk is dat is soms mede ingegeven door blessures en schorsingen, soms ook door domme fouten. Zoals het niet-inschrijven van aanvaller Sebastian Haller voor de Europa League of het innemen van een verkeerde pil, wat keeper André Onana een dopingschorsing van een jaar opleverde.

24 duels op rij ongeslagen

Maar lang niet altijd gaat het om gedwongen situaties en inmiddels is de ploeg al 24 wedstrijden op rij ongeslagen. Zowel in de Nederlandse competitie als in de Europa League werd niet meer verloren sinds 9 december, de thuiswedstrijd tegen Atalanta Bergamo.

Trainer Erik ten Hag lijkt er bijna een genoegen in te scheppen zijn team telkens weer anders neer te zetten en te modelleren. "We hebben vanaf het begin van het seizoen veel geroteerd", blikt de coach terug. "Als je volgens bepaalde principes speelt, kun je dat ook doen. En kunnen we per wedstrijd andere tactische keuzes maken."

Minder in vorm, toch winnen

Daarnaast weet de ploeg vaak een heel hoog niveau te halen, zegt Ten Hag, 'maar weten we ook dat we, als we minder in vorm zijn, toch vaak winnen. Omdat er een bepaalde structuur is waar we aan vasthouden. Omdat we daar gedisciplineerd in zijn, kunnen we wedstrijden toch makkelijker over de streep trekken.'

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ajax-coach Ten Hag benut uitduel met Heerenveen voor experiment

Het lijkt dus gezien de recente prestaties misschien juist wel goed om steeds te veranderen. Stilstand is immers ook achteruitgang. En kleine aanpassingen houden de spelers scherp.

Basiswaarden behouden

Veranderen om te blijven presteren: Afke van de Wouw, sportpsycholoog en schrijfster van het boek 'Leren presteren', ziet ook de voordelen van juist die benadering ."Uiteraard moet je wel de basiswaarden behouden. En communicatie is heel belangrijk. Het moet heel duidelijk en helder zijn hoe er gespeeld gaat worden. En het heeft tijd nodig. Als je het aan het begin van het seizoen doet, wordt het waarschijnlijk te verwarrend. Je moet wel een soort van basis creëren en van daaruit kun je die veranderingen aanbrengen."

Alles valt of staat met de spelers die Ten Hag tot zijn beschikking heeft. "Wat voor persoonlijkheden zitten er bijvoorbeeld in je team?" gaat Van de Wouw verder. "Hoe zijn ze op elkaar ingespeeld? Spelen ze al langer met elkaar of zijn er ook veel nieuwelingen? Maar het is vooral belangrijk dat ze flexibel zijn. Geen spelers die bij te veel verandering in paniek raken."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Erik ten Hag ligt niet wakker van spelers die uitvallen: 'Brede selectie'

Daarnaast is het natuurlijk zo, zegt ze, dat spelers elkaar beter begrijpen als je ze in verschillende situaties plaatst: ze kunnen het letterlijk ineens vanuit een ander perspectief zien. "Je ziet tegenwoordig ook veel trainers die werken met 'planned disruption'. Expres wisselende omstandigheden creëren. Zodat de spelers daar dus tijdens de wedstrijd ook niet meer van slag van raken."

Op straat hockeyen

Ze haalt het voorbeeld aan van hockeyer Teun de Nooijer, recordinternational, die ooit vertelde dat hij met zijn broer op de klinkers op straat ging hockeyen en daar eigenlijk het meeste heeft geleerd. "Hij moest zich steeds aanpassen. Zijn hersengebied werd steeds breder en beter georiënteerd. Zodat hij tijdens wedstrijden eigenlijk nooit voor verrassingen kwam te staan: het was niks vergeleken bij de klinkers waar hij het op geleerd had."

Dat kun je ook verder trekken naar teams, zegt Van de Wouw. "Als je steeds wisselt van opstelling en je doet dat in de training ook, dan maak je je sporters heel breed inzetbaar. En je leert ze ook bredere vaardigheden."

Andere sporten doen

Het is mede het gedachtegoed van René Wormhoudt, voormalig conditie- en krachttrainer van Ajax. Hij ontwikkelde het Athletic Skills Model. Door spelers ook andere sporten te laten doen, bijvoorbeeld judo en turnen, wordt de motoriek verbeterd en worden ze breder opgeleid. Het lijkt dus ook geen toeval dat veel spelers van de huidige lichting multi-inzetbaar zijn. Daley Blind, Edson Álvarez en Devyne Rensch draaien net zo makkelijk in de verdediging als op het middenveld mee.

Jurriën Timber: "De trainer kan iedere wedstrijd andere keuzes maken." Jurriën Timber: "De trainer kan iedere wedstrijd andere keuzes maken."

Het ultieme voorbeeld is Jurriën Timber, die gewoon op alle posities in de laatste lijn uit de voeten kan. "Dat is wel een kracht denk ik van dit Ajax", glimt de verdediger. "Dat meerdere jongens op meerdere posities uit de voeten kunnen. De trainer kan dan iedere wedstrijd andere keuzes maken. Voor mezelf zie het ook echt als een voordeel, dat ik zo multifunctioneel ben. Ik ben het ook gewend uit de jeugd. En neem het nu eigenlijk gewoon mee naar het eerste."

Eredivisie als proeftuin

Ten Hag gaf afgelopen weekend na de wedstrijd tegen Heerenveen toe dat hij niet voor de meest logische opstelling had gekozen, maar met het oog op de wedstrijd van vanavond tegen AS Roma een beetje wilde experimenteren. De eredivisie als een soort proeftuin. Hoe dan ook, het lijkt bijna geen wonder meer dat Ajax zo goed presteert dit seizoen. Want met al die wisselingen in opstellingen, formaties en spelsystemen moet de ploeg telkens opnieuw op zoek naar nieuwe automatismen. En viert ondertussen de creativiteit hoogtij.

RTL Nieuws aanmelden nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore