Sport en politiek

Omstreden trip Jong Oranje naar Wit-Rusland: 'Kan kop niet in het zand steken'

04 september 2020 11:12 Aangepast: 04 september 2020 13:14
Wit-Russiche demonstrant zwaait een oppositievlag bij een voetbalwedstrijd

Vanavond speelt Jong Oranje een EK-kwalificatieduel tegen Wit-Rusland in Minsk. Een wedstrijd die al heel lang op de agenda staat. Maar in Wit-Rusland is momenteel een boel aan de hand. Dit roept de vraag op: is het wel verstandig van de KNVB om het voetbalteam naar het land te sturen?

Het is al weken onrustig in Wit-Rusland. Demonstranten gaan regelmatig de straat op om te protesteren tegen president Loekasjenko. 'De laatste dictator van Europa' wordt er bijvoorbeeld van beschuldigd gefraudeerd te hebben bij de laatste presidentsverkiezingen.

Bont en blauw geslagen

Daarnaast slaat de oproerpolitie betogingen regelmatig hardhandig neer. Demonstranten worden bont en blauw geslagen, activisten verdwijnen in de cel en oppositieleiders moeten uitwijken naar het buitenland.

Toch gaat het voetballen gewoon door. Ondanks de recente ontwikkelingen heeft de KNVB er voor gekozen de wedstrijd tussen Jong Oranje en Wit-Rusland door te laten gaan.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Maria (19) werd symbool van protest Wit-Rusland: 'Ik had dood kunnen gaan'

Op sociale media wordt met onbegrip gereageerd op de beslissing van de bond. Mensen zijn verontwaardigd over het feit dat de wedstrijd juist nu plaatsvindt, terwijl er geregeld berichten naar buiten komen over mensenrechtenschendingen in het land.

"De KNVB zal ongetwijfeld voor een dilemma hebben gestaan. Nederland doet mee aan een EK-kwalificatietoernooi en moet een wedstrijd spelen die in Wit-Rusland wordt georganiseerd", zegt sportmarketeer Ruud van der Knaap. "Ze volgen hiermee de speelkalender die is samengesteld door de UEFA."

'Politieke afweging'

"Daarnaast was vroeger steevast het antwoord vanuit de sport dat je politiek en sport niet zomaar moet mengen. Tegenwoordig zit de wereld wel anders in elkaar. De KNVB heeft ongetwijfeld overleg met het ministerie van Buitenlandse Zaken over de veiligheidssituatie in Wit-Rusland, maar blaast de wedstrijd niet af als de overheid daar niet om vraagt", vervolgt Van der Knaap. "Het is voor de KNVB heel moeilijk om daarnaast een eigen politieke afweging te maken over Wit-Rusland, daar is de KNVB ook niet voor."

"De perceptie dat dit om een politieke kwestie gaat, klopt niet", stelt Ruud Bosgraaf van Amnesty International. "In Wit-Rusland worden mensen onderdrukt en gemarteld, het gaat hier niet om links of rechts maar om mensenrechten. Je mag langzamerhand van de KNVB verwachten dat als ze ergens naartoe gaan, de organisatie zich wel publiekelijk uit over wat er in dat land aan de hand is."

Bosgraaf zou graag zien dat de voetbalbond laat zien dat ze wel beseft naar wat voor land ze een team sturen. "Er wordt genoeg naar buiten gebracht over mensenrechtenschendingen in Wit-Rusland. Als de KNVB hier niets over wil zeggen, steken ze in feite hun kop in het zand", zegt hij.

'Imago witwassen'

Daarnaast hoopt Bosgraaf dat de KNVB waakzaam is, dat de bond zich niet voor het karretje laat spannen van president Loekasjenko. "Als je daar gewoon naartoe gaat en je doet alsof er niets aan de hand is, dan help je zo’n regime om zijn imago wit te wassen. We noemen dit ook wel 'sportwassen'", zegt Bosgraaf.

Dictaturen gebruiken dan sportevenementen om een boodschap over te brengen: "Kijk, ze komen hier gewoon voetballen, er is niks aan de hand." Daarom moet je, volgens Bosgraaf, als je dan ergens naartoe gaat, je uitspreken over onrecht in zo'n land. "Ook om aan de machthebbers duidelijk te maken dat ze niet zomaar met je aan de haal kunnen gaan voor hun eigen propagandadoeleinden."

Volgens Van der Knaap kijkt de KNVB voor dit soort lastige beslissingen grotendeels naar de Nederlandse overheid. "Het ministerie van Buitenlandse Zaken bespreekt met de KNVB de veiligheidssituatie en geeft dan een advies of ze moeten gaan of niet." Maar de overheid zal volgens hem zo’n reis zelf niet verbieden.

Hij vervolgt: "Als ze niet zouden willen dat Jong Oranje naar Wit-Rusland gaat, dan hadden ze het gehele reisadvies op rood gezet. De KNVB volgt voor dit soort beslissingen dus ook gedeeltelijk de lijn van de overheid."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Spelers Jong Oranje ook vrijgesteld van quarantaine

Van der Knaap veronderstelt dat je wel steeds meer individuele spelers ziet, die zich uitspreken over politieke kwesties. Iets waar de clubs of voetbalbonden zich afzijdig van willen houden. "Denk bijvoorbeeld aan de Black Lives Matter-protesten in Amerika. Dat speelde ook in de Nederlandse sport met voetballers als Memphis Depay, die een duidelijk statement maakte tegen racisme."

'Verantwoordelijkheid bond'

Dit is bij Wit-Rusland tot nu toe uitgebleven. Zowel Van der Knaap als Bosgraaf is van mening dat de spelers van Jong Oranje dit niet aangerekend kan worden. "Laat die sporters vooral met rust, het is juist de verantwoordelijkheid van de bond om zich over dit soort misstanden te uiten. Al helemaal als je het over jonge gasten hebt zoals die van Jong Oranje", zegt Van der Knaap. "Die zijn vooral nog heel erg bezig om sportief door te breken, daarvan kun je later in hun carrière pas verwachten dat ze stil zullen staan bij dit soort kwesties."

Jong Oranje speelt vanavond tegen Jong Wit-Rusland in het Torpedo Stadion in Minsk om zich te kwalificeren voor het EK onder de 21. Vanwege de onveilige situatie rond corona en de politieke onrust in het land, was er al besloten korter te blijven in Minsk dan aanvankelijk de bedoeling was.  

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore