Exclusief

Van Marwijk over WK 2010: 'Wij waren het beste team'

11 juli 2020 07:18 Aangepast: 11 juli 2020 08:41
Van Marwijk vlak na de verloren WK-finale. Op de achtergrond balen Mark van Bommel en Arjen Robben mee Beeld © Pro Shots / Stanley Gontha

Het is tien jaar na 'de teen'. Nederland was er op deze dag in 2010 zeer dicht bij: eeuwige roem als de wereldkampioen voetbal. Maar het ging net mis. De nipte nederlaag tegen Spanje steekt nog steeds bij Oranjes bondscoach van toen: Bert van Marwijk (68). "Met de fitte Arjen Robben van 2014 hadden we nóg meer kans gehad." Een monoloog.

"Wanneer ik niet meer elke dag aan die verloren finale dacht? Een paar weken erna kon ik het al wel van me afzetten. Ik denk er eigenlijk alleen aan als ik er op word aangesproken - wat nog steeds gebeurt - of er een interview over geef, zoals nu."

'Minimaal gelijkwaardig'

"Kort na het WK keek ik op verzoek van het Algemeen Dagblad de finale in z'n geheel terug. Ik doe dat liever niet, ik heb er absoluut geen behoefte aan. Waarom? Omdat de teleurstelling al groot was, maar die lijkt met de jaren alleen maar groter te worden."

"Vlak na de wedstrijd had ik gezegd dat Spanje gewoon een stuk beter was geweest. Na het terugkijken moest ik daar van terug komen. Ik zag dat we redelijk aan elkaar gewaagd waren, qua aantal kansen minimaal gelijkwaardig. En de grootste mogelijkheid was zelfs voor ons…"

Vicente del Bosque Vicente del Bosque

'Bang'

"Een paar maanden later deed ik mee aan een dubbelinterview voor De Telegraaf, samen met Vicente del Bosque (bondscoach van Spanje, red.). Hij zei toen: 'wij waren zó bang voor jullie...' Hij hoopte zelfs dat het op penalty's zou uitdraaien. Na afloop waren Sergio Ramos en Xavi bij ons in de kleedkamer geweest. Rafael Nadal verscheen in de deuropening. Zij hadden precies hetzelfde gezegd. Daardoor ging ik wel nadenken. Dankzij die woorden baalde ik des te meer. De frustratie nam toe."

"Waarom Spanje bang was? Dan moet je naar de reeks kijken die we voorafgaand aan de finale hadden neergezet. We kwalificeerden ons foutloos voor het WK en wonnen op het toernooi zelf ook alles. En we wonnen telkens verdiend. De woorden van onze tegenstanders zeiden genoeg: hun coaches zeiden na afloop allemaal dat ze kansloos waren geweest."

"Voorbeeld: na de eerste groepswedstrijd op het WK, tegen Denemarken, kreeg bondscoach Morten Olsen vragen van Deense journalisten. Over of wij geen geluk hadden gehad door het eigen doelpunt (van Daniel Agger, red.). 'Geluk? Mijn spelers en ik hebben geen moment het idee gehad dat we vandaag konden winnen', antwoordde Olsen. En míjn spelers hadden juist op een gegeven moment het gevoel dat we niet meer konden verliezen."

'Geen verdediging'

"Hoe dat ontstaan is? Ik kan dat niet echt verklaren. Wat ik wel weet: we hebben er werkelijk alles aan gedaan om een heel hechte groep samen te stellen. Dat is aardig gelukt, want vlak voor de finale zaten we al zo'n negen weken dicht op elkaar en de sfeer was nog steeds geweldig. Dat is uniek en zegt veel. We hadden misschien niet de beste spelers, maar werden wel het beste team op dat WK."

"Vanaf het moment dat ik gepresenteerd werd als bondscoach, zei ik dat wij het WK wilden winnen. Daar gingen we voor. Ik zette bewust de druk er vol op, omdat ik denk dat je dan het best kunt presteren. Maar ik kreeg de vraag wat we überhaupt in Zuid-Afrika hadden te zoeken. Doelman Edwin van der Sar was net gestopt, ik had geen rechtsback en volgens de kenners waren Johnny Heitinga en Joris Mathijsen (de twee centrale verdedigers, red.) te traag. En Giovanni van Bronckhorst (de linksback, red.) was al 35 jaar. Dus ik had geen verdediging, vond men. Maar het elftal stak toch goed in elkaar. En mentaal groeide er ook wat."

Cesc Fàbregas wordt gestuit door Mathijsen, Heitinga, Gregory van der Wiel en Rafael van der Vaart (links) kijken toe Cesc Fàbregas wordt gestuit door Mathijsen, Heitinga, Gregory van der Wiel en Rafael van der Vaart (links) kijken toe

'Arrogantie'

"Vanaf het begin heb ik het over 'een missie' gehad. Onze missie, het winnen van het WK. Op een gegeven moment zag ik die exacte woorden terugkomen in interviews van de spelers. 'Kijk, ze geloven er in', zei ik tegen mijn staf. Dat is een vereiste om te kunnen presteren. Ook ik geloofde er in, omdat Nederland in het verleden heeft laten zien incidenteel van toplanden te kunnen winnen. Ik wilde dat we dat gevoel en vertrouwen zouden vasthouden op een lang toernooi."

"Nederlanders zijn altijd heel creatief geweest, leunend op een bepaald soort zelfvertrouwen. Zo van: 'Kom maar op'. Je kunt spreken van arrogantie. Als die doorslaat in 'naast je schoenen lopen', dan gaat het de verkeerde kant op. Ik heb de balans daarin altijd proberen te bewaken. Hoe? Dat kan ik je echt niet uitleggen. Bijna elke seconde gebeurde er wel iets waar ik als trainer op moest reageren. Dan moet je de juiste dingen zeggen, op de juiste momenten zaken voorkomen en niet te veel fouten maken. Daar kun je enorm je voordeel mee doen."

Robin van Persie knuffelt Nigel de Jong. Mathijsen (rechts), Wesley Sneijder en Arjen Robben (op de grond) vieren het halen van de finale na de zege op Uruguay in de halve finale. Robin van Persie knuffelt Nigel de Jong. Mathijsen (rechts), Wesley Sneijder en Arjen Robben (op de grond) vieren het halen van de finale na de zege op Uruguay in de halve finale.

'Test'

"Wat ook hielp, waren onze focus en concentratie. Wat dat betreft zat het wel goed. Voorbeeld: we kwalificeerden ons voor het WK na een zege op IJsland. Een paar dagen later moesten we in De Kuip tegen Noorwegen. Het was het eind van het seizoen, bijna zomer en de pers had het uitgebreid over een 'feestwedstrijd'. Bovendien was het erg slecht weer die avond. Verslapping lag op de loer. Onderschatting, een moment van 'naast de schoenen lopen'. Dat mag niet, maar Eredivisie-clubs mogen ook niet verliezen van amateur-teams. Toch gebeurt dat elk jaar in het bekertoernooi."

"Ik zei voor die wedstrijd: 'door het serieus te nemen en op dezelfde voet verder te gaan, kunnen jullie laten zien dat jullie het echt begrepen hebben'. Namelijk: dat je als topsporter elke keer de motivatie uit jezelf moet halen. Ongeacht randverschijnselen moet je proberen iedere keer het maximale te bereiken. Als je daar in slaagt, dan ben je waar je zijn moet. Het lukte, want we wonnen met 2-0 en hadden ook nog eens goed gespeeld. Na afloop gaf ik de spelers een compliment: 'Dat bedoel ik nou!'. Maanden later, uit tegen Schotland dat nog een kans op plaatsing had, flikten we het opnieuw (een 0-1 zege, red.). 'Dit is de tweede test en jullie hebben het goed in de gaten'."

Robben viert zijn goal tegen Noorwegen, rechts Van Persie. Robben viert zijn goal tegen Noorwegen, rechts Van Persie.

Brazilië

"Dat gevoel van onoverwinnelijkheid lieten de jongens één keer niet zien: tijdens de eerste helft tegen Brazilië (in de kwartfinale van het WK, red.). Toen waren ze onder de indruk. Ik moet zeggen: dat steekt nog steeds een beetje. Omdat ik het zo onnodig vond. We waren voor niemand bang, maar ineens lieten we ons de kaas van het brood eten."

"Hoe dat kan? Als jij een trainer vindt die dat kan verklaren, dan hoor ik hem graag praten. Zoiets is niet uit te leggen, het gebeurt gewoon. Spelers zijn ook maar mensen. Ik zei tegen Frank de Boer (toen assistent-trainer van Van Marwijk, red.): 'Als we het op 1-0 weten te houden, hebben we in de tweede helft nog een kans'. Want het had ook al 3-0 voor Brazilië kunnen staan. We werden aan alle kanten voorbijgelopen."

"In de rust konden we de boel corrigeren. Gregory van der Wiel (de rechtsback, red.) durfde meer naar voren te gaan en dat hielp, want daar lag de ruimte. En we beten meer van ons af. Wij werden de bepalende ploeg en kregen die gezonde arrogantie weer terug. Niets leek ons nog te kunnen stoppen."

Webb

"Waarom het in de finale toch mis ging? We deden onszelf te kort door al vroeg in de wedstrijd twee voor ons lastige gele kaarten te pakken. Mark en Nigel (De Jong, red.) konden niet meer fel de duels in gaan, waardoor de Spanjaarden meer aan voetballen toekwamen. Dat moesten we juist voorkomen, want daar waren zij extreem goed in. Die overtreding van Nigel? Tsja, na afloop zag ik natuurlijk ook wel dat dat net zo goed rood had kunnen zijn."

"Er waren meer momenten. Vier minuten voor het einde zagen 90.000 mensen in het stadion dat wij een corner moesten krijgen, maar eentje zag het niet: scheidsrechter Howard Webb. Vervolgens werd Eljero Elia ondersteboven gelopen en kregen we geen vrije trap mee. Daarna stond Andrés Iniesta in eerste instantie buitenspel, voordat hij de bal weer kreeg en kon scoren. Als je dan slecht wilt denken…"

"Webb had ook de eerste wedstrijd van Spanje op dat WK gefloten. Die verloren ze (tegen Zwitserland, red.). Volgens de Spanjaarden kwam dat door Webb, hij kreeg de schuld. In de finale gingen zij bij elke overtreding van ons met zeven man om hem heen staan. Een scheidsrechter wordt daar door beïnvloed, hij is ook maar een mens. Maar ik wil de arbitrage echt niet als excuus opvoeren. Wij hadden het beter moeten doen, denk ik dan maar."

Geel voor Van Bommel, Spanje omsingelt Howard Webb Geel voor Van Bommel, Spanje omsingelt Howard Webb

Strafschoppen

"Ik had het wel eens willen zien als we de penalty's, waar Del Bosque op hoopte, hadden gehaald. Maarten (Stekelenburg, de keeper, red.) stak in een bloedvorm. En wij hadden de strafschoppenreeks met tien man (Heitinga kreeg rood in de verlenging, red.) gehaald. Dan heb je altijd een psychologisch voordeel op de tegenstander, die baalt dat ze de wedstrijd niet met elf spelers in de reguliere speeltijd hebben kunnen beslissen. Maar goed, 'als' telt allemaal niet, hè..."

Maarten Stekelenburg, komend seizoen weer keeper van Ajax. Maarten Stekelenburg, komend seizoen weer keeper van Ajax.

Robben

"Dat ik wel eens gezegd heb dat we met de Robben van 2014 wél wereldkampioen waren geworden? Ik denk dat hij, vier jaar later, in Brazilië één van zijn fitste fases ooit meemaakte. Wat ik toen van hem zag…. De sprints die hij trok naar het doel van de tegenstander, Arjen was daar zo top. Als hij zo goed was geweest in 2010, dan waren onze kansen nog groter geweest. Dat denk ik wel."

"Maar ik was al hartstikke blij dat hij er überhaupt bij was in Zuid-Afrika. Door een zware hamstringblessure kon hij eigenlijk niet eens mee, maar ik nam toch het risico. Arjen werd vervolgens in recordtempo klaargestoomd en hij is uiteindelijk zeer waardevol voor ons geweest. Ik was al heel erg gelukkig met 'die' Robben."

"En dan zijn kans in de finale, de misschien wel grootste uit de hele wedstrijd. Als Arjen honderd keer om Iker Casillas (de keeper van Spanje, red.) heen speelt, scoort hij honderd keer. Nu besloot hij te schieten en dan nog gaat-ie bij hem er 95 van de honderd keer in. Zo ongelukkig..."

Robben baalt van zijn gemiste kans, terwijl de bank van Spanje juichend opspringt Robben baalt van zijn gemiste kans, terwijl de bank van Spanje juichend opspringt

Hotel

"Of ik dingen, met de wetenschap van nu, anders had gedaan? We hadden ons extreem goed voorbereid op dat WK. Het hotel klopte, de trainingsaccommodatie was goed, het veld uitstekend. Alleen al voor het gras ben ik van te voren vijf keer naar Zuid-Afrika gevolgen. Ik wilde dat alles top geregeld was, omdat we er heel lang zouden zitten en de spelers geen reden tot klagen mochten hebben. Het moest aan niets ontbreken."

"Elke keer als we na een wedstrijd naar ons hotel terugkeerden, hadden we ook allemaal het gevoel dat we weer 'thuis' waren. Zo fijn was het daar. Vlak voor de finale, moesten we echter dat hotel uit (het was inmiddels volgeboekt en de KNVB had maar tot en met de halve finale gereserveerd, red.). Ik dacht nog: 'misschien is dat niet eens verkeerd, een verfrissende omgeving'. Maar in het nieuwe hotel was het druk, onrustig en er liepen zelfs fans rond. Het was totaal anders dan we gewend waren. De jongens bleven ook ineens op hun kamers. Ik weet niet of het echt van invloed is geweest op de verloren finale, maar als ik dát terug kon draaien, zou ik het doen. Omdat het net die ene procent verschil had kunnen maken."

He trainingscomplex van Oranje in Johannesburg. He trainingscomplex van Oranje in Johannesburg.

'Terecht tweede'

"We waren er ongelooflijk dicht bij. Een teen verschil, die teen van Casillas. We hadden een grote kans om echt historie te schrijven. In plaats daarvan werden we 'vice-Weltmeister', net als in 1974 en 1978. In Duitsland wordt die titel als een prijs gezien. Ook ik vind het een prijs, een ongelooflijke prestatie."

"Heel lang is er gezeurd dat Oranje afhaakt als het aankomt op overleven. Dat wij niet over de echte winnaarsmentaliteit zouden beschikken. Nou, op dat WK zat dat wel goed. In 2010 waren we bijna ongenaakbaar. In alle statistieken bleken wij de besten te zijn. Op één land na dan: Spanje. Dus je kunt inderdaad zeggen, dat we terecht tweede zijn geworden."

Boek Sneijder

In de recent verschenen biografie van Wesley Sneijder komt ook Bert van Marwijk aan bod. Sneijder, sterspeler en gedeeld topscorer van het WK 2010, doet een boekje open over het geweldige toernooi in Zuid-Afrika, maar ook over het totaal mislukte EK van 2012, toen Van Marwijk ook nog bondscoach was.

"Ik heb het nog niet gelezen", reageert Van Marwijk op Sneijders anekdotes. "Maar als ik afga op de stukjes die ik hoor en voorbij zie komen, dan klopt het grotendeels wel ja, wat er in staat. Alleen: Mark (Van Bommel, red.) en Klaas-Jan (Huntelaar, red.) hebben niet gevochten hoor. Dat ze tegenover elkaar kwamen te staan, tsja, dat gebeurt echt overal! Het is zelfs niet goed als dat níet zo zou zijn. Spelers moeten balen als ze niet aan spelen toekomen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer

Sneijder wilde EK 2012 overslaan: 'Spelers lulden over elkaar'

'Missie 2'

Van Marwijk: "Voetballers hoeven echt geen allerbeste vrienden van elkaar te zijn. Er bestaan statistieken waarin dat zelfs wordt tegengesproken. Vriendenteams winnen niet automatisch vaker. Zolang je elkaars kwaliteiten maar respecteert en accepteert, dat is het belangrijkste. Dan kun je heel ver komen. In 2010 was dat gelukt."

In 2012 bepaald niet. Nederland ging als vicewereldkampioen na de poulefase al naar huis. Met drie nederlagen op zak. Van Marwijk probeert het grote verschil te verklaren: "Ik wist van te voren al dat het heel lastig zou worden om de focus en concentratie, die in 2010 zo aanwezig waren, opnieuw vast te houden. 'De missie', waar ik richting en in Zuid-Afrika telkens over sprak, kon ik ook niet opnieuw gebruiken. Je kunt moeilijk over 'een missie 2' praten. Dat werkt dan niet meer."

Van der Vaart en Huntelaar

"Vervolgens verloren we meteen de eerste wedstrijd, tegen Denemarken, terwijl we veel beter speelden dan in onze openingswedstrijd op het WK van 2010. Als we die hadden gewonnen, dan weet ik zeker dat er niets aan de hand was geweest. Dan was het gevoel van twee jaar eerder zo terug geweest."

"De start was dus al slecht en dat kwam de sfeer zeker niet ten goede", gaat Van Marwijk verder. "En er waren spelers in het elftal met een veranderde status (Rafael van der Vaart en Huntelaar, red.). Zij vonden nog meer dat zij aan spelen toe moesten komen. Toen ontstond er iets, het gebeurde gewoon. Maar er zijn echt geen gekke dingen gebeurd. Honderd procent niet."

"Ik baal net zo van dat EK als Wesley", sluit Van Marwijk af. "Maar meer wil ik er niet over kwijt. We hebben daar drie keer verloren en vlogen er terecht uit. Zo simpel was en is het."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore