Nieuw seizoen

BLM-protest én racen in Saoedi-Arabië: in de Formule 1 kan het

26 maart 2021 05:53 Aangepast: 26 maart 2021 13:12
Coureurs protesteren tegen racisme. Beeld © ANP

De Formule 1-bolides rollen vandaag weer de pits uit. En het is niet alleen interessant op de baan, maar ook ernaast. Met zaken als het antiracismeprotest wordt de F1 maatschappelijk bewuster, maar waarom komt er dan dit seizoen wel een race in Saoedi-Arabië bij?

Een zwart geverfde auto, antiracismeprotesten met zwarte T-shirts en laatst nog een online actie met knielende Mercedes-coureurs. Bij regerend wereldkampioen Lewis Hamilton gaat het al lang niet meer om racen alleen. Na de dood van George Floyd heeft hij een shot activisme in de Formule 1 gebracht. Floyd stierf afgelopen zomer toen een witte agent minutenlang op zijn nek ging zitten.

Goed dat hier aandacht voor is, vindt Robert Doornbos, analist bij Ziggo Sport. "Natuurlijk trekt iedereen dat zwarte T-shirt aan. Ik zou het ook aantrekken." Allard Kalff, autosportjournalist bij RTL Sport vindt het ook goed dat Hamilton zich uitspreekt. Al ziet hij in de Formule 1 op diversiteitsvlak ook al dingen goed gaan: "De beste race-strategen in de pits zijn vrouwen. Dat is in de Formule 1 heel normaal."

F1 voor de goede zaak

Qua vrouwenrechten was er de afgelopen tijd wel wat te doen dankzij Nikita Mazepin. De Rus debuteert komend weekend pas in de hoogste raceklasse, maar hij haalde al wel het nieuws met een Instagram-filmpje waarin hij een vrouw betastte. Die vrouw (een goede vriendin op een feestje) vond het niet erg, maar Mazepin moest excuses maken en zijn team nam afstand van de actie.

Nikita Mazepin Nikita Mazepin

Op het oog lijkt de Formule 1 ineens een stuk maatschappelijk bewuster. En dat is toch opvallend voor een sport die lange tijd bekend stond om sigarettenreclame, pitspoezen en politiek incorrecte figuren zoals oud-Formule 1-baas Bernie Ecclestone, of notoire rokkenjagers zoals racelegende James Hunt.

Dat de racerij zich nu zichtbaarder inzet 'voor de goede zaak', zorgt bij sommige volgers ook voor gefronste wenkbrauwen. Ze vragen zich, soms op sarcastische wijze, af of de maatschappelijk bewuste Formule 1 wel samengaat met een race in Saoedi-Arabië. Het streng islamitische land is nieuw op de kalender en heeft geen beste reputatie op mensenrechtenvlak.

'Niet te vergelijken'

"Ja dat kan goed samen", zegt Allard Kalff. "Dat je meteen Saoedi-Arabië zou moeten boycotten als je aandacht vraagt voor een maatschappelijk probleem, vind ik veel te grof gesteld." Ook Robert Doornbos vindt dat je Hamiltons protest en races in dictaturen niet met elkaar kan vergelijken.

"En die race in Jeddah gaat gewoon door, linksom of rechtsom", zegt Doornbos, verwijzend naar de Grand Prix van Saoedi-Arabië begin november. "Het is een gevoelig onderwerp. De ene gaat er wat dieper op in dan de ander. Zelf ben ik er neutraal in. Ik respecteer ieders mening en ik kijk toch vooral naar de sport, niet zozeer naar het land waar het wordt gehouden. Sport kan ook verbroederen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Regering Mongolië wil maatregelen na 'racistische' uitspraken Verstappen

'Sportswashing'

Mensenrechtenorganisaties uiten kritiek op grote sportevenementen zoals de Olympische Spelen, het WK voetbal en de Formule 1. Die evenementen kosten zo veel geld dat het in democratieën soms lastig is om de begroting rond te krijgen. De organisatie van de Grand Prix van Zandvoort (dit seizoen op 5 september) kan hierover meepraten.

In dictaturen gaat de begroting vaak makkelijker. Activisten zeggen dat de sportwereld zich door hoge kosten uitlevert aan regimes die de portemonnee willen trekken.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Oranje gaat 'gewoon' voetballen in Qatar: 'Dat heeft een grotere impact'

Mensenrechtenorganisaties gebruiken de term 'sportswashing': dictaturen proberen met grote, internationale sportevenementen hun mensenrechtenschendingen te maskeren. Het wordt de laatste tijd vooral gebruikt voor het WK voetbal in Qatar.

De Formule 1 racet op zijn beurt al jaren in China (een miljoen Oeigoeren in concentratiekampen), in Rusland (homomartelingen in Tsjetsjenië) en dus Saoedi-Arabië (journalist Khashoggi in stukken gehakt). Ook landen als Azerbeidzjan, de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein prijken tegenwoordig op de kalender. Overigens niet alleen maar van de Formule 1, ook van andere sporten.

'F1 is apolitieke sport'

Allard Kalff vindt het een lastig probleem. Hij wijst erop dat er de laatste decennia meer F1-wedstrijden zijn gekomen en daar moeten landen voor worden gezocht. Daarnaast: "Het is van alle tijden. We hadden een Grand Prix van Zuid-Afrika in de hoogtijdagen van de Apartheid. We hadden al een race in Hongarije in de jaren '80, toen de muur nog niet eens gevallen was."

Dit was 1986: F1-fans liggen in de zon bij de eerste Grand Prix in het communistische Hongarije. Dit was 1986: F1-fans liggen in de zon bij de eerste Grand Prix in het communistische Hongarije.

Formule 1 gaat de hele wereld over, legt Kalff uit. "Formule 1 is misschien wel het ultieme voorbeeld van een niet-politieke sport. Het is een commerciële deal: als je aan de commerciële eisen voldoet, dan komen we racen." Volgens beide analisten kan de Formule 1 een land juist op de kaart zetten en iets positiefs doen.

De race die wel werd afgelast

Toch is er in het recente verleden wel een Grand Prix vanwege politieke omstandigheden geannuleerd: de Grand Prix van Bahrein van 2011. De 'Arabische Lente', zoals de protesten toen nog heetten, waren toen in volle gang. Ook in Bahrein waren er grote demonstraties tegen de regering die hardhandig werden neergeslagen.

Destijds was Mark Webber de enige coureur die er iets van zei. De Formule 1 had zich, aldus de Australiër, veel steviger mogen uitspreken. "Dat was een hele duidelijke boodschap geweest over zoiets fundamenteels als mensenrechten."

Mark Webber was in 2011 de enige coureur die er openlijk voor pleitte om niet te racen in Bahrein. Mark Webber was in 2011 de enige coureur die er openlijk voor pleitte om niet te racen in Bahrein.

Robert Doornbos, die Mark Webber overigens goed kent als oud-teamgenoot: "Die race is uiteindelijk afgelast vanwege het gevaar. Niet om een statement te maken. Het was niet veilig. Zoiets wordt door de Formule 1-organisatie besloten. Het is een wereldkampioenschap en dan kom je wel eens op plekken waar het niet helemaal veilig is."

'Het is niet aan de coureur'

De Grand Prix van Bahrein kwam een jaar later terug en staat sindsdien steevast op de kalender. Het is komend weekend de openingsrace. "De kalender wordt gemaakt door de FIA (de autosportbond) en de FOM (de F1-organisatie). Daar staan vast landen op waar mensenrechtenorganisaties kritiek op hebben, maar het is niet eerlijk om dat dan bij de sporter neer te leggen", vindt Kalff. Je kunt Hamilton volgens hem daarom niet aanspreken op een Grand Prix in pakweg Saoedi-Arabië of China.

Maar waar ligt dan voor Formule 1 de grens? Een Grand Prix van Noord-Korea met een prijsuitreiking door Kim Jong-un? Kalff: "Nee, want daar hebben de Verenigde Naties sancties tegen afgekondigd. Daar kunnen we niet komen. Misschien is dat wel een criterium: zolang de VN zegt dat we ergens naartoe kunnen gaan, gaan we er naartoe."

In Slipstream blikt Allard Kalff met Kees van de Grint vooruit op het nieuwe seizoen:

Kan Max Verstappen eindelijk de Mercedessen verslaan?

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore