Achterblijvers

Over die vreselijke val van Rio hebben we het niet meer... toch?

24 juli 2021 12:51 Aangepast: 25 juli 2021 00:09
Annemiek van Vleuten en haar moeder Ria Beeld © Eigen foto

Annemiek van Vleuten gaat vandaag bij de wegwedstrijd in Tokio voor goud. De vorige Olympische Spelen eindigden voor de wielrenster in een drama. Haar moeder Ria zag haar op tv vallen en roerloos op de grond liggen. "Sindsdien denk ik bij elke bocht: blijf op je fiets, blijf op je fiets."

Liever heeft Ria van Vleuten (73) het helemaal niet meer over die vreselijke val bij de Spelen in Rio. Iedereen dacht dat haar dochter dood was. Maar die val is verleden tijd, zegt ze. "We zijn positieve mensen, wij kijken altijd vooruit." Daarbij: Annemiek is allang niet meer 'het meisje van de val', ze is het meisje dat na Rio wereldkampioen werd en vele andere prijzen pakte.

Toch blijkt het onvermijdelijk om het over die gebeurtenis op 7 augustus 2016 te hebben. Want dat die val impact heeft gehad, weet haar moeder als geen ander. Ook positieve – daarover straks meer. Sinds de Spelen van 2016 kijkt Ria anders naar de wedstrijden van haar dochter: "Niet vallen alsjeblieft, denk ik dan."  

De achterblijvers

In Tokio zijn ze er niet bij vanwege corona. De familieleden en vrienden van de Olympiërs. En juist zij zijn van enorm belang in de carrières van deze topsporters.

In deze serie portretteren we de Olympiër door de ogen van hun naasten. Deze keer: wielrenster Annemiek van Vleuten (38) en haar moeder Ria.

Ria begint uit zichzelf te vertellen over die zwarte dag in 2016. De huiskamer in het Gelderse Vorden zit vol, want ze is net jarig geweest. Haar broers en zus zijn er ook. Luidruchtig en enthousiast als altijd. Maar als Annemiek bijna 10.000 kilometer verderop in Brazilië begint aan haar Olympische wegwedstrijd, moet iedereen stil zijn. Want Ria wil het goed zien en niks missen. Zoals ze de wedstrijden van haar dochter altijd op de voet volgt.

Annemiek doet het fantastisch. Ze leidt, heeft een voorsprong van anderhalve minuut, gaat op goud af. Ook in Vorden ontstaat euforie. Ria: "Ik zei nog wel: jongens, wacht nou even af, pas als ze over de finish is, kunnen we juichen. Ik had het nog niet gezegd, of daar lag ze." 

Annemiek tijdens de wegwedstrijd in Rio Annemiek tijdens de wegwedstrijd in Rio

Heel Nederland kent het beeld dat Annemiek uit de bocht vliegt. Ze ligt bewegingloos op de grond. "We dachten dat ze dood was, zo zag het eruit", vertelt Ria zacht. Urenlang blijft het stil in de huiskamer. Tussen hoop en vrees. "Ze is wel vaker gevallen. Maar dan stond ze weer op, nu gebeurde dat niet, dus er waren enorme zenuwen", zegt Ria. Tot de dokter vanuit Brazilië belt: Annemiek is bij en zal er geen hersenschade aan overhouden. Grote opluchting natuurlijk. 

Iedereen denkt na die val dat Annemiek (op dat moment 33 jaar) nooit meer zal fietsen, laat staan dat ze nog een keer naar de Spelen zal gaan. Maar Ria zegt gelijk: "Nee hoor, ze komt terug." Ze krijgt gelijk. 

Doorzetter en winnaar

Ria kent haar dochter als geen ander. Annemiek is een doorzetter. Een winnaar. Dat is ze al als klein meisje. Nooit opgeven, heel fanatiek met alles wat ze doet, altijd maar doorgaan. Turnen, paardrijden en later voetballen. Ze is zeker niet de beste, maar ze wil altijd winnen. En niet bij de pakken neerzitten als het een keer niet lukt. Teleurstellingen zet ze om in nieuwe uitdagingen.

Annemiek als studente in Wageningen Annemiek als studente in Wageningen

Als ze door een knieblessure niet meer kan voetballen, zegt de dokter dat ze alleen nog maar voorzichtig kan zwemmen. Of fietsen, dat mag ook. Ze koopt dan maar een racefiets – een tweedehands Jan Janssen voor 250 euro. Met tegenzin, zegt Ria, want ze vindt wielrennen een suffe sport, veel liever doet ze een teamsport. Annemiek wil mensen om haar heen, is een gezelschapsmens, net als haar moeder. 

Op 22ste pas op de fiets

Maar Annemiek wil ook bewegen, de studentenkilo's moeten eraf. Dus op haar 22ste fietst ze haar eerste rondjes bij een tourclub in Wageningen. Met mannen op middelbare leeftijd die ze er gelijk uit fietst. Ze blijkt een verborgen talent te hebben. Veel talent. "Dat was gelijk wel duidelijk", zegt haar moeder. "Maar we dachten niet dat ze topsporter zou worden, ze was ook al best oud toen ze met fietsen begon."

Ze krijgt er steeds meer lol in, stapt over naar een iets serieuzere wielerclub in Ede, en ze begint prijzen te winnen. Ze eindigt tijdens het studenten-WK op de derde plaats. Het is een week voordat haar vader overlijdt. "Mijn man straalde van oor tot oor. Zo trots was hij", zegt Ria als ze de foto's van toen laat zien. 

Annemiek (rechts) op het podium bij  WK-studenten Annemiek (rechts) op het podium bij WK-studenten

Na haar studie Animal Science in Wageningen en een master in epidemiologie wil Annemiek zich volledig richten op het fietsen. Ze belt met Marianne Vos. Die heeft een eigen ploeg op dat moment en Annemiek vraagt of ze mee mag doen. Nee heb je, ja kun je krijgen. Tot haar verrassing heeft Vos haar weleens zien fietsen en ze mag het proberen. 

Op haar eerste NK laat Annemiek zien dat ze mee kan komen met de besten. In 2011 wint ze haar eerste grote wedstrijd: de Ronde van Vlaanderen (die ze dit jaar overigens opnieuw heeft gewonnen). De zomer van 2016 moet tot een hoogtepunt leiden in haar carrière: de Spelen in Rio. Maar door die vreselijke val eindigt het in een deceptie.  

Ria en Annemiek op Schiphol na Rio Ria en Annemiek op Schiphol na Rio

Annemiek keert somber terug naar Nederland. De vraag is of ze ooit weer op haar niveau kan terugkeren. Haar lijf doet pijn door de gebroken wervels en ze heeft een zware hersenschudding. Alles en iedereen herinnert haar aan de val. Het liefst wil ze vluchten. Ria twijfelt geen seconde en biedt aan om haar naar Italië te rijden. Dat mag van de dokter, maar: geen contact met de buitenwereld en maar één activiteit per dag. 

Ria lacht: "Dat werd fietsen, ze wilde fietsen, alleen maar fietsen." Dus ruim twee weken na de val in Rio zat Annemiek alweer voorzichtig op de fiets, met moeder Ria in de auto achter haar aan als een soort ploegleider. Hoewel, voorzichtig. "Ik hield haar goed in de gaten. Ze moest rustig fietsen, en dat deed ze wel hoor, maar ik zag haar op de bergen wel weer gemakkelijk langs al die amateurwielrenners rijden. Ze zei: mam, ik kan het nog, ik heb de benen van Rio nog. Dat was voor mij als moeder zo'n gelukkig moment."

Bovenop de Passo di Gavia in de Itailiaanse Alpen Bovenop de Passo di Gavia in de Itailiaanse Alpen

Tijdens dat tripje verandert de sombere Annemiek weer snel in een blije Annemiek, mede dankzij de steun van haar moeder. "We hadden zoveel lol. Bovenop de Passo di Gavia aten we we twee gebakjes als lunch." Ria laat het boekje met foto's zien dat Annemiek maakte van deze belangrijke reis naar Italië: "Kijk eens hoe blij ze weer kijkt." 

Annemiek keert sterk terug. Waar de buitenwereld haar aan de val in Rio blijft herinneren, benadrukt ze zelf liever het positieve van die wedstrijd: "Op de Spelen kwam ze er eigenlijk achter dat ze ook bergop met de besten kon meekomen", zegt Ria. "En dat heeft heel wat overwinningen opgeleverd." Met als hoogtepunt het WK tijdrijden in het Noorse Bergen, dat ze ruim een jaar na Rio wint. 

Annemiek wint goud in Bergen in 2017 Annemiek wint goud in Bergen in 2017

Ook de gebroken knie die ze in 2018 oploopt tijdens het WK in Oostenrijk, kan haar niet stoppen. "Dat was nog een stuk erger dan wat ze overhield aan de val in Rio. Ze had zoveel pijn", zegt Ria. Je krijgt als moeder van een topsporter veel te verduren, maar uiteindelijk zijn het de overwinningen waar je het eerste aan terugdenkt. 

Emotionele omhelzing

Zoals in 2019 als Annemiek de WK wegwedstrijd in het Engelse Yorkshire wint. 'Waar is mijn moeder, waar is mijn moeder', roept Annemiek als ze over de finish is. Als ze haar ziet, is er een emotionele omhelzing. 

Voor Ria betekent het vooral opluchting. Niet dat haar dochter wint, maar opluchting dat ze heel over de finish is. "Tuurlijk ben ik blij dat ze gewonnen heeft. Maar ook dat ze niet gevallen is."  Want sinds Rio is dat wel een ding. Ria kijkt altijd naar de wedstrijden van Annemiek, "maar bij elke bocht denk ik: 'blijf op je fiets, blijf op je fiets', vooral als ze in haar eentje vooruit is. ik associeer vallen met iets heel slechts."

25 juli Olympische wegwedstrijd vrouwen in de agenda van Ria van Vleuten 25 juli Olympische wegwedstrijd vrouwen in de agenda van Ria van Vleuten

In Ria's agenda staan 25 juli (wegwedstrijd in Tokio) en 28 juli (tijdrit) omcirkeld. Dan zit ze weer aan de buis gekluisterd om Annemiek goud te zien winnen én vooral heel over de finishlijn te zien rijden. 

Om daarna definitief te stoppen? "Nou", zegt Ria, "ik denk dat ze nog wel even doorgaat hoor. Zolang ze er lol in heeft, is dat toch ook prima."

Annemiek van Vleuten komt op 25 juli vanaf 6.00 uur Nederlandse tijd in actie voor de wegwedstrijd en de tijdrit is 28 juli.

Meer verhalen over Olympiërs en hun familieleden lees je hier

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore