Ga naar de inhoud
Onderwereldkaart

Minister: 'Georganiseerde criminaliteit geworteld in elke hoek van het land'

Minister Yeşilgöz-Zegerius van Justitie en Veiligheid maakt zich zorgen om de invloed van georganiseerde criminaliteit in het land. Beeld © ANP

De georganiseerde criminaliteit is veel dichter bij huis dan veel mensen denken. Dat stelt minister Yeşilgöz-Zegerius van Justitie en Veiligheid in reactie op de Onderwereldkaart van RTL Nieuws. "Het laat zien dat georganiseerde criminaliteit zich in elke hoek van ons land heeft kunnen nestelen en wortelen." Verschillende burgemeesters vragen om meer middelen in de strijd tegen de zware misdaad.

RTL Nieuws onderzocht aan de hand van twintig indicatoren hoe gevoelig inwoners en bedrijven in Nederlandse gemeenten zijn voor ondermijnende criminaliteit. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het ronselen van kwetsbare jongeren voor drugsklussen of het witwassen van drugsgeld via schimmige winkels waar nooit iemand naar binnen loopt.

De gemeente Heerlen staat in de ranglijst op de eerste plaats en ook omliggende gemeenten zijn kwetsbaar, zo blijkt uit het onderzoek en wordt bevestigd door burgemeesters en de Limburgse gouverneur Emile Roemer. Zij roepen de minister op om geld vrij te maken voor meer agenten, rechercheurs en rechters om meer te kunnen handhaven en zo de problemen het hoofd te kunnen bieden.

Dit artikel hoort bij de Onderwereldkaart, een groot onderzoek van de onderzoeksredactie van RTL Nieuws naar criminele ondermijning in Nederlandse gemeenten. Kijk hier voor meer artikelen en uitleg bij het onderzoek.

Minister Yeşilgöz-Zegerius van Justitie en Veiligheid zegt tegen RTL Nieuws de situatie in de oude mijnstreek 'heel scherp' te hebben en daar ook met burgemeesters mee aan de slag te willen. Tegelijkertijd wijst de minister er met een blik op de Onderwereldkaart op dat het probleem van criminele ondermijning niet alleen in Zuid-Limburg groot is. "De kaart laat zien dat georganiseerde criminaliteit, drugscriminaliteit, zich eigenlijk in elke hoek van ons land heeft kunnen nestelen en wortelen. Het is niet zo dat het alleen in grote steden gebeurt. Ik denk dat heel veel Nederlanders niet beseffen hoe dichtbij het is."

'Echte strijd'

Volgens de minister voert de overheid dan ook een felle strijd tegen de georganiseerde criminaliteit. "Een strijd die we moeten winnen. Het kan niet zo zijn dat we die strijd opgeven, maar het is wel een echte strijd. Hij is niet fictief, het is niet iets kleins. Het is echt iets heel groots in ons land. We hebben in ons land te maken met journalisten, advocaten en rechters die hun vrijheid kwijt zijn, maar hun werk wel blijven doen terwijl ze geïntimideerd worden door bijvoorbeeld drugscriminelen. Dus het is heel erg wezenlijk aanwezig, maar we gaan ‘m niet verliezen."

Niet alleen met geld, maar ook door beter samen te werken hoopt de minister de invloed van georganiseerde criminaliteit in te perken. "We maken meer geld vrij voor de aanpak van georganiseerde misdaad dan ooit te voren. Maar dan nog: er is heel veel te doen. We zijn een heel aantrekkelijk land voor drugscriminelen en dat moet stoppen. En dat kan alleen maar als we samenwerken. Gemeenten doen al heel veel. Maar er kan meer en daar moeten wij ook in ondersteunen."

Taghi's van de toekomst

Verschillende burgemeesters geven aan meer middelen nodig te hebben in hun strijd tegen ondermijnende criminaliteit. "Ik wil niet uitstralen dat we aan het winnen zijn", zegt de Utrechtse burgemeester Sharon Dijksma. "Het probleem is dat we een enorme achterstand hebben opgelopen in de afgelopen tien jaar. We moeten in heel hoog tempo, onder ingewikkelde omstandigheden, een enorme inhaalslag maken."

Dijksma wijst op grote capaciteitsproblemen in haar gemeente. "We zijn veel wijkagenten kwijt aan bewaken en beveiligen van personen. Dat zijn mensen die normaal gesproken de oren en ogen in de wijk zijn om de Taghi's van de toekomst aan te pakken. We bijten onszelf hiermee in de staart." 

Ook ziet ze dat opsporingsbelang een effectieve manier van informatiedeling vanuit het OM in de weg staat. "Een praktisch voorbeeld. In Huizen heeft de burgemeester een woning gesloten omdat er een granaat aan de deur hing. Die bewoner is in beroep gegaan. Hoewel er stevige signalen zijn dat er risico op herhaling is, mag die informatie niet worden gebruikt in de bestuursrechtelijke procedure. Er zal maar een kind gewond raken bij zo'n explosie. Waarom laten we dit gebeuren?"

'Witwasaanpak in kinderschoenen'

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam keerde onlangs terug van een reis naar Italië, waar ze sprak over de strijd tegen de maffia. In vergelijking met Italië staat de Nederlandse aanpak van witwassen nog in de kinderschoenen, zegt ze. Zo zou volgens Halsema De Nederlandsche Bank naar Italiaans voorbeeld een grotere rol moeten krijgen. 

De Nederlandsche Bank ziet erop toe dat Nederlandse banken witwassers buiten de deur houden, maar doet zelf geen onderzoek naar geldstromen. In Italië gebeurt dat wel. Halsema: "Ik heb in Milaan met witwasexperts gepraat en dan zie je bijvoorbeeld dat de Italiaanse centrale bank een enorme afdeling heeft die zich bezighoudt met witwassen. Banken in Italië zijn daar echt beducht voor."