'Slechte zorg'

Zorginstellingen Willy B. vaker in opspraak: 'Macaroni zat tegen plafond'

10 februari 2022 10:03 Aangepast: 03 maart 2022 16:18
Zorginstellingen van Willy B. bevonden zich op meerdere plekken in het land. Beeld © RTL Nieuws

De omstreden zorginstelling De Vier Linden in het Drentse Papenvoort stond al eerder bekend om wanpraktijken. Eigenaar Willy B. wordt op last van de rechter vervolgd voor uitbuiting van een kwetsbare cliënt tussen 2012 en 2014. Maar al jaren eerder waren er tientallen signalen van slechte zorg bij bedrijven die B. door het hele land runde met haar ex-partner. Kwetsbare kinderen en jong en onervaren personeel werden de dupe.

Dat blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws. Eerder reconstrueerde de onderzoeksredactie de jaren die Sonja Veltman, een kwetsbare cliënt van Willy B., doorbracht op de zorgboerderij. Het Openbaar Ministerie vervolgt B. nu op last van de rechter voor het uitbuiten van Veltman. B. ontkent overigens alle aantijgingen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zorgdirecteur vervolgd voor uitbuiting kwetsbare cliënt: 'Als slavinnen behandeld'

Een duik in het verleden toont aan dat er al veel langer twijfels waren bij de verleende zorg op bedrijven van B. en haar voormalige partner, die beiden geen vooropleiding in de zorg hebben. Onder de namen Another World, Stop & Go en Back to Basics werd sinds 2005 vanuit Papenvoort, en later ook op andere plekken in het land, zorg verleend aan kinderen met gedragsproblemen en kinderen die uit huis waren geplaatst.

Lijfstraffen

In 2007 trok een stagiair van de locatie in Papenvoort aan de bel. Hij stelde dat er sprake was van kindermishandeling. Volgens hem was er sprake van lijfstraffen voor kinderen. Zo zouden ze onder koude douches worden gezet en soms kilometers op sokken over straat moeten lopen.

Directeur B. noemde de aantijgingen in het Dagblad van het Noorden onzin. Toch deed het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling onderzoek. Er bleek inderdaad sprake van strafmaatregelen, maar die konden niet worden gezien als een 'ernstige bedreiging van kinderen in hun ontwikkeling'.

Er bleken geen protocollen te zijn voor strafmaatregelen. Another World beloofde schriftelijk aan Bureau Jeugdzorg deze wel te zullen opstellen.

Crisisopvang in voormalig drugspand

Another World breidde in 2007 uit. Er kwamen onder meer locaties in Wekerom, het Duitse Emlichheim en het Overijsselse Onna. Die laatste locatie was bedoeld als crisisopvang voor uithuisgeplaatste kinderen die nog niet bij reguliere instanties terecht konden. De opvang was gevestigd in een oude afgelegen boerderij verscholen tussen de bossen. Niet zo lang ervoor was er een hennepplantage opgerold.

De voormalige locatie van Another World in Onna zat achter een hek in het bos verscholen. De voormalige locatie van Another World in Onna zat achter een hek in het bos verscholen.

Twee voormalige medewerkers van de locatie vertellen RTL Nieuws anoniem over hun ervaringen in Onna. Jose en Hans (echte namen bij de redactie bekend) waren, net als veel andere collega's op de diverse locaties, jong en hadden beiden geen relevante vooropleiding. Toch stonden ze er alleen voor.

Jose vertelt dat haar enige ervaring met kinderen het oppassen op haar neefjes was. In Onna stond ze naar eigen zeggen regelmatig alleen op een groep van 12 kinderen. "En dan had je kinderen met ADHD, PDD/NOS, autisme, ODD, ADD en MCDD."

'Echt niet veilig'

Hans vertelt over de opvanglocatie. "Er zat geen deur in de meterkast, de bekabeling lag gewoon los. Terwijl er kleine kinderen rondliepen. Dat was gewoon echt niet veilig. Kinderen lagen in de winter onder dunne dekentjes. Alles was enkel glas, het was heel koud daar. Er waren nachten dat we dachten: we vriezen onder dit dekentje weg."

Volgens Jose en Hans hadden de eigenaren weinig oog voor de kinderen. Ze kregen als begeleiders 100 euro per week voor boodschappen. "Dan zat je met 8 tot 10 kinderen plus begeleiding. En daar moest je het mee doen. Maar meisjes van 12, 13 jaar worden ongesteld en hebben ook maandverband of een tampon nodig. Kleine boodschapjes mochten we niet doen, maar daar had ik op dat moment lak aan."

Twee voormalige medewerkers van Another World vertellen anoniem over wat ze mee hebben gemaakt. Twee voormalige medewerkers van Another World vertellen anoniem over wat ze mee hebben gemaakt.

Volgens Hans kon Willy B. flink uit de slof schieten. Hij vertelt over een situatie waarbij ze een kind over de vloer naar een slaapkamer trok. "Dat was echt vet zielig. Je denkt bij jezelf: doe even normaal, dat doe je niet bij een kind. Maar je houdt je wel in, want het is wel je baas."

Ook zegt Hans dat B. zijn loon eens inhield, nadat hij na herhaalde verzoeken toch maar zelf een aannemer had gebeld om de meterkast te repareren. "Daar waren ze niet van gediend, maar het kon niet langer. Ik heb toen drie weken op mijn loon moeten wachten."

Na zijn vertrek deed Hans een melding bij de inspectie, waar hij nooit meer iets van heeft gehoord. De twee voormalige medewerkers zeggen altijd het beste ervan te hebben gemaakt voor de kinderen. Toch blijft het knagen, vertelt Jose geëmotioneerd. "Het is daar gewoon niet veilig geweest."

Macaroni aan het plafond

"Het was er smerig. De macaroni zat tegen het plafond." Het is al meer dan tien jaar geleden dat toenmalig burgemeester Eric van Oosterhout van de gemeente Aa en Hunze een rapportage van zijn ambtenaren over Another World in Papenvoort onder ogen kreeg, maar bepaalde delen herinnert hij zich nog als de dag van gisteren. "Je vergeet een boel, maar deze kwam gelijk weer naar boven omdat het zo schokkend was."

In de zomer van 2008 werd in de bossen bij Papenvoort een jongentje alleen aangetroffen. Hij bleek te zijn weggelopen bij zorgboerderij Another World. De burgemeester vertrouwde het niet en zag in een brandveiligheidsinspectie een mogelijkheid om er eens binnen te kijken.

Burgemeester Eric van Oosterhout. Burgemeester Eric van Oosterhout.

"Ik kan me uit de rapportage herinneren dat er heel jonge meisjes aan het werk waren, misschien wel met de beste bedoelingen, maar met een ingewikkelde groep kinderen was dat heel lastig. Een stoere brandweervrijwilliger zei tegen mij: ik moet er niet aan denken dat mijn kind daar een weekend moet doormaken. Het was een wilde partij in een wereld voor kwetsbare kinderen."

Onmacht

Later werd het burgemeester Van Oosterhout duidelijk dat er op het terrein ook een SM-kelder was. Toch voelde de burgemeester zich niet bij machte om in te grijpen. "Ik had niet een titel om direct te handhaven op een onderbuikgevoel van pedagogische onveiligheid. Gelukkig, zou ik haast zeggen, was het gebouw brandonveilig. Ook dat nog. Maar het is de enige titel waarop iedere burgemeester kan handhaven."

De burgemeester sloot daarom de opvang vanwege brandonveiligheid, maande de eigenaar mondeling om te stoppen met de SM-activiteiten en overhandigde alle bevindingen aan de Inspectie Jeugdzorg. Na een tijdje had Another World het gebouw weer brandveilig gemaakt en kon de burgemeester niets anders doen dan het pand weer openen. Ook omdat de inspectie zei niets te kunnen.

De website van Another World in 2007. De website van Another World in 2007.

Van Oosterhout voelde zich onmachtig: "Ik moet zeggen, ik was toen ook teleurgesteld in het systeem van de Inspectie Jeugdzorg. Ik had er als burgemeester oog voor, maar was met handen en voeten gebonden. Ik heb wel melding gedaan, maar was niet in staat er verandering in aan te brengen."

De burgemeester heeft veel geleerd van de zaak die hem altijd zal bijblijven en is optimistischer over hoe gemeenten nu omgaan met kwaliteit en veiligheid van jeugdzorg. Maar ook nu is er nog genoeg ruimte voor verbetering. "Als je mij vraagt of ik er 100 procent van overtuigd ben dat alles kwalitatief en veilig op orde is, dan durf ik daar geen 'ja' op te zeggen. En sterker, ik weet zeker, 344 andere burgemeesters in Nederland durven dat ook niet."

In Hilversum werd wel ingegrepen

Waar de inspectie geen actie ondernam in Papenvoort en Onna, gebeurde dat wel op een andere locatie, in Hilversum. De Inspectie Jeugdzorg zei in juli 2009 namelijk schrijnende omstandigheden te hebben opgemerkt bij een voormalige locatie van Another World, die eerder door de inspectie was afgekeurd als opvangadres. Deze locatie heette ten tijde van de inspectie Back to Basics, een onderneming op naam van de toenmalige partner van Willy B.

"We kregen zulke verontrustende berichten dat we toch maar een onverwacht bezoek hebben afgelegd", zei een woordvoerder van de Inspectie Jeugdzorg destijds tegen dagblad NRC. Toen bleek volgens de inspectie dat stagiairs bij Back to Basics diensten van 48 uur draaiden, dat de noodtelefoon onbereikbaar was, dat kinderen wegliepen en door andere kinderen werden teruggehaald en dat de sfeer agressief was.

Krantenartikelen over Back to Basics in 2009. Krantenartikelen over Back to Basics in 2009.

De inspectie haalde alle kinderen weg uit Hilversum. Over vier locaties van Another World kreeg de inspectie in 2009 ook meldingen. Aan de locatie in Papenvoort werd ook een bezoek gebracht. Daar werd geconstateerd dat er geen zorg werd geboden, waardoor er geen rapport werd opgesteld. 

'Sluiten onmogelijk'

De inspectie schreef mede naar aanleiding van haar bevindingen in Hilversum wel in 2010 een nota (pdf) waarin ze haar zorgen uitte over particuliere aanbieders, zoals Back to Basics en Another World. In hetzelfde jaar schreef de provincie Drenthe in een ambtelijk stuk (pdf) dat zij 'slechte ervaringen' had met Another World, die wel degelijk nog als zorgaanbieder te boek stond.

'Wij hebben Bureau Jeugdzorg Drenthe gevraagd om ouders, daar waar mogelijk, te ontraden hun kinderen bij deze zorgaanbieder onder te brengen. Ook heeft Bureau Jeugdzorg Drenthe de overige Bureaus Jeugdzorg in Nederland gewaarschuwd voor deze zorgaanbieder. Het bleek echter na overleg met de Inspectie voor Jeugdzorg niet mogelijk deze aanbieder definitief te sluiten.'

En dus mocht de zorginstelling gewoon open blijven. Intussen bleken de SM-activiteiten, ondanks de vermaning van de burgemeester, ook door te gaan. De besmette naam Another World werd eerst gewijzigd in Stop & Go en later ging Willy B. verder onder de naam De Vier Linden. Waar ze niet alleen persoonsgebonden budget ontving voor kwetsbare kinderen, maar ook voor twee volwassenen. Ze staat nu terecht voor het uitbuiten van een van hen.

Reacties

In reactie op bovenstaande laat Willy B. via haar advocaat weten zich niet te herkennen in de beschuldigingen. Ze verwijst voor Back to Basics naar haar ex-partner, die eigenaar was van dat bedrijf. Daarnaast zegt ze dat ze bij Another World en Stop & Go weliswaar op papier directeur en eigenaar was, maar in de praktijk vooral in de keuken stond.

De Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), de opvolger van de Inspectie Jeugdzorg, stelt dat het in 2009 (Another World) en 2014 (De Vier Linden) de locatie in Papenvoort bezocht. Beide keren stelde de inspectie naar eigen zeggen vast dat er geen zorg werd geboden. Opmerkelijk, want in 2009 werden er nog wel vanuit zorggeld (pgb) betaalde weekenden en vakanties voor kinderen met een gedragsstoornis georganiseerd. Dat viel volgens de inspectie niet onder haar taak.

"Another World was al gestopt met het aanbieden van crisisopvang en langdurig verblijf. Daarom viel dit buiten ons toezicht en is er geen rapport opgesteld en geen vervolg gegeven aan het toezicht. Afwegingen van de inspectie zijn afhankelijk van verschillende factoren die zich in een context bevinden. In 2022 is het niet meer mogelijk om te beoordelen of we in 2009 en 2014 het wellicht anders hadden moeten of kunnen doen."

Van een melding van de ex-medewerker over de locatie van Another World in Onna kan de inspectie niets terugvinden.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore