Pieter Klein

Kan ons land worden gered uit Europa?

23 september 2015 01:41

De eerste keer dat ik hoorde van de referendum-actie van Geenpeil lag ik dubbel van het lachen. Wat een handige donderstenen, wat een boeven! Slimme actie, dacht ik. Het onbehagen over 'de politiek' en over Europa mobiliseren met een serieuze actie voor een 'raadgevend referendum'. Weken campagne voeren, dagelijks lol met nieuwe berichten op je provocerende site, en de politieke elite uitdagen en tarten tot je erbij neervalt. Wat een stunt - ze konden alleen maar winnen, zelfs bij verlies.

De tweede gedachte was er een van zelfverwijt. Ik nam mezelf kwalijk dat RTL Nieuws geen aandacht had besteed aan de wet die een raadgevend referendum sinds juli mogelijk maakt, dankzij een initiatief van PvdA, D66 en GroenLinks. Hetzelfde gold voor onze journalistieke stilte over de ondertekening van het Associatieverdrag van de Europese Unie (EU) met Oekraïne. Dat verdrag - dat de samenwerking met Oekraïne moet verstevigen - kán de opmaat zijn naar een toekomstig lidmaatschap van de EU. Verdere uitbreiding dus. Alle alarmbellen hadden toen moeten afgaan. Ik woon immers in het land waarin 61 procent die Europese Grondwet eerder afwees. Dat had meer aandacht verdiend.

"De actie stelt de 'angst van de heersende politieke orde om burgers inspraak te geven' aan de kaak"

De website Geenstijl, het Burgercomité EU en het Forum voor Democratie voelden het haarfijn aan, en sprongen in het gat. Het associatieverdrag werd aangegrepen om te pogen de Nederlandse burgers zich te laten uitspreken. Een beetje gekunsteld, maar iedereen snapt het punt. (Lees hier de verhelderende toelichting van m'n collega Hella Hueck). De kern is dat Geenpeil de 'noodrem' van een referendum uitprobeert om een 'democratisch tekort' in Europa aan de kaak te stellen. En om aan te tonen dat politici van de meeste partijen (minus SP, PVV en Partij voor de Dieren die tégen het associatieverdrag stemden) de voeling met wat er leeft onder het volk volkomen zijn verloren.

De actie stelt de 'angst van de heersende politieke orde om burgers inspraak te geven' aan de kaak, en de overdracht van macht en bevoegdheden aan Brussel. In de woorden van Thierry Baudet, een van de initiatiefnemers: "We moeten ergens beginnen om de EU te bestrijden en ons land terug te veroveren.'' Eigenlijk is de achterliggende vraag van Geenpeil dus of Nederland kan worden verlost uit de klauwen van een steeds machtiger Europa.

Ik heb wekenlang geaarzeld of ik mijn handtekening zou gaan zetten. Ik voel me namelijk niet thuis bij de verbeten, agressieve manier waarop campagne wordt gevoerd. Werkelijk álles werd erbij gesleept - de vluchtelingencrisis, Griekenland -  met een toon en met formuleringen waarbij ik me niet senang voel: inderdaad tendentieus, ongefundeerd en nodeloos kwetsend. Bij voorkeur karaktermoord plegend op een ieder die enige nuance zoekt. Vandaar de kritiek dat het een 'haatgevend' referendum zou zijn, of dat Geenpeil alleen zou willen 'stoken'. Ik vond het niet zo slim van Geenpeil - wie campagne voert, moet bondgenoten zoeken, geen vijanden maken.

"Willen we een debat over de toekomst van Europa? Laten we dat dan voeren."

Enfin - ik ben eruit. Geenpeil heeft nog vier dagen te gaan om van 220.000 de vereiste 300.000 te halen, voordat dat referendum er echt komt. Ik ga vandaag tóch tekenen. Als zoveel mensen kennelijk de behoefte voelen om zich uit te spreken, dan zegt de democraat in mij dat dat steun verdient. (Als de 300.000 niet wordt gehaald, roept dat wel de vraag op of Nederland het allemaal wel prima vindt, of juist niet, maar dit terzijde). Willen we een debat over de toekomst van Europa? Laten we dat dan voeren, en politici in de gelegenheid stellen de degens te kruisen en ons te overtuigen. Of niet.

Ik vrees wel dat ik een a-typische ondertekenaar ben. Ik ben namelijk -  per saldo - voor dat verdrag: immers, waarom zou het recht op zelfbeschikking Oekraïne mogen worden ontzegd? Omdat Poetin dat niet leuk vindt? Oekraïne verdient dus steun en verankering; politiek, financieel, economisch, om bij te dragen aan de ontwikkeling van een democratische rechtsstaat. Valt volgens mij prima uit te leggen. Zó ingewikkeld is het nu ook weer niet.

Ik denk dat ons land niet moet worden gered uit Europa, maar uit de kramp die 'de politiek' in z'n greep houdt. Ik denk dat het project-Europa gered moeten worden. Het antwoord op de reeks crises in onze tijden is niet minder, maar juist meer Europa: een betere samenwerking. Het probleem is dat veel politici dat niet meer durven zeggen. Ze wijzen op de imperfecties van Brussel en de Unie, alsof ze géén invloed hebben, en nationale parlementen hun regeringen geen mandaat kunnen geven. Of naar huis kunnen sturen...

Enfin, ik hoop dus op de komst van het referendum. En, als dat net niet lukt, dan moeten de kiezers bij de volgende verkiezingen maar eens goed kijken naar de Europese paragrafen in de verkiezingsprogramma's.

Denk je dat onze toekomst in minder, of juist meer Europa ligt? En is dat wat je gevoel, of je intuïtie zegt - of is het je verstand?

@pieterkleinrtl