Nederland

Zo praten ambtenaren uitgeprocedeerde asielzoekers het land uit

30 oktober 2015 14:45 Aangepast: 30 oktober 2015 15:50
Teksten van uitgeprocedeerde asielzoekers in de Vluchttoren in Amsterdam (archieffoto). Beeld © ANP

Uitgeprocedeerde asielzoekers moeten Nederland verlaten. Maar dat gebeurt niet altijd. Want vaak willen ze zelf niet weg. Een nieuwe methode moet ervoor zorgen dat het aantal vertrekkende vreemdelingen hoger wordt. Zes vragen en antwoorden.

1. Waarom willen afgewezen asielzoekers niet weg?
Het WODC, Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum, heeft dit onderzocht. Een van de verklaringen voor het niet willen terugkeren is de veiligheid in het land van herkomst. Afgewezen asielzoekers willen niet snel terug als het land onveilig is of als ze het land zelf als onveilig ervaren. Mensen gaan sneller weg als ze zich gezond voelen en als ze een toekomstperspectief hebben. Andere verklaringen zijn meer van praktische aard: het gaat dan om bijvoorbeeld het gebrek aan contacten in het land van herkomst of het ontbreken van geld, huisvesting of reisdocumenten. 

2. Om welke vreemdelingen gaat het precies?
In dit geval gaat het om vreemdelingen die wel kunnen vertrekken, maar niet willen. Vreemdelingen die vrijwillig terugkeren, kunnen hulp krijgen van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). Zo kan de IOM financiële ondersteuning bieden, bijvoorbeeld zodat vreemdelingen een bedrijfje op kunnen zetten in het land van herkomst. In 2014 zijn 2270 mensen op die manier vertrokken, blijkt uit de Rapportage Vreemdelingenketen. 

3. Hoe krijgt de Dienst Terugkeer en Vertrek vreemdelingen zo ver dat ze weggaan uit Nederland?
De Hogeschool Utrecht heeft in opdracht van de Dienst Terugkeer en Vertrek een methode ontwikkeld die het voor zogenoemde regievoerders makkelijker moet maken om afgewezen asielzoekers te motiveren Nederland te verlaten. Onderzoeker en beleidsadviseur Jaap van Vliet: "Er is een beperkt aantal vreemdelingen dat uit zichzelf vertrekt. Het is natuurlijk ook wel een paradox. Mensen die zijn uitgeprocedeerd gaan in gesprek met de DTV, die hen vertelt dat ze zelfstandig moeten vertrekken. Dat is lastig omdat die mensen dat vaak niet willen. Het bleek niet te werken om de asielzoeker te dwingen: 'je moet echt vertrekken'."

4. Hoe werkt de nieuwe methode dan?
"Het gaat om het motiveren van mensen. Kijk, als mensen echt niet weg willen uit Nederland, dan is daar geen oplossing voor. Daar kun je weinig aan doen. Maar er zijn ook mensen die eventueel wel terug willen keren naar hun land van herkomst. Medewerkers van de DTV moeten proberen een band aan te gaan. Vraag waar de blokkades zitten en kijk of je een toekomstbeeld buiten Nederland kan creëren", zegt Van Vliet. 

"Vaak is het een probleem dat asielzoekers in hun thuisland hebben gezegd weg te gaan, om een toekomst op te bouwen. Hoe kunnen zij met opgeheven hoofd terugkeren? Het heeft geen zin om druk op die mensen te zetten, je kunt ze beter motiveren om een toekomst aan te gaan in een thuisland. Zodat ze bij thuiskomst respect krijgen."

5. Hoe werkt zo'n gesprek in de praktijk?
Van Vliet: "De gesprekken vinden plaats tussen een medewerker van de DTV en de vreemdeling. Er is vaak een tolktelefoon bij, wat op zichzelf al best lastig is. Nuances in een gesprek zijn dan moeilijker te begrijpen. Nu zijn de gesprekken kort en dwingend, vanaf 2016 zullen die meer inhoud krijgen. Medewerkers moeten een relatie opbouwen. Aanvankelijk was het contact vrij formeel. Je zou nu kunnen denken aan meerdere gesprekken in korte tijd. Het is de bedoeling dat men zich richt op de persoon in plaats van de procedure."

6. Gaat deze methode ervoor zorgen dat migranten vaker vrijwillig het land uitgaan?
"Dat is uiteraard wel de bedoeling. We hebben afgelopen jaar tientallen medewerkers getraind in de nieuwe methodiek. Zij hebben laten weten dat mensen dan meer meewerken. Ik ga ervan uit dat het aantal mensen dat vrijwillig vertrekt, met zeker tien procent omhoog gaat", zegt Van Vliet.

RTL Nieuws
`