EditieNL

Nep of echt? Ook nieuws is soms te gek om waar te zijn

29 maart 2016 12:33 Aangepast: 29 maart 2016 18:44
Het aantal websites met satirisch nepnieuws stijgt enorm. Beeld © iStock

"Heeft u een hond of een kat? Dan mag u binnenkort niet meer thuis roken. Vanaf 1 juli moet roken in de buurt van huisdieren officieel verboden worden." Is dit nieuws echt of nep? Soms is het verschil moeilijk te zien.

Het aantal sites met satirisch nepnieuws stijgt enorm. En ook het aantal mensen dat het serieus neemt.

De 'nieuwsberichten' van websites als De Speld, Nieuwspaal en De Gladiool hebben mooie koppen en zijn lekker om op te klikken en te delen via Facebook. Heel vermakelijk als je het doorhebt. Maar als je het voor waar aanneemt, dan heb je natuurlijk wel een probleem. Niet iedereen vindt het even makkelijk om satire te herkennen. 

Al snel geloofwaardig
Hoe komt dat? Mischa Coster, mediapsycholoog: "Zo gauw mensen iets met 'nieuws' zien staan en het ziet er enigszins geloofwaardig en professioneel uit, bijvoorbeeld met een logo, dan accepteren we het. We checken niet wie erachter zit." 

In principe is het altijd al zo geweest, zegt Coster. "Bloggers schrijven bijvoorbeeld hun eigen mening op, maar toch worden ze vaak als bron van nieuws opgenomen. Ook zijn mensen geneigd dingen die opgeschreven staan eerder voor waar aan te nemen dan als ze gesproken worden."

Mensen corrigeren elkaar
Jochem van den Berg, hoofdredacteur van De Speld: "Wij zijn satire. We hebben nooit de intentie mensen te misleiden, maar je kunt het niet uitsluiten dat mensen het verkeerd oppikken."

In de begintijd van De Speld is het een paar keer gebeurd dat het 'nieuws' als echt werd opgevat. Van den Berg: "Dan zijn wij niet duidelijk genoeg geweest als redactie. Maar mensen zijn ook niet altijd kritisch genoeg over wat ze in hun Facebooktijdlijn voorbij zien komen." 

Inmiddels ziet De Speld dat mensen door andere gecorrigeerd worden. "Wij hoeven daar niet zoveel aan te doen.  Bij incidentele mails van mensen die echt denken dat we echt nieuws brengen, zijn we best bereid daar antwoord op te geven." 

Geen gevoel voor humor
Ook Antoin Holl, de hoofdredacteur van de satirische site Nieuwspaal, ziet met verbazing dat stukken op hun site soms voor waar worden aangenomen. "We proberen onze verhalen zo absurd mogelijk op te schrijven. Dat doen we bewust. Met een beetje gezond verstand heb je echt wel door dat het satire is."

Toch is er een groep mensen die dat niet direct snapt. "Dat blijkt wel uit reacties op Facebook." Waar dat aan ligt, weet Holl niet. "Sommigen mensen hebben gewoon geen gevoel voor humor."

Hoe goed kun jij echt nieuws van nepnieuws onderscheiden? Doe de test.

Bekijk de reportage uit Editie NL:

Meer op rtlnieuws.nl:
Kun jij echt nieuws van nepnieuws onderscheiden? Doe de test
Ola glijdt uit over eigen 1 aprilgrap: raket verdwijnt niet

`