Nederland

ADHD bij vrouwen vaak niet herkend: 'Leidt tot depressies en angststoornissen'

07 april 2016 12:19 Aangepast: 02 mei 2016 10:35
Bij meisjes keert ADHD zich meer naar binnen. Beeld © ANP

Waar een heel drukke jongen al snel wordt doorverwezen naar een deskundige, wordt ADHD bij meisjes in 33 tot 50 procent van de gevallen niet herkend. De reden: de aandoening komt bij vrouwen anders tot uiting. Maar als ADHD onbehandeld blijft, kan dat later tot veel ernstiger problemen leiden.

"Bij jongens wordt vaak gekeken naar ADHD als ze een stoorzender zijn. Dan zijn ze heel druk, heel aanwezig. Ze bewegen continu, kunnen niet stilzitten en reageren overal op", legt psychiater Patricia van Wijngaarden uit.

"Bij meisjes slaat ADHD naar binnen. Ze zijn vooral heel druk in hun hoofd. Ze worden dromerig en kijken bijvoorbeeld veel naar buiten. Dat kan wel opvallen, maar het is niet storend of lastig, dus is het niet snel een reden om iemand door te verwijzen."

Sociaal geaccepteerd
Bovendien willen vrouwen van nature minder opvallen dan mannen en passen ze zich wat eerder aan, zegt Wijngaarden. Zo kan een meisje met ADHD wel heel veel kletsen, maar dat doen andere meisjes ook. "Dat gedrag is sociaal geaccepteerd en lijkt dus minder snel afwijkend."

Zowel jongens als meisjes met ADHD hebben concentratieproblemen en zijn heel vergeetachtig. "Maar hoe geëmancipeerd we ook zijn: als schoolprestaties daaronder lijden, wordt bij jongens toch eerder gekeken of er iets aan de hand is dan bij meisjes. Kennelijk vinden we dat toch minder belangrijk."

Stoornissen en verslaving
Dat we het gedrag van jonge meisjes met ADHD niet zo storend vinden, wil niet zeggen dat ze geen behandeling nodig hebben. Want zonder hulp mislukt veel van wat ze doen en kunnen ze meer stoornissen ontwikkelen, zegt Van Wijngaarden. Ze heeft al veel voorbeelden van volwassen vrouwen gezien die daaronder lijden.

"Denk aan depressies, angststoornissen, verslavingen. Dan moeten ze voor veel meer behandeld worden." En dat, zegt ze, terwijl ADHD erfelijk is en dus veel eerder op te sporen. "Ik zeg altijd: als in een gezin de jongens problemen hebben, vergeet dan het zusje niet. Er is een kans dat zij dezelfde aandoening heeft."

Schrijnend voorbeeld
Ze noemt een schrijnend voorbeeld: "Een meisje van 21 werd na een zelfmoordpoging opgenomen in de psychiatrie. Ze had al een kind van 3 jaar, de vader was uit beeld, ze had schulden en dreigde haar huis te worden uitgezet." 

Toen Van Wijngaarden het meisje ging helpen, bleek zij twee broers te hebben, die van jongs af aan werden behandeld voor ADHD. "Het meisje werd gezien als een leuke, kwebbelende meid die gewoon niet zo goed presteerde op school. Maar vanaf haar twaalfde ging ze veel spijbelen, werd ze seksueel actief en bleef ze soms nachten van huis."

Flink aan het puberen
"Toen zei iedereen: alle aandacht gaat naar haar broers, dus ze zal daarom wel flink aan het puberen zijn. Maar haar gedrag was ook voor een puber extreem. Noch de ouders, noch de leerkrachten, noch de zorgverleners stonden erbij stil dat zij misschien ook ADHD had."

Maar als het bij meiden minder opvalt, wanneer moet je dan als ouder of als leerkracht aan de bel trekken? "Als je merkt dat de schoolprestaties achteruit gaan, en het gedrag toch net iets extremer lijkt. Of als het kind somber is of niet lekker in haar vel zit", zegt Wijngaarden.

Hoe te behandelen?
Als eenmaal is vastgesteld dat een meisje of vrouw ADHD heeft, kan ze in principe eenzelfde behandeling krijgen als een jongen: medicatie, therapie en veel begeleiding bij het ordenen en plannen van dingen. 

Maar ook daarin moet rekening worden gehouden met verschillen. "In het eerste deel van de menstruatiecyclus hebben vrouwen meer van het hormoon oestrogeen en dat helpt een beetje tegen ADHD. In het tweede deel van de cyclus hebben zij mogelijk een andere dosering nodig."

Een mogelijke bijwerking van de medicatie is depressiviteit. Dat geldt voor zowel mannen als vrouwen. "Maar vrouwen zijn gevoeliger voor sociale reacties, voor wat anderen vinden. Hun omgeving moet ze snappen. Als daar geen aandacht voor is, is het effect van zo’n bijwerking groter op een vrouw dan op een man."

Pleidooi voor andere zorg
Er komt al meer geld voor de fysieke gezondheidszorg van vrouwen, omdat zij voor ziektes vaak een andere behandeling nodig hebben dan mannen. Vandaag start Women Inc een campagne om ook in de geestelijke gezondheidszorg meer rekening te houden met vrouwen, zoals bij ADHD en ADD.

Van Wijngaarden pleit sowieso voor een andere zorgaanpak. "Eigenlijk moet de ontwikkeling van alle mensen die zorg krijgen, ook van volwassenen, geanalyseerd worden. Je kunt beter van tevoren goed onderzoek doen en dingen uitsluiten. En daarbij ook kijken naar wat er al in de familie speelt."

Dat staat haaks op wat de politiek wil, denkt Van Wijngaarden. "Nu wordt een aandoening behandeld, en als die behandeling niet werkt, doen we daarna pas extra onderzoek. Dat is hetzelfde als wanneer je een etterende wond behandelt, maar de splinter laat zitten."

`