Nederland

Is een Erdogan-gate mogelijk in Nederland?

15 april 2016 13:00 Aangepast: 31 juli 2017 20:00
Erdogan in het stemhokje Beeld © EPA

De Turkse president Erdogan is beledigd door de satire die de Duitse publieke omroep over hem gemaakt heeft. Nu Hans Teeuwen Erdogan in Nederland heeft bespot, kan de Turkse president ook in Nederland klagen.

Want ook in ons land kun je worden vervolgd als je een bevriend buitenlands staatshoofd beledigt. Al meer dan honderd jaar is belediging van een bevriend staatshoofd bij wet verboden. En we hebben de afgelopen honderd jaar dan ook al een paar beledigde staatshoofden zien langskomen. Te beginnen met Adolf Hitler.

Hitler als bevriend staatshoofd
Het klinkt misschien vreemd, maar voordat nazi-Duitsland Nederland binnenviel, was Hitler officieel een 'bevriend' staatshoofd. Nederland was toen nog neutraal – en dus officieel met iedereen bevriend. "In de jaren ‘30 werden drie Nederlanders voor de rechter gesleept voor het beledigen van Hitler", zegt historicus Rimko van der Maar (UvA). "Dat is achteraf wel pijnlijk, maar ook toen had men al twijfels over Hitler en het verbod om buitenlandse staatshoofden te beledigen."

'Johnson molenaar!'
Die twijfels kwamen in de jaren '60 tot uitbarsting toen de jonge generatie Nederlanders ging demonstreren tegen de Amerikaanse oorlog in Vietnam. 'Johnson, moordenaar!' riepen ze over de Amerikaanse president. "Omdat het beledigingsverbod er nog was, moest de politie wel demonstranten gaan arresteren", zegt Van der Maar. "Maar het was niet meer te handhaven. Soms scandeerden ze om de beurt 'Johnson' en 'moordenaar'. Sommige demonstranten riepen dan weer 'Johnson molenaar'. Wie moest de politie dan wel arresteren? En wie niet?"

"Om de angel eruit te halen, is er uiteindelijk voor gekozen om alleen nog actie te ondernemen tegen belediging van staatshoofden als het staatshoofd daar zelf om vraagt."

Hoe zit het in Nederland?

Belediging van een bevriend staatshoofd is nu in Nederland dus nog steeds verboden. Je kunt er maximaal twee jaar cel voor krijgen. Na de aangifte door het staatshoofd moet de rechter een afweging maken: er is immers ook nog de vrijheid van meningsuiting.

Slipjes gooien naar de ayatollah
Maar ook met de uitgeklede wet blijft satire soms problemen opleveren, alleen niet door klagende staatshoofden. Eind jaren tachtig kreeg presentator Paul Witteman telefoon, vlak voor een tv-uitzending. Het was minister Van den Broek (Buitenlandse Zaken). Hij vroeg een satirisch fragment van Rudi Carrell uit het programma te halen waarin vrouwen hun slipjes naar de Iraanse ayatollah gooien. Voor de liefhebbers: in het fragment hieronder gaat Witteman op 4:38 overstag.

Meer op rtlnieuws.nl:

`