Nederland

Samen in de kijkersfile: we weten dat het niet mag, maar we doen het toch

26 juni 2017 16:37 Aangepast: 15 oktober 2017 11:18
Kijkers naar een ongeluk op de A15 in 2013. Beeld © ANP

Bijna dertig automobilisten op de A58 bij Oirschot werden op de bon geslingerd omdat ze de ravage na een zwaar ongeluk vastlegden met hun smartphone. Levensgevaarlijk, zegt de politie. Hoe komt het dat we de waarschuwingen massaal in de wind slaan, en toch een glimp willen opvangen van wat er gebeurd is?

Thumbnail

Mediapsycholoog Mischa Coster (foto rechts) heeft wel een verklaring. We willen opgewonden worden: dat zit in onze aard. Dus zodra we een groepje mensen ontwaren en denken dat er iets aan de hand is, gaat onze hartslag omhoog en gaan we haast ongemerkt iets meer zweten. "Dat is een puur biologische reactie", zegt Coster.

Gevaar checken

Die reactie doet zich voor zodra er 'iets spannends gebeurt', zegt Coster. "Als we in het nauw komen. Als we zien: hé, dit is een afwijkende situatie. Dan zijn we al snel geneigd even te kijken. En eigenlijk is dat heel logisch: we zijn zo geprogrammeerd dat we willen checken of die situatie een gevaar voor ons vormt."

Daar komt nog iets bij. "Als we een aantal mensen zien stilstaan, is de kans groot dat we zelf óók stilstaan om te kijken wat er aan de hand is. Zelfs al gaat het zichtbaar om hulpverleners – dan nog willen we zien wat daar te doen is."

Kilometerslange kijkersfile

De eerste mensen die bij een ongeluk staan, vormen op die manier de bron van een sneeuwbaleffect. Zo kunnen twee bestuurders, aan de veilige kant van de vangrail, na een ogenschijnlijk onschuldige kop-staartbotsing zorgen voor een kilometerslange kijkersfile op de tegenoverliggende weghelft. 

Bij het ernstige ongeluk op de A58 in Brabant, afgelopen vrijdag, speelde ook nog een verschijnsel mee dat sinds de opkomst van de smartphone onuitroeibaar is. Inzittenden van andere auto's willen, zodra ze de plaats van het ongeluk passeren, foto's en filmpjes maken van wat zich afspeelt. Die aanvechting is zo onbedwingbaar, zegt Coster, dat mensen zelfs gewoon doorfilmen als ze zien dat de hulpdiensten de locatie hebben afgedekt met schermen en tenten.

Behoefte om te delen

Het is de behoefte om te delen, zegt Coster. "Vroeger vertelden we zo'n verhaal aan elkaar nadat we waren thuisgekomen. Tegenwoordig maken we opnames met onze telefoon en zetten het op Instagram."

De hinder die dat veroorzaakt, is zo groot dat ambulancediensten vorig jaar kwamen met een speciale campagne om ramptoeristen op afstand te houden. Heel veel effect heeft dat niet, blijkt uit de talrijke incidenten die sindsdien de media haalden. In Almelo sprak de burgemeester begin dit jaar van een 'peilloos gebrek aan medeleven en fatsoen' nadat voorbijgangers een dodelijk ongeluk hadden gefilmd en gedeeld op social media, nog voordat de familie van het slachtoffer was ingelicht.

Scherm omheen zetten

Het zal lastig zijn om daar iets tegen te doen, verwacht Coster. "Je kunt betrokkenen of getuigen op een niet-zichtbare locatie zetten, bijvoorbeeld in een politiebusje, zodat dat sneeuwbaleffect misschien wat langer uitblijft. Je kunt er een scherm omheen zetten, maar ook dat trekt toch ook juist weer mensen aan. Als iemand behandeld moet worden op een brancard, zet daar dan een politieauto voor. Maar in de praktijk zie je dat al vaak genoeg gebeuren, en toch haalt het weinig uit."

En zelfs als bijna iedereen van goede wil zou zijn, en bij het passeren van een ongeluk hardnekkig voor zich uit zou kijken, zijn we op de snelweg afhankelijk van die paar mensen die tóch de smartphone tevoorschijn halen. "Daar is nu eenmaal niets aan te doen", zegt Coster. "Eén bestuurder met een smartphone kan bij wijze van spreken al genoeg zijn voor het veroorzaken van een enorme kijkersfile."

Meer op rtlnieuws.nl:
Steeds meer ergernis bij politie en hulpverleners over filmende omstanders

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore