Economie

Het beleggersgevaar dat iedereen over het hoofd ziet

22 juli 2016 18:06 Aangepast: 30 juli 2017 21:00
Beeld © EPA

De Italiaanse banken en de brexit staan beleggers nog wel op het netvlies, maar één ding zien ze over het hoofd: het aankomende referendum in Italië. Maar iets meer aandacht kan geen kwaad, uiteindelijk zou deze kunnen leiden tot een Ita-exit.

In oktober mogen de Italianen zich uitspreken over grondwettelijke hervormingen om het politieke systeem in het land te stroomlijnen. Het referendum is uitgeschreven door premier Matteo Renzi. Een nuttige - en voor de economie redelijk onschuldige - volksraadpleging waar op het eerste oog niets mis mee is.

Renzi heeft echter zijn politieke lot aan het referendum verbonden en belooft af te treden als de tegenstemmers de overhand krijgen. Dat geeft de populaire anti-establishment partij MoVimento 5 (vijfsterrenbeweging) van politicus Stelle Beppe Grillo de kans om aan de macht te komen. Die is momenteel zeer populair en won drie jaar geleden in één keer een kwart van de zetels.

Italiaanse economie gaat niet goed

Grillo vindt dat de oude politieke klasse af moet treden, Europa veel te veel bezuinigingen doordrukt en stuurt aan op een Ita-exit. Verbazingwekkend is het niet: de economie van Italië loopt niet lekker en dat is ook te zien aan de enorme schuldenlast waar de banken in het land mee kampen. 

Veel inwoners van het land zien de euro als grote boosdoener. Grillo speelt daar handig op in door de euro "een munt zonder toekomst te noemen. Wij moeten de euro noodzakelijkerwijs verlaten, zo snel mogelijk." Hij raakt een gevoelige snaar: uit een recente peiling van Ipsos-Mori blijkt dat meer dan de helft van Italiaanse respondenten een uittreding uit de EU wel zien zitten. 

ECB koopt miljarden aan leningen op

De problemen in Italië zijn structureel. Alhoewel een paar jaar geleden nog vrijwel alle ogen gericht waren op Griekenland, stond Italië er eigenlijk ook helemaal niet sterk voor. Deze staatsschuld is verder opgelopen en om de gevolgen beperkt te houden, koopt de Europese Centrale Bank dagelijks voor miljarden euro aan leningen op. Daardoor blijft de rente voor de landen laag, waardoor het land dus goedkoper kan lenen. 

Mocht het daadwerkelijk tot een Italiaanse exit komen, stopt de ECB met het opkoopprogramma. Het gevolg? Dan kan Italië niets meer lenen, waardoor het land op een faillissement afstevent. En dan wacht eenzelfde doemscenario als we in Griekenland zagen: banken met Italiaanse staatsobligaties krijgen zware klappen te verduren. Ook worden Italiaanse schuldpapieren in handen van andere (Europese) landen minder waard, met een mogelijke nieuwe crisis als gevolg.

`