Nederland

We vinden vuurwerk leuk, maar waarom?

30 december 2016 15:30 Aangepast: 30 december 2016 19:39
Mensen kopen hun vuurwerk voor de jaarwisseling Beeld © ANP

Ratelende rotjes, vliegende vuurpijlen en schitterende sierpotten. Het is weer bijna tijd: vuurwerk! Sinds de jaren '60 van de vorige eeuw steken we massaal onze ingekochte knallers af bij het begin van het nieuwe jaar. Maar wat maakt vuurwerk nou zo leuk?

"Het begint bij vuur op zich", zegt Tim Zuidgeest van Studio ST&T, een bureau van consumentenpsychologen. "Evolutionair gezien is het logisch dat we vuur bewonderen. Dat we vuur kunnen controleren, is de reden geweest dat we konden overleven."

'Vuurwerk hetzelfde als horrorfilm'

De tweede reden is dat veel mensen op zoek zijn naar controle, aldus Zuidgeest. "Vuurwerk gaat in principe om gecontroleerde ontploffingen. Het is net als een thriller- of horrorfilm kijken. Ze zijn spannend, maar niet té spannend, omdat je het gevoel van controle hebt."

Het enige verschil tussen een film kijken en vuurwerk afsteken, is het aantal slachtoffers dat erbij valt. Zuidgeest: "Dat komt doordat mensen zichzelf grof overschatten. Als mensen meedoen aan een loterij denken ze ook dat ze meer kans maken dan een ander. Mensen die vuurwerk afsteken, denken vaak ook dat ze dat beter kunnen dan een ander."  

'We laten graag zien dat we rijk zijn'

Maar er is meer. Mannen hebben bijvoorbeeld veel meer gevoel bij vuurwerk dan vrouwen. Zuidgeest heeft daarvoor wel een verklaring. "Dat noemen we de 'costly signalling theory'. We laten graag zien dat we rijk zijn, vooral mannen doen dat. Vuurwerk werkt in dat opzicht hetzelfde als een dure auto of merkkleding. Hoe mooier en duurder het is, hoe beter je het hebt."

Zie ook: Een vuurpijl in het oog? Dit moet je doen

Dat vuurwerk niet alleen iets is voor jongeren, blijkt wel uit het verhaal van Ron Brinkman, al komt de kleine jongen in hem wel boven. "Ik kan vooraf slecht slapen. Vroeger keek ik telkens wat ik allemaal had. Nu kijk ik veel productfilmpjes en zoek ik uit welke potten ik wanneer ga afsteken. We geven met de hele buurt wel een paar honderd euro per persoon uit", zegt hij. 

Vuurwerk als buurtbeleving

Ron ziet het afsteken van vuurwerk als een echte buurtbeleving. Ron: "We knallen nooit alles tegelijk met de buren de lucht in. We voelen elkaar goed aan. Wanneer iemand iets wil afsteken, dan wachten de anderen. Zelf vuurwerk afsteken, hoort bij de traditie van oud en nieuw."