Kees Berghuis

De open zenuw van de coalitie

21 mei 2013 06:50

‘Ik zit met mijn kont op de open zenuw van de coalitie’. Deze beeldende uitspraak liet staatssecretaris Fred Teeven zich ontvallen vlak voordat hij afgelopen donderdag bij Pauw en Witteman aan tafel schoof. Ik snapte wel wat Teeven bedoelde. Zijn portefeuille is verduveld lastig en dan met name het vreemdelingenbeleid.

"Toen ik het relaas over dorststaker Nessar las, begreep ik waarom zoveel mensen vinden dat het vreemdelingenbeleid humaner moet"

Je moet schipperen tussen de vreemdelingenwet van Cohen, de retoriek van de PVV en D66 en tegelijkertijd ook de publieke opinie. En soms worden de krachten in de samenleving zo sterk, dat je al snel als een onmens te boek staat. 

Ik raak persoonlijk niet snel verontwaardigd. Omdat we uiteindelijk niet de hele wereld kunnen redden. Maar toen ik afgelopen zaterdag het NRC Handelsblad las met het relaas over de dorststaker Nessar, begreep ik opeens heel goed waarom zoveel mensen in Nederland vinden dat het vreemdelingenbeleid humaner moet. 

Het verhaal in de NRC in een notendop: heer Nessar verblijft al 20 jaar in Nederland en is succesvol horeca-ondernemer. Hij werkte anderhalf jaar in Duitsland, verzuimde zijn permanente verblijfsvergunning te verlengen, keerde terug naar Nederland en kwam erachter dat hij tot ongewenst vreemdeling was verklaard. Nessar dacht dat het een louter administratieve kwestie was en meldde zich bij het detentiecentrum. Daar hielden ze hem prompt drie onaangename maanden vast, waarna hij het zat was en stopte met drinken. De vreemdelingenrechter deed uitspraak. Nessar was vrij en kon weer naar huis. Hij vraagt zich nu af: Waarom was dit nodig?.

Dat dacht ik ook toen ik het artikel las en ik werd boos. Wat een schandalige kwestie! De verontwaardiging bezorgde me wel een warm gevoel. Maar wijs geworden door de tijd en andere gevallen, weet ik dat weinig is wat het lijkt in dit soort dossiers. Geloof niemand op zijn woord, zelfs uw krant niet. 

De hele geschiedenis rondom Mauro staat nog in mijn geheugen gegrift. Mauro bleek te hebben gelogen over zijn naam, over zijn geboortedatum en over zijn nieuwe Angolese paspoort. Toen minister Leers erachter kwam dat hij grotelijks was belazerd, wilde hij de jongen alsnog terugsturen naar Angola.

"Geloof niemand op zijn woord, zelfs uw krant niet"

Hij overlegde vanwege de politieke gevoeligheid hiervan met premier Rutte en CDA-minister Verhagen. Beiden staken omwille van publicitaire rust en de lieve vrede een stokje voor het voornemen van Leers. De Mauro-lobby had gewonnen. 

Dus: ook al staat het in de krant, toch ben ik eens wat gaan rondbellen. Wel, ik vrees dat ook bij het geval Nessar de feiten toch net een tikje anders liggen. Meneer Nessar is nog lang niet 'off the hook', terwijl de NRC met kracht suggereert dat dat wel zo is. De man mag slechts zijn rechtszaak in vrijheid afwachten. 

Of Nessar in die rechtszaak zijn verblijfsvergunning terugkrijgt is nog zeer de vraag. Want - zo melden bronnen - de IND is erachter gekomen dat Nessar helemaal niet anderhalf jaar lang in Duitsland heeft gewerkt. 

Tenzij hij wasknijpers in elkaar zette, want de man vertoefde ruim twee jaar in een Duitse gevangenis omdat hij veroordeeld is voor meerdere 'fraudedelicten'. Daardoor kon hij zijn verblijfsvergunning niet verlengen. En die delicten pleegde hij zo vaak, melden ingewijden, dat hem binnen de IND de term veelpleger wordt toegedicht. 

Dat gedrag als 'veelpleger' is onwenselijk, zo is de IND van plan te betogen en derhalve is de man ongewenst in Nederland. Als de staat gelijk krijgt van de rechter, betekent dat: geen vergunning en dus terug naar het land van herkomst, Afghanistan.

Toen ik achter deze keerzijde van het verhaal kwam, zakte mijn aanvankelijke verontwaardiging behoorlijk. Maar daarna dacht ik: maakt dit een verschil? Deze achtergronden waren niet bekend toen Nessar zich bij het detentiecentrum meldde om zijn verblijfsvergunning te verlengen, daarvan heb ik me vergewist. Daarmee had het dus geen invloed op de behandeling die hem ten deel viel. En daar had ik me per slot van rekening ook behoorlijk kwaad over gemaakt.

"Ik heb maar één zekerheid: als het Henk uit Assen was geweest, hadden we hem niet kunnen uitzetten"

Maar ja, wat van dat gruwelijke detentieverhaal in de NRC nog wel waar is, weet ik nu ook niet meer. Ik heb maar één zekerheid: als het Henk uit Assen was geweest, hadden we hem niet kunnen uitzetten. 

Precies dit soort overwegingen - waarin verstand botst met gevoel - maakt dat er een veenbrand in de coalitie smeult. De dood van de Russische asielzoeker Dolmatov en het ongenoegen in de PvdA over de strafbaarstelling van illegalen hebben geleid tot een uitspraak van het PvdA-congres. Samsom hield zijn poot stijf, Teeven deed hetzelfde door in Pauw en Witteman te wijzen op het regeerakkoord. Een patstelling.

Coalitiepartijen PvdA en VVD gaan 'nu praten, maar niet onderhandelen' over een vorm van versoepeling binnen het regeerakkoord. In de PvdA-fractie zitten zes Kamerleden die echt willen dat er iets wezenlijk verandert. Dat het beleid humaner wordt.

Beide partijen laten evenwel weten dat de gesprekken plaatsvinden op 'het laagste niveau', dat van de Kamerleden Azmani (VVD) en May (PvdA). Terwijl iedereen altijd zegt dat er niks hogers is dan volksvertegenwoordiger te zijn. Maar ja, als je je werk moet doen met totale last en ruggespraak, is het een inderdaad een rotbaan. 

We krijgen morgen het debat over dat humanere vreemdelingenbeleid. Ik hoop dat het vooral over feiten zal gaan, daarna over aanvullende feiten, vervolgens over een portie extra feiten en pas daarna over het  gevoel. 

Kees Berghuis, chef van de politieke redactie, over de gebeurtenissen in Den Haag.