Rick Nieman

Hoe gevaarlijk is internet?

08 juni 2013 05:16

Het nieuws dat de Amerikaanse nationale veiligheidsdienst NSA toegang heeft tot vrijwel al ons internetverkeer, had een vrij hoog ‘duh’-gehalte. Zoals een Amerikaan twitterde: "Als dit je nog verbaast, heb je de afgelopen tien jaar onder een steen geleefd."

Want natuurlijk worden we in de gaten gehouden. Om commerciële redenen, zoals we zelf elke dag kunnen zien. Wie een keer naar een leuk hotelletje in Barcelona zoekt, wordt vervolgens wekenlang achtervolgd met aanbiedingen voor hotelletjes in Barcelona.

Dus dat Amerikaanse en andere veiligheidsdiensten (Chinees? Russisch?) dat ook doen, kan niet als een verrassing komen.

Volgens de mediaberichten over de activiteiten van de National Security Agency, heeft cyberspionage een enorme vlucht genomen sinds de aanslagen van elf september 2001. De Amerikanen willen koste wat het kost een volgende grote aanslag voorkomen, en zoeken dus waar ze maar kunnen naar mogelijke nieuwe dreigingen. Is het verhaal.

Volgens mij zit het anders: al in de thriller Enemy of the State met Will Smith en Gene Hackmann, wordt gewaarschuwd voor de schrikbarende macht van de NSA. En die film dateert uit 1999. 

Veiligheidsdiensten zijn per definitie licht-paranoïde: ze zien achter elke boom een potentieel complot. Terecht: zij moeten – zoals 'M' zegt in de laatste James Bond – in de schaduwen opereren, opdat wij burgers veilig blijven. En omdat iedereen – good guys en bad - tegenwoordig communiceert via internet, is het niet meer dan logisch dat veiligheidsdiensten het internet scherp controleren.

De vraag is, is het erg?

Nog ongeacht van hoe het werkt (want daar lopen de berichten over uiteen: de één zegt dat de NSA alleen de servers van grote internetbedrijven binnensluipt als het iets nodig heeft, de ander beweert dat de NSA met een gigantisch digitaal drijfnet alle informatie die er is vergaart): is het erg?

Het antwoord is ja. Absoluut. Het is doodeng dat een veiligheidsdienst die zó geheim is dat vaak grappend wordt gezegd dat NSA staat voor 'No Such Agency' ('Zo’n dienst bestaat niet'), alles van ons weet of kan weten.

Want de NSA mag dan zeggen dat ze puur en alleen de veiligheid van het Amerikaanse volk voor ogen heeft, wie controleert met welke methodes ze die veiligheid denkt veilig te stellen?

De NSA is zo geheim dat niemand precies weet hoeveel mensen er werken (iets tussen de 35.000 en 55.000) of wat het budget is (naar schatting acht miljard dollar). Slechts een handjevol congresleden en senatoren die lid zijn van geheime commissies krijgt iets te horen over wat de NSA doet. Maar ze mogen daar  niets over zeggen. Dus als zo’n congreslid beweert dat de NSA belangrijke aanslagen heeft voorkomen, moeten we hem op zijn woord geloven. Gelukkig liegen politici nooit.

Toch heeft de gemiddelde burger er geen problemen mee dat een onbekende instelling veel over hem of haar weet. Sterker nog, de meeste van ons gooien probleemloos ons hele hebben en houwen op Facebook, terwijl we wéten dat Facebook die informatie doorverkoopt aan elke geïnteresseerde partij.

Dus nogmaals: is het erg?

Ja.

Het probleem is dat je zelden aan kunt tonen waar het exact misgaat met informatie die veiligheidsdiensten verzamelen. Oké, er wordt wel eens iemand geweigerd voor een vlucht naar de VS, omdat zijn naam erg veel lijkt op die van een verdachte terrorist. Of zo iemand zit een tijdje onterecht vast. En er zijn mensen die beweren dat ze worden tegengewerkt in hun carrière, omdat zij 'powers that be' hebben dwarsgezeten.

Maar dan nog.

Erger wordt het als de bewering klopt dat de regering Obama zijn drone-aanvallen in Afghanistan en Pakistan baseert op informatie die voorkomt uit 'communicatiepatronen'. Met andere woorden: niet op exacte informatie dat boef A zich op locatie X bevindt, maar op patronen van telefoontjes of chats, waardoor de NSA dénkt dat boef A op plek X is. Dat is ernstiger, want bij die drone-aanvallen zijn al honderden onschuldige burgers omgekomen, waaronder kinderen.

Blijft de vraag: waarom is het erg voor ons, voor u en mij?

Omdat het een mensenrecht is om te doen wat jij wilt en te vinden wat jij vindt, op jouw manier. Zo lang jij de wet niet overtreedt en niemand kwaad doet, mag je net zo excentriek of radicaal zijn als jij wilt. Onaangepaste en een beetje zonderlinge mensen hebben de wereldgeschiedenis ten goede beïnvloed (Einstein, Ghandi, Picasso), dus laten we blij zijn dat sommige mensen zo in elkaar zitten.

Dat wisten de wijze mannen die de grondwet van de Verenigde Staten schreven ook al. Het vierde amendement, dat dateert uit 1789, beschermt burgers tegen willekeurige controle door de autoriteiten. Dus dat de politie jou niet aan mag houden en fouilleren omdat jouw huidskleur, kleding of haardracht ze niet aanstaat. Dat.

De tekst ervan luidt als volgt:
Het recht van de mensen om veilig te zijn in hun persoon, huizen, documenten en bezittingen tegen onredelijke doorzoekingen en inbeslagnames zal niet worden geschonden, en geen doorzoekingen mogen worden uitgevoerd zonder waarschijnlijke reden, gesteund door een eed of besluit, en in het bijzonder zal de plaats die moet worden doorzocht en de mensen en dingen die in beslag worden genomen, worden beschreven.

Want het gaat de overheid geen reet aan wat jij doet, zegt of schrijft in jouw huis, op jouw Facebook, in e-mails aan je vrienden.

Maar met internet zijn we die vrijheid waarschijnlijk voor eens en voor altijd kwijt.

Dus misschien ligt de oplossing in een tweet die werd geciteerd door de Huffington Post: 'Is internet voorbij? Het was best leuk zo lang het duurde, toch?'

Maar serieus: privacy was een tijdlang iets waarover media en politiek zich nauwelijks meer opwonden. Nou, privacy is terug. En hoe.