Pieter Klein

Seks, stalken en het likken van ballen

10 juli 2013 06:38

Pieter Klein vraagt zich af hoe ver je kunt gaan in het publiceren van details in een stalkingszaak als die van econome Heleen Mees en concludeert dat het publieke, journalistieke debat ontoereikend en huichelachtig is.

Soms ben ik zo stom om hardop te denken en dat nog op Twitter te doen ook. Nadat de affaire-Mees was losgebarsten, vroeg ik retorisch wat het getwitter over seksuele handelingen en stalking over onze - voyeuristische - fascinaties zegt. En hoe ik me zou voelen als ik Heleen Mees zou zijn geweest en m'n privacy zo zou zijn geschonden.  Allereerst door de openbaarmaking van een aangifte, vervolgens door de publiciteit erover.

Een wakkere collega van RTL Nieuws daagde me in het openbaar uit. "Geef eens antwoord op al die dingen die je je afvraagt." Dus was er geen ontkomen aan en riposteerde ik: "Ik zou licht suïcidaal in een hoekje zitten janken, de wereld (Twitter) haten, tussendoor mezelf. En daarna denken: fuck you all."

Voor de enkeling die het ontgaan is: Heleen Mees is econoom, publiciste en spraakmakend feministe, woonachtig in New York, en een drijvende kracht achter 'Women on top', de club die vrouwen op sleutelposities wil krijgen. Volgens de nog bekendere Nederlandse econoom Willem Buiter - die een aanklacht indiende wegens stalking - stuurde Mees zo'n 1000 mails, en ging zij daarmee door, ondanks klemmende verzoeken ermee te stoppen. De twee zouden een relatie hebben gehad. (Buiter is getrouwd, en heeft twee kinderen).

"Het gegeven dat twee bekende Nederlandse economen (publieke figuren) voor de Amerikaanse rechtbank komen te staan, is nieuwswaardig."

Toen een tabloid in New York het nieuws bracht, overlegden we bij RTL Nieuws over of, en wat we zouden publiceren. Wij besloten: ja, we publiceren. Het gegeven dat twee bekende Nederlandse economen (publieke figuren) voor de Amerikaanse rechtbank komen te staan, is nieuwswaardig. Helemaal omdat de verdachte vaak zelf het publieke debat zocht, zowel over feminisme, vrouwenstrijd, als over seksualiteit. En omdat de advocate van Mees niet ontkende; zij sprak van 'tweerichtingsverkeer'.

Wat de zaak natuurlijk pikant maakte, waren de details. Mails met doodsverwensingen ("Ik hoop dat je vliegtuig uit de lucht valt"), mails met foto's van masturberende vrouwen, en van een dode vogel. Mees zou ook de vrouw van Buiter hebben lastiggevallen, en zijn kinderen. En het meest saillant was uiteraard de wanhopige hartenkreet wat ze moest doen om hem terug te krijgen: "Zal ik je ballen likken?" Als gevolg van een stomme communicatiestoornis in de hoofdredactie publiceerde RTL Nieuws die gegevens - even - online. Uiteraard vonden we deze schending van privacy niet proportioneel en draaiden we dat terug. Maar het is dus wel gebeurd. Op tv deden we het kort, zakelijk.

"Heleen Mees riep iets van een redeloze weerzin in hen op: de heks, de hoer, de intrigante, die relaties van anderen verziekt."

Nadien viel me een aantal zaken op. Allereerst dat iedereen die ik kende al die details wilde weten en ook daadwerkelijk las. Mannen en vrouwen. (Daar was ie weer, de fascinatie: de meest gelezen berichten... Anders geformuleerd: waarom leest u/lees jij deze column?) Ten tweede dat veel mensen meenden dat als Mees een man was geweest, het 't nieuws niet zou hebben gehaald. (Ben ik het niet mee eens). Ten derde, dat veel media, al dan niet onder verwijzing naar Twitter -  en leedvermaak en foute grappen - er zeer uitgebreid over berichtten, zowel in nieuwskaternen, als in columns, als op de opiniepagina's.

Sommige vrouwen die ik erover sprak, zeiden ongegeneerd tegen me dat Heleen Mees iets van een redeloze weerzin in hen opriep: de heks, de hoer, de intrigante, die relaties van anderen verziekt. Opmerkelijk. Nog veel feller waren de vrouwen die een van de eerste columns van Mees niet waren vergeten: haar feministische aanval op met name hoger opgeleide vrouwen die in deeltijd werken, om deels ook voor een gezin te zorgen. Een van die vrouwen zei me: "Wat geeft haar het recht om mij te veroordelen, en mij die keuze te ontzeggen?" En, nog pijnlijker: "Zou het zo kunnen zijn dat haar mening wordt vertroebeld omdat ze zelf wel een kinderwens, maar geen kinderen heeft?" Ai. Ik denk dat veel mannen het gewoon 'n  lekker verhaal vonden.

"Leven en laten leven hoort bij de houding van onze club, zo bleek opnieuw."

Enfin, 'lekker' is natuurlijk geen nieuwscriterium. Maar het gesprek van de dag/week was het natuurlijk wel. Ook dat is geen (doorslaggevend) criterium; de vraag is hoe je er op een zakelijke, journalistieke manier invulling aan geeft. Ik vond dat we als de donder zelf de aanklacht moesten checken, om alles zelf te kunnen beoordelen. Ik vond dat we sowieso naar de voorgeleiding moesten gaan om op grond daarvan te besluiten wat we wel en niet zouden publiceren. Ik vind dat je als journalist niet NIET kunt onderzoeken.

Wat me ook opviel, was hoeveel weerstand er bij RTL Nieuws was tegen wel publiceren. Leven en laten leven hoort bij de houding van onze club, zo bleek opnieuw. En dus zoiets als bescherming van privacy. De zeeën gingen en gaan hoog, in de interne discussies - ze raken aan integriteit, principes. Lees de column van Erik Mouthaan van zaterdag maar terug, die pleitte voor 'extreme terughoudendheid'. Het woord extreem beviel mij niet zo.

"Ondertussen ervaar ik het publieke, journalistieke debat als ontoereikend, en, eigenlijk: huichelachtig."

Ik ben voor terughoudendheid, en zorgvuldige afwegingen, maar de affaire-Mees zal echt nog een staartje krijgen, en stilzwijgen vind ik a-journalistiek. Of Buiter heeft gelijk, of Mees, en deze zaak zal dus gevolgen krijgen voor hun publieke functioneren, of het nou onverkwikkelijk is, of niet. Ik krijg sowieso last van reeksen vragen die ik beantwoord zou willen zien: hoe zit dat eigenlijk met stalking - zijn dat vooral mannen, of vrouwen? Welke straffen worden er doorgaans eigenlijk opgelegd na een aangifte? Hoe groot is het leed dat wordt aangericht door stalking?  En, op een menselijker niveau: hoe kan het dat mannen, vrouwen zichzelf zo verliezen? Wat gebeurt er dan in vredesnaam in je hoofd? En, laten we eerlijk zijn: zou je er zelf toe in staat zijn?

Ik vind dus dat we er op een intelligente manier over moeten publiceren. Bij RTL Nieuws slaan we elkaar hier de hersens over in. Ondertussen ervaar ik het publieke, journalistieke debat als ontoereikend, en, eigenlijk: huichelachtig. Iedereen publiceert, maar verantwoording is er niet of nauwelijks. En als ie er is, ervaar ik het als onvoldragen.

En ik vraag me oprecht af: Wat vind(t) jij/u? Doen we ons werk goed als we wel verslag doen, of juist niet? Mag deze kop boven deze column, of is dat smakeloos? Of is het verstandiger om helemaal niet hardop te denken?

@pieterkleinrtl

pieter.klein@rtl.nl