Hella Hueck

Wakker worden: heb jij zo nog werk?

05 februari 2014 19:46

Economieverslaggever en nieuwslezer Hella Hueck over wat haar bezighoudt in haar werk en privéleven.

In huize Hueck zitten we volop in Wiplala weer, het boek van Annie MG Schmidt over de avonturen van een klein mannetje dat kan tinkelen (toveren) en komt wonen bij de familie Blom.

Ik lees mijn twee meiden voor uit een exemplaar uit 1967. Het is van mijn zus die het als kind voor haar verjaardag kreeg en het verhaal geeft een mooi inkijkje in het Nederland van toen. Zo is vader Blom in de krant op zoek naar een nieuwe betrekking. Gevraagd: een reiziger in koek. Een stoker. Een briefbesteller. Gewone, doorsnee-banen in die tijd, die er nu niet of nauwelijks meer zijn.

"De laatste tijd krijg ik een steeds onbehaaglijker gevoel. Wat gaan al die mensen dadelijk in vredesnaam voor werk doen?"

Niets om je druk over te maken, zegt de techno-optimist in mij. Er komen altijd weer andere banen voor in de plaats. Vader Blom zou nu online vacatures bekijken voor programmeur, data-analist of interaction designer.

De laatste tijd krijg ik een steeds onbehaaglijker gevoel. Achmea schrapt 4.000 banen. Bij KPN is het aantal banen sinds 2001 gehalveerd. De Amerikaanse moeder van MSD draait in Oss de researchafdeling alsnog de nek om. Tata Steel in IJmuiden zette de afgelopen jaren 1000 man op straat. Nu gaan er weer 200 man uit. Wat gaan al die mensen - vaak redelijk goed opgeleid - dadelijk in vredesnaam voor werk doen?

Ik geloof niet dat deze banen terugkomen als het economisch beter gaat. Dat het crisis is, is maar een deel van het verhaal. Tot nu toe viel door de opkomst van machines, computers en internettechnologie vooral lager geschoold  werk weg.

Nu zien we dat ook complexere taken overgenomen worden door computers. Zelfs het werk van accountants, juristen of laboranten is niet meer veilig. We komen op het punt dat er meer banen verdwijnen dan erbij komen, schreef The Economist onlangs. Welkom in het tijdperk van 'the automation of brainwork'.

Ik zie de trend ook in mijn eigen vak: een computer die een doorwrochte analyse over Syrië schrijft is nog ver weg, maar er zijn algoritmes die basale nieuwsstukjes kunnen schrijven. Nu ruim een week test ik Blendle, een initiatief van Alexander Klöpping. Je kunt online tegen microbetalingen kranten en dadelijk ook tijdschriften lezen. Eindelijk kan ik in een half uurtje van alle kranten van Nederland de beste artikelen en columns lezen. Fantastisch.

Blendle is ook een gamechanger voor de journalistiek. Uitgevers weten zo precies welke journalisten goed scoren en welke niet. Wie niet presteert kan vertrekken. En wat gaan de duurbetaalde marketeers op het hoofdkantoor van Telegraaf en Sanoma straks doen? Alle informatie over mijn leesgedrag, zelfs wat ik wil betalen, staat in de database van Alexander. Waardevolle gegevens waar nauwelijks nog mensen aan te pas komen. Een ronkend servertje is genoeg.

Vorige week was ik bij een diner voor internetondernemers. Het bruiste van de energie, ambitie en daadkracht. Mooi om te zien, maar ik werd er ook een beetje somber van. Een paar van de jongens hadden goed gecasht door hun bedrijf te verkopen, meestal aan een Amerikaans bedrijf. Een van hen vertelde me dat een Amerikaanse bedrijf zijn technologie voor een mooi bedrag had gekocht. Om het vervolgens op de plank te leggen.

Zo wordt een Europese concurrent al getackeld voordat de wedstrijd begint. Ik gun de ondernemers allemaal van harte hun financiële succes, maar de BV Nederland als geheel schiet er niet zoveel mee op. Zo komt er nooit een nieuwe TomTom.

"We zijn vooral bezorgd of er wel genoeg in de pot zit als we met pensioen gaan. Dat lijkt me nog de minste van onze problemen"

Kom Hella, niet zo zwart. Er komen ook een hoop banen bij. Kijk eens naar het succesvolle Nederlandse bedrijf Coolblue. Die hebben dit jaar 100 software ontwikkelaars nodig. Honderd! Maar die jongens en meisjes komen lang niet allemaal uit Nederland. Want onze jeugd wil liever 'iets met communicatie'. Dus moeten hard groeiende internetbedrijven naar landen als Polen of Oekraïne uitwijken om het werk gedaan te krijgen.

Ik maak me dus echt zorgen. Hoe kan het publieke debat over de toekomst van Nederland zo oorverdovend stil zijn? We zijn vooral bezorgd of er wel genoeg in de pot zit als we met pensioen gaan. Dat lijkt me nog de minste van onze problemen. De échte vraag is hoe het gros van Nederland dadelijk z’n brood verdient om een fatsoenlijk leven te kunnen leiden.

Hoe stomen we onze kinderen klaar voor wat de maatschappij over 20 jaar van ze vraagt? Wat voor onderwijs hebben ze nodig om robot proof te zijn? (Leestip: Metaskills 5 talents for the robotic age. Van de CITO toets alleen moeten ze het echt niet hebben.) Wakker worden, mensen. Start het debat in de politiek, op het werk, op school. Want Wiplala gaat echt geen banen voor ons tinkelen.

NB  Op RTL Z worden de komende weken Toekomstmakers : de interviews uitgezonden. Acht verschillende ondernemers, wetenschappers en dwarse denkers vertellen waar Nederland het in de toekomst van moet hebben. Het schema en de interviews die zijn uitgezonden staan hier.