Aangiften tegen Wilders

Wordt Wilders vervolgd voor zijn uitspraken?

03 april 2014 10:20 Aangepast: 03 april 2014 17:58

Tegen PVV-leider Geert Wilders zijn vanwege zijn opmerkingen op de verkiezingsavond over Marokkanen ruim 5000 aangiftes gedaan. Hoe groot is de kans op vervolging? De Leidse hoogleraar strafrecht Jan Crijns geeft antwoord op de belangrijkste vragen.

1. Hoe wordt besloten of Geert Wilders wordt vervolgd?
Het OM zal eerst moeten bekijken of er hier sprake is van een strafbaar feit en of dat kan worden bewezen. Het bewijs dat de uitlatingen zijn gedaan is in dit geval natuurlijk niet moeilijk, hoewel het wat lastiger kan worden omdat de uitlatingen zijn gedaan in de interactie tussen Wilders en zijn publiek.

Wilders stelde immers een vraag over Marokkanen en het publiek roept ‘minder, minder’. Wilders zegt daarna ‘dat gaan we regelen’. Dit zou de vraag kunnen oproepen wie nu de gewraakte uitlatingen heeft gedaan: Wilders of zijn publiek.

Dan gaat het vervolgens om de strafbaarheid van deze uitlatingen. De delicten ‘groepsbelediging’ en ‘aanzetten tot haat’ lijken hier het meest in aanmerking te komen.

Wanneer het OM oordeelt dat de uitlatingen strafbaar zijn op grond van één of beide delicten, komt vervolgens de vraag aan de orde of een vervolging ook opportuun is. Bij dit oordeel is ruimte om allerhande factoren mee te wegen. Hierbij zal ook de eerdere vervolging van Wilders een rol kunnen spelen en de vraag of het raadzaam is Wilders nogmaals een podium te bieden via de rechtszaal. Het vervolgen van politici zou toch eerder uitzondering dan regel moeten zijn.

2. Heeft de hoeveelheid aangiften invloed op het besluit om wel of niet te vervolgen?
Op zichzelf niet. Een aangifte is niets meer dan een manier om de politie te informeren over een strafbaar feit. Het OM was ook voor alle aangiftes al bekend met de uitlatingen. Weliswaar kan een aangifte zorgen voor bewijs dat iets is gebeurd, maar dat is hier niet het probleem. De beelden zijn immers bekend. Bovendien zullen alle aangiftes naar de inhoud bezien op hetzelfde neerkomen.

De hoeveelheid aangiftes zou wel een rol kunnen spelen in voornoemde opportuniteitsafweging, aangezien de stroom aangiftes wel iets zegt over de maatschappelijke impact van de gewraakte uitlatingen.

Maar als het OM van oordeel is dat de uitlatingen geen strafbaar feit opleveren, zal de maatschappelijke druk niet maken dat het OM toch maar tot vervolging overgaat.

3. Hebben de voorgedrukte aangifteformulieren van de nationale politie invloed op het vervolgen van Wilders en op de eventuele strafmaat?
Nee, de rol van de aangiftes is juridisch gezien tamelijk beperkt.

4. Heeft het feit dat minister van Justitie Opstelten heeft gezegd dat Wilders zijn uitspraken moet terugnemen, invloed op het wel of niet vervolgen van Wilders of op de eventuele strafmaat?
In zijn algemeenheid wordt van politici verlangd dat zij zich verre houden van bemoeienis met individuele strafzaken, omdat de rechter en het OM ongestoord hun werk moeten kunnen doen.

Voor de minister van Justitie ligt dat iets anders omdat hij de wettelijke bevoegdheid heeft om zich in te laten met het werk van het OM en daar ook politiek voor verantwoordelijk is. Zo kan hij individuele aanwijzingen geven aan het OM over vervolging. Dat ligt buitengewoon gevoelig en om die reden zal dat in de praktijk ook niet snel gebeuren.

Maar van een aanwijzing aan justitie is in dit geval geen sprake. Opstelten heeft zich niet tot het OM gericht, maar tot Wilders. De uitspraken werden om politieke redenen gedaan en we kunnen politici niet kwalijk nemen dat zij zich kritisch uitlaten over de woorden van Wilders.

5. Na de vorige aangifte tegen Wilders werd er niet overgegaan tot vervolging. Waarom niet?
Het OM was van mening dat de destijds gedane uitlatingen geen strafbaar feit opleverden. De rechtbank Amsterdam was het later eens met dat oordeel, nadat het OM door het Hof was gedwongen alsnog tot vervolging over te gaan.

6. Is er nog een verband met de huidige aangiftes?
Op zichzelf is er geen verband, het gaat immers om andere uitlatingen. Wel zou het feit dat Wilders eerder (niet succesvol) is vervolgd, een factor kunnen zijn bij de opportuniteitsafweging.

7. Denkt u dat het OM zal besluiten om Geert Wilders te vervolgen?
Dat is erg moeilijk te zeggen. Maar een markant verschil tussen de vorige vervolging en de huidige casus is dat de uitlatingen waar hij de vorige keer voor terecht stond, eerst en vooral de islam als geloof betroffen. Om die reden was de rechtbank Amsterdam van oordeel dat er geen sprake was van groepsbelediging of haatzaaien, omdat deze delicten zich richten op ‘belediging van, haatzaaien tegen of discriminatie van een groep mensen wegens hun ras, hun godsdienst etc.’ en daarmee niet op het beledigen van een geloof op zichzelf.

De huidige uitlatingen lijken zich wel daadwerkelijk te richten tot een groep mensen. Daarmee is echter nog niet gezegd dat een eventuele vervolging succesvol zal zijn, omdat het recht op vrijheid van meningsuiting – niet in de laatste plaats in de context van het politieke debat – ook zwaar heeft te wegen.

RTL Nieuws

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore