Jaap van Deurzen

Een brok in mijn keel

05 augustus 2014 18:00

Een geknakte zonnebloem hangt bijna troostend over een open geplofte koffer. Er schiet een brok in mijn keel. Dit is een spontaan natuurmonument voor de bezitter van de reiskoffer.

ZIE OOK: 'Omwonenden brengen spullen slachtoffers MH17 naar OVSE'

We staan op de plek waar de cockpit van vlucht MH17 is neergestort. De piloot zat volgens een ooggetuige nog met zijn veiligheidsgordel om in zijn stoel toen zijn lichaam werd geborgen. Cameraman Han Pannevis en ik zijn voor de laatste keer deze reis op de plek van de ramp. Allebei zijn we bezig de personen te visualiseren die bij de spullen horen. Maar dat is een onmogelijke taak. Totdat sommige passagiers ineens een gezicht krijgen.

"Een militieleider haalt bij een controlepost een leren etui tevoorschijn en laat een stapel familiefoto's zien. Ik hoor de echo van iemand die roept: "En nu roepen we allemaal even 'cheese'!"

Een militieleider haalt bij een controlepost een leren etui tevoorschijn en laat een stapel familiefoto's zien. Ik zie momentjes van geposeerd geluk, gestold op glimmend fotopapier. Ik hoor de echo van iemand die roept: "En nu roepen we allemaal even 'cheese'!"  Ik zie blij lachende gezichten van ó zo gewone burgers die op vakantie gingen. "Ik zal je mijn kleinkinderen even laten zien", hoor ik een oma trots zeggen op het terras van het exotische hotel Kuala Lumpur.

Na tien dagen verslag te hebben gedaan van deze verschrikkelijke ramp voel ik me bijna schuldig dat ik Oekraïne verlaat. Gisteren klonken er geweerschoten toen we een blokkade filmden van separatisten in de buurt van Donetsk. Ze schoten waarschijnlijk niet gericht. Maar toch.

"De maat is vol. Het wordt te link om vanuit Donetsk constant heen en weer te reizen naar het rampgebied. De rebellen zijn katten in het nauw."

De maat is vol. Het wordt te link om vanuit Donetsk constant heen en weer te reizen naar het rampgebied. De rebellen zijn katten in het nauw. En die maken rare sprongen. Vanuit het noorden rukken de Oekraïense tanks massaal op. We rijden langs vele verlaten controleposten van de separatisten. Ze zijn aan flarden geschoten. Het zand stroomt door de kogelgaten van de geïmproviseerde schuttersputten. We wurmen ons voorzichtig over een militaire noodbrug.

Elke dag gaat het Nederlands-Australische bergingsteam onder de supervisie van de OVSE naar de rampplek. Telkens is het weer afwachten of ze door mogen van de rebellen of niet. Soms wachten ze uren in de verzengende hitte. Het is drieëndertig graden Celcius. In de buurt wordt flink geknokt. Gehuld in kogelvrije vesten kammen ze het terrein af. Petjes zijn verplicht. De politieagenten en forensische specialisten schurken tegen het heldendom aan. Ga er maar aan staan om in die godvergeten wei overblijfselen en bezittingen te zoeken van
omgekomen passagiers.  En maar vriendelijk blijven knikken naar de rebellen.

ZIE OOK: 'Geen bijzonderheden besproken in cockpit MH17'

Ik probeer te begrijpen waarom mensen dit elkaar aan kunnen doen en stel me voor dat Friesland zich plotseling afscheidt van de rest van de polder. De republiek Fryslân wordt geboren. De Friezen zijn het Haagse gekonkel zat en willen los. Een eigen taal hebben ze al. Rutte leidt het leger naar Lemmer. De Friese rebellen graven zich in rond het Tjeukemeer. Hielke en Sietse sneuvelen op de Kameleon. Leeuwarden verandert in een spookstad. De Groningers bouwen opvangkampen. De Waddeneilanden worden overspoeld met vluchtelingen. De Afsluitdijk is geblokkeerd met betonblokken.

Stop! Dit is een hels hersenspinsel, waanzin. Onmogelijk!

"En toch gebeurt het in het oosten van Oekraïne, waar landgenoten elkaar onderling afslachten. En waar miljoenenstad Donetsk een spookstad is geworden."

En toch gebeurt het in het oosten van Oekraïne, waar landgenoten elkaar onderling afslachten. En waar miljoenenstad Donetsk inderdaad een spookstad is geworden. We landen op de luchthaven van Kiev. Het is onze springplank naar Schiphol.

Tien dagen lang versloegen we de waanzin van de burgeroorlog in Oekraïne. Ik voel me schuldig ten opzichte van de Oekraïners die NIET weg kunnen. Tenzij ze huis en haard verlaten. Ik voel me schuldig ten opzichte van de groep Nederlanders die het rampgebied van de MH17 afstruinen. Zij wilden misschien ook wel naar huis nu het dondert in Donetsk. Het Oekraïense leger rukt op. Een nieuwe ramp is in de maak. Ik ben bijna thuis......

Ook van Jaap van Deurzen: De oorlog komt heel dichtbij