Nederland

Honderden stembureaus minder, kwart gemeenten snijdt in stemlocaties

14 maart 2017 15:31 Aangepast: 15 maart 2017 13:07
Stemmen tellen in Den Haag (archieffoto). Beeld © ANP

Stemmen kan tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 op aanzienlijk minder locaties dan bij de vorige verkiezingen in 2012. Zeker 110 gemeenten bieden minder stembureaus aan, blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws Buurtfacts.

Leiden doet het met 15 stemlocaties minder, Amersfoort met 12, Nijmegen met 11 en Dordrecht met 10. In meer dan een kwart van de 387 gemeenten kunnen inwoners woensdag op minder locaties terecht voor het uitbrengen van een stem. Samen besloten zij 360 stembureaus te sluiten ten opzichte van 2012. 

ZIE OOK: Waar kun je nog wel stemmen? Bekijk onze kaart

Als reden voor het sluiten van stembureaus worden verschillende oorzaken gegeven door gemeenten. In veel gevallen speelt geld daarbij een rol. Een stembureau minder, betekent een besparing op de kosten. Zo gaat Waalwijk terug van 34 naar 23 stembureaus. Een efficiëntere indeling waarbij naast geld ook het werven van leden voor de stembureaus een rol heeft gespeeld, laat de gemeente weten.

40 procent minder

De gemeente Zwijndrecht spant de kroon met het verwijderen van stemlocaties. Volgens de gemeente voldeed een aantal van de locaties niet meer en was het gemiddelde bezoekersaantal met 500 tot 700 stemmers erg laag. Reden om flink te snijden in het aanbod. In 2012 kon er nog op 23 plaatsen gestemd worden, nu nog maar op 14. Een afname van bijna 40 procent. 

"Voor het merendeel van de woningen in de bebouwde kom van Zwijndrecht en Heerjansdam is een stembureau beschikbaar binnen een straal van 750 meter", stelt een woordvoerster. Een mobiel stembureau gaat nu langs verzorgingshuizen, waar voorheen de hele dag nog gestemd kon worden.

Geen norm

Officieel is er geen norm voor het aantal te openen stembureaus per gemeente, zolang het er maar minimaal één is. De Kiesraad stelt alleen dat het van belang is dat de toegankelijkheid van het verkiezingsproces is gewaarborgd. De universiteit van Tilburg constateerde in een onderzoek (.pdf) naar lokale verkiezingen dat meer stembureaus een positieve invloed hebben op de opkomst.

Volgens Anita de Jong van ProDemos, het Huis voor democratie en rechtstaat, hoeft de afname van stembureaus niet alarmerend te zijn. "We vinden het niet per se slecht dat het er minder zijn, we gaan ervan uit dat de gemeente goed heeft nagedacht over een goede spreiding en de gemiddelde afstand." Maar of alle gemeenten dat bij hun afweging in het achterhoofd hebben gehouden is de vraag.

Kilometers reizen

Neem de inwoners van de dorpen Houwerzijl, Zuurdijk, Schouwerzijl, Mensingeweer en Westernieland in het Noorden van de provincie Groningen. Zij konden in 2012 nog terecht bij een stembureau in de eigen buurtschap. Nu heeft de gemeente De Marne besloten om geen stembureau meer te openen in de vijf kernen.

Het betekent voor de inwoners die gebruik willen maken van hun democratische recht een reis van 3 tot 5 kilometer naar het dichtstbijzijnde stemlokaal. Voor ouderen en minder mobiele mensen niet bepaald een prettige situatie. Al valt dat volgens de gemeente De Marne wel mee. Zij concluderen dat de kleine stembureaus geen bestaansrecht hebben (.docx).

Lange wachtrijen

De Zuid-Hollandse gemeente Zuidplas heeft ervaring met het sluiten van stembureaus. De gemeente besloot uit kostenoogpunt in 2012 het aantal stemlocaties flink te verminderen. Het zorgde voor lange wachtrijen en veel kritiek op het feit dat er nog slechts 10 locaties over bleven. Geen wenselijke situatie en dus zijn er bij de komende verkiezingen weer 'gewoon' 18 stembureaus open.

Bekijk hier de video:

Hoe kwam dit onderzoek tot stand?
Buurtfacts vergeleek voor dit onderzoek de locaties van stembureaus per gemeente in 2012 en 2017. Vanwege gemeentelijke herindelingen zijn gemeenten uit 2012 omgezet naar de gemeenten in 2017.
De locaties van stembureaus in 2017 zijn verzameld door gebruik te maken van de Open Data-bestanden van de Geodienst van de Rijksuniversiteit Groningen en de Open State Foundation. De gevonden locaties zijn vervolgens nogmaals gecheckt via gemeentelijke websites op feitelijke onjuistheden.
De locaties van stembureaus in 2012 zijn handmatig verzameld aan de hand van de uitslagen per stembureau die de Kiesraad openbaar heeft gemaakt.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore