Hester van Yperen

In Silene’s dagboek voel je verdriet én kracht

12 juli 2015 20:50

Hoe accepteer je het onacceptabele? Hoe draag je het ondraaglijke? Overleven is geen leven.

Woorden uit het aangrijpende dagboek van Silene Fredriksz, dat zij schrijft na de aanslag op vlucht MH17 op 17 juli 2014. De Rotterdamse moeder verloor haar zoon en schoondochter bij de ramp.

"Hoe leven zij hun leven, in het jaar na de vliegramp? Met die vraag begint het nadenken over deze film"

Silene gaf mij het dagboek en het vormt de rode draad in de documentaire die we maakten. Op tv en online. Dat deed ik samen met regisseurs Marco Kamphuis en Ary Schouwenaar, de vakmensen van Capricorn, Roelof Hemmen, André Tak, Albertine Piels, Henk-Jan van Maanen, Henrico Prins en vele andere collega’s bij RTL Nieuws. 

Bekijk hier de documentaire: 'OverLEVEN na vlucht MH17 – dagboek van een nabestaande'
en Lees en beluister hier fragmenten uit haar dagboek. 

De film gaat behalve over Silene en haar dagboek ook over het leven van haar man Rob en dat van Paul Marckelbach en Annebel Keijzer. Paul verloor vijf familieleden bij de ramp.

"Mijn moeder, mijn zus, ik ben onvoorwaardelijk met hen verbonden. En dan nog mijn zwager, mijn neefjes, 3,5 en 7 waren ze. Ik kan ze niet meer koesteren, niet meer aanraken."

Annebel verloor haar zus Karlijn en Karlijns vriend Laurens. Haar grote slimme, stoere zus, twee handen op één buik, met wie ze nog zoveel zou beleven.

Hoe leven zij hun leven, in het jaar na de vliegramp? Met die vraag begint het nadenken over deze film. Maar al gauw gaat het verder, dieper. Hoe leef je je leven na het verlies van een dierbare? Waar vind je de kracht om door te gaan?

De documentaire gaat over MH17 maar ook over het leven na een groot verlies. Het ongeloof, het vechten, het accepteren. Alles wordt anders. En iedereen doorleeft dat op zijn eigen manier.

"Maar de meeste dagen zijn zij moederziel alleen. Tijdens hét telefoontje op 17 juli, grienend op de bank met de gordijnen dicht, woelend in bed."

Silene, Rob, Paul en Annebel. Zij geven hun ziel bloot. Voor het eerst zien wij door hun ogen wat zij zagen en voelden op al die momenten uit het afgelopen jaar. Momenten die in ons geheugen staan gegrift. De bloemenzee op Schiphol. De mensen op de viaducten waar de langste rouwstoet ooit voorbijtrok. De herdenking. Maar de meeste dagen zijn zij moederziel alleen. Tijdens hét telefoontje op 17 juli, grienend op de bank met de gordijnen dicht, woelend in bed.

"In m’n hoofd zag ik ze gewoon in die treinen liggen. En in het veld. In de hete zon. Ik wilde er naartoe om ze te halen." 

Eenzaam, zelfs binnen hun relatie, vertelt Rob Fredriksz.

Het gaat moeizaam. Ik mijd elke discussie. Dus als Silene verdriet heeft ga ik haar niet proberen te troosten en omgekeerd zij ook niet.

Het leven beperkt tot de essentie. Eten, drinken, slapen, ademen, liefde.

Nabestaanden willen ook de herinnering aan hun dierbaren levend houden. Hun diepste wens is dat zij in hen voortleven. Ze willen daarom ook homevideobeelden en foto’s van hun omgekomen familieleden aan ons laten zien. Zodat we kunnen zien wie ze waren.

Ieder had z’n eigen drijfveer om aan de documentaire mee te werken. Silene wil dat er meer begrip komt voor mensen die hun dierbaren verliezen. Verdriet is niet binnen een paar maanden weg. Je wordt nooit meer dezelfde, al wil je omgeving dat soms wel.

Paul wil dat 'mensen aardiger voor elkaar zijn'. Zo was zijn familie. Hij wil ons daarom ook het graf laten zien, hoe moeilijk ook. 'Joie de vivre' heet het beeldje dat op hun graf staat. Levensvreugde. Met familie en vrienden begin hij een stichting om wereldvrede te bevorderen. De stichting PAQCS. Gevormd uit de voorletters van zijn omgekomen familie: Pijke, Antoine, Quint, Christiene en Simone. 

"Dan heft de broer van Rob het glas: 'Proost, op het leven!' En iedereen proost mee."

Annebel wil niet zielig gevonden worden. Zij ís niet MH17. Zij is een jonge krachtige meid met dromen en wensen. Ze wil door: het leven leven dat ze met haar zus al uitstippelde. "Huisarts worden en later trouwen en kindjes krijgen. Trots zijn op elkaar."

Afgelopen week kijk ik samen met hen de documentaire. Na afloop gebeurt iets bijzonders. We praten wat na, en dan heft de broer van Rob het glas. "Proost, op het leven!" En iedereen proost mee.

Overleven is geen leven. Leef nu! Dat is hun boodschap aan Nederland.

Ik draag de documentaire 'OverLEVEN na vlucht MH17' op aan de mensen die ‘m maakten: Silene Fredriksz, Rob Fredriksz, Paul Marckelbach en Annebel Keijzer. En aan onze lieve collega Michaël Niewold, die zijn broer verloor bij de ramp. Lees ook zijn column.