We zien dat je waarschijnlijk onze advertenties blokkeert. RTLNieuws.nl heeft de inkomsten uit advertenties nodig om goede, onafhankelijke verhalen te blijven maken. Ook kan het zijn dat door het gebruik van een adblocker bepaalde functies op de website niet goed werken. Maak je een uitzondering voor onze pagina's? Voor meer informatie, klik hier.
Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

25 januari 2014 06:42

De stiekeme opkomst van het CDA

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.

Politiek verslaggever Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.

Vorige week zond de AVRO een documentaire uit over het dramatisch verlopen tv-debat na afloop van de gemeenteraadsverkiezingen van 2002. Fascinerend om weer eens te zien hoe Pim Fortuyn, de glansrijke winnaar van Rotterdam, de vloer aanveegde met Melkert en Dijkstal. Op onthutsende wijze werd nog eens belicht hoe de gevestigde politiek geen enkele vat had op de aalgladde Fortuyn, die iets te triomfantelijk genoot van zijn overwinning. Maar dat werd hem kennelijk gegund; het publiek genoot ervan.

Wat in de documentaire onderbelicht bleef maar wel heel zichtbaar, was de rol van CDA-lijsttrekker Jan Peter Balkenende, die pas vijf maanden eerder door zijn partij op het schild was gehesen nadat Jaap de Hoop Scheffer er afgedonderd was. Het CDA stond in de maanden ervoor op hopeloze achterstand en dreigde opnieuw, voor de derde keer, in de oppositie te belanden. Maar Fortuyn maakte gehakt van de paarse coalitie van PvdA, VVD en D66 en Balkenende profiteerde ervan. De LPF-voorman liet de CDA-leider ongemoeid en die laatste hield in het spektakelstuk dat het tv-debat was, vooral zijn mond. De meeste kijkers hadden niet eens in de gaten dat hij aan tafel zat.

Stilletjes kroop de partij omhoog en won twee maanden later de verkiezingen

Het heeft het CDA geen windeieren gelegd. Stilletjes kroop de partij omhoog, en won twee maanden later de Kamerverkiezingen; de basis voor acht jaar lang Balkenende als premier. Of dat ooit weer gaat gebeuren, is nog maar de vraag. Maar er zijn opmerkelijke overeenkomsten te trekken tussen het CDA van toen en dat van nu. Het zijn net Duitsers bij een voetbalwedstrijd; als je denkt dat je ze verslagen hebt, slaan ze terug.

Neem de peilingen; opnieuw duikelen VVD en PvdA en profiteert het CDA. De laatste twee maanden staan de christen-democraten stabiel op 18 zetels, vijf meer dan bij de verkiezingen. In grootte is de PvdA ingehaald; de VVD staat op gelijke hoogte. Bij de tussentijdse verkiezingen in november won het CDA in alle vier gemeenten; in Alphen a/d Rijn werd de partij zelfs de grootste.

Net als met Balkenende in 2002 beschikt het CDA met Buma ook nu niet over de gedroomde stemmentrekker. De van oorsprong Friese politiek leider valt niet echt op in het politiek debat, waarop Zijlstra, Samsom, Wilders, Pechtold en Van Ojik hun stempel drukken. In de lijstjes van politicus van het jaar komt Buma niet voor en als politiek talent is hij ook nooit in beeld geweest. En ook zijn tweede man/vrouw, Mona Keijzer, heeft haar populariteit – opgebouwd in de aanloop naar de verkiezingen van 2012 – niet weten vast te houden.

De kritiek wordt niet gedeeld door de groeiende aanhang van de christendemocraten

Eigenlijk valt alleen Pieter Omtzigt op, het Kamerlid dat op eigen kracht zijn zetel veroverde. Het partijbestuur zette hem op een onverkiesbare plek, maar daar dachten de CDA-kiezers anders over. Omtzigt werd met voorkeursstemmen gekozen en gaat volstrekt zijn eigen gang, niet gehinderd door enige fractiediscipline. Hij speelt zijn oppositierol met verve en is een luis in de pels van heel veel bewindspersonen van VVD- en PvdA-huize.

Het CDA is niet populair in de Kamer. De partij doet niet mee aan allerlei akkoorden met het kabinet, behoort zeker niet tot de meest geliefde oppositiepartijen, zoals Dijsselbloem de gedoogpartners D66, ChristenUnie en SGP graag noemt. Sterker, het CDA wordt voortdurend verweten zijn bestuurlijke verantwoordelijkheid te ontlopen. En toch deert dat de partij allemaal niet. De kritiek wordt niet gedeeld door de groeiende aanhang van de christendemocraten.

De negatieve berichten over het CDA zijn geluwd. Tussen 2010 en 2012 haalde de partij bijna dagelijks de nieuwspagina’s maar niet met leuke dingen. De pijnlijke verkiezingsnederlaag van Balkenende was een tragedie, het gezeur van de dissidenten Koppejan en Ferrier hing mensen de keel uit, het onverwachte vertrek van kroonprins Camiel Eurlings en het opstappen van alom gewaardeerde politici als Klink en Schinkelshoek was ook niet echt positief te noemen. Om maar niet te spreken van het circus in Arnhem, waar het CDA moest kiezen voor samenwerking met de PVV. En ook de fratsen van Henk Bleker deden de partij geen goed. Dat is allemaal voorbij. Het CDA is nu weer een bastion van rust.

Er zijn voorlopig geen Kamerverkiezingen in zicht; het staat ook niet vast of Buma dan opnieuw de lijsttrekker wordt. En het is al helemaal speculatief te suggereren dat het CDA tegen die tijd weer een echt grote partij zal zijn. Maar hou ze in de gaten, die christen-democraten. De tussentijdse verkiezingen zijn wel een signaal, de peilingen ook.