Jos Heymans

Wie ontbreekt op het lijstje?

29 juni 2019 06:00

Vier mannen hebben zich kandidaat gesteld om voorzitter te worden van de Eerste Kamer. Geen vrouw, dat is opmerkelijk; lange tijd werd gedacht dat Annemarie Jorritsma van de VVD zich zou kandideren. Eerder had zij al meegedongen naar het voorzitterschap van de Tweede Kamer. Dat lukte toen niet; ze verloor van partijgenoot Frans Weisglas. Kennelijk heeft ze ingeschat dat ze ook deze keer op te weinig steun kon rekenen.

Blijven dus over vier mannen: Toine Beukering (Forum voor Democratie), Jan Anthonie Bruijn (VVD), Ruard Ganzevoort (GroenLinks) en Joris Backer (D66). Dinsdag wordt gestemd en het is moeilijk te voorspellen wie de opvolger gaat worden van Ankie Broekers-Knol. Beukering van Forum maakt weinig kans. Niet eens om zijn onhandige uitspraak over de joden in de Tweede Wereldoorlog die zich als makke lammeren naar de gaskamer lieten leiden (hij bood daar zijn excuses voor aan), maar omdat hij bij lange na niet voldoet aan het profiel dat de Eerste Kamer heeft opgesteld.

Dan kun je wel de kandidaat van de grootste partij zijn, maar dat is onvoldoende om het gebrek aan ervaring te compenseren.

Volgens dat profiel moet de nieuwe voorzitter (zo veel mogelijk) voldoen aan 12 functie-eisen en vier persoonlijke kwaliteiten. De voorzitter moet allereerst geroutineerd en daadkrachtig zijn - het staat bovenaan het lijstje -, onmiddellijk gevolgd door de eis van parlementaire ervaring. In de vorige profielschets sprak de Senaat nog van 'gedegen parlementaire ervaring'. Ook al is 'gedegen' weggelaten, Beukering heeft nul ervaring op dat terrein. Hij werkt als adviseur en was daarvoor bijna 40 jaar als militair in dienst van Defensie. Dan kun je wel de kandidaat van de grootste partij zijn, maar dat is onvoldoende om het gebrek aan ervaring te compenseren.

De andere kandidaten hebben die ervaring wel. VVD'er Bruijn zit ruim zes jaar in de Eerste Kamer, bijna net zolang als Ganzevoort van GroenLinks. D66'er Backer is met acht dienstjaren koploper. De drie zijn even kansrijk. De grootte van de partij is niet doorslaggevend bij de keuze van een nieuwe voorzitter. Als VVD, D66 en GroenLinks op hun eigen kandidaat stemmen – maar de stemming is geheim dus dat weet je niet – dan zou Bruijn in principe iets meer kans hebben, omdat de VVD de grootste is van deze drie.

Volgens ingewijden laat het CDA de Eerste Kamer lopen om straks namens Nederland de nieuwe Eurocommissaris te mogen leveren

Andere vertrouwde partijen als CDA, PvdA en SP hebben geen kandidaat voorgedragen. De PvdA heeft al de voorzitter van de Tweede Kamer (Khadija Arib) en hoopt met Frans Timmermans een hoge positie in Europa te verwerven. Volgens ingewijden laat het CDA de Eerste Kamer lopen om straks namens Nederland de nieuwe Eurocommissaris te mogen leveren. De SP is in de Eerste Kamer meer dan gehalveerd – van 9 naar 4 – en ziet wellicht daarom af van een gooi naar het voorzitterschap. Een prominente VVD'er zou SP-fractievoorzitter Tiny Kox (al 16 jaar in de Senaat) graag als nieuwe Kamervoorzitter hebben gezien. Er zijn er meer die dat Kox hadden gegund.

Wie ook ontbreekt op het lijstje - omdat hij niet op de kieslijst stond - is Johan Remkes, de shag draaiende en rokende VVD'er die als voormalig Kamerlid, staatssecretaris, minister, vicepremier en Commissaris van de Koning een enorme politieke bagage meedraagt. De man geniet van zijn pensioen in zijn geboorteprovincie Groningen, maar had graag lid van de Eerste Kamer willen worden. Ook andere partijen, waaronder D66, hadden een terugkeer van Remkes van harte toegejuicht.

Maar hij mocht niet. Van Jorritsma.