Ga naar de inhoud
Giftige sfeer

Toekomst Rutte IV onzeker: 'Nog nooit zo dicht bij een kabinetscrisis'

Premier Rutte in de Kamer

De toekomst van het kabinet-Rutte IV is zeer onzeker. Dat zeggen betrokkenen uit het kabinet en de coalitiepartijen tegen de politieke redactie van RTL Nieuws. "Nog nooit was de coalitie zo dicht bij een kabinetscrisis", weet een hooggeplaatste bron.

Al maanden is er in groter en kleiner verband overleg over de migratieproblematiek. Jaarlijks komen er ruim 200.000 mensen bij in Nederland. Het grootste deel daarvan is arbeidsmigrant, een ander deel is student, maar er komen jaarlijks ook tienduizenden asielzoekers.

Giftige sfeer

Bij die laatste groep zit hem de kneep. VVD en CDA eisen een stevig pakket aan maatregelen om de instroom van vluchtelingen te beperken. D66 en ChristenUnie hikken zeer aan tegen zware maatregelen. Dat maakt de sfeer onderling slecht en giftig, melden bronnen.

Dat bleek ook gisteravond tijdens het overleg. Volgens een ingewijde ziet het er niet goed uit. "Ik ben niet optimistisch." Het eindigde gisteravond dan ook met twee aparte overleggen: de VVD en het CDA zaten apart, en D66 en ChristenUnie spraken met elkaar.

Kijk hier hoe er werd gereageerd na afloop van het overleg:

Crisis of niet? 'Vrijdag nemen we een besluit over asielaanpak'

01:05

Rutte op ramkoers

Over de rol van premier Rutte wordt bij D66, CDA en ChristenUnie flink geklaagd. "Rutte lijkt op ramkoers te liggen", zegt een hoge bron bij de christendemocraten. "Zo heb ik hem nog nooit gezien. Het lijkt erop alsof hij wil breken. Rutte lijkt naar een crisis toe te redeneren."

De grootste verbazing over Rutte is te horen bij D66 en ChristenUnie. Daar is men verbaasd en geïrriteerd over de opstelling van Rutte. De premier wordt 'onredelijk' genoemd in het overleg. "Hij wilde zelfs niet meer luisteren. Dit is een roekeloze manier van omgaan met het kabinet", zo klinkt het bij D66.

Gespeelde verbazing

Dat wordt bij de VVD tegengesproken. "Rutte ligt helemaal niet op ramkoers. Er moet juist nu gekozen worden", klinkt het bij de VVD. Daar is het simpel: "Wil je of wil je niet?" Na zeven maanden praten willen liberalen knopen doorhakken.

Volgens andere bronnen is de verbazing bij D66 en ChristenUnie deels gespeeld. "Rutte heeft sinds november heel veel politiek kapitaal ingezet en dat is met een bepaalde uitkomst."

Kabinet
Lees ook:
Kabinet voert nu dagelijks topoverleg over migratie: 'Spannendste moment'

Al maanden proberen partijen afspraken te maken over migratie. De VVD wil een strenger asielbeleid, vergelijkbaar met Oostenrijk, en dat is tegen het zere been van D66 en ChristenUnie. Daar gaapt een flink gat, zegt een ingewijde. Een van de belangrijkste twistpunten is de uitwerking van een nieuw asielstelsel, met een A- en B-status. De A-status is dan een permanente verblijfsvergunning, de B-status is dan tijdelijk.

De vraag is of mensen onder een B-status ook recht hebben op gezinshereniging. Dat is een splijtend punt tussen VVD en ChristenUnie, zeggen betrokkenen. Voor het volgende overleg, dat vanavond plaatsvindt, worden nu verschillende varianten uitgewerkt. Dan moet duidelijk worden of met name VVD en ChristenUnie een compromis kunnen vinden.

ChristenUnie lastig

De ChristenUnie zegt compromisbereid te zijn en zegt dat er zelfs voor 95 procent een akkoord ligt. Zo steunt de partij de aanpak van misbruik van asielprocedures en heeft het geen probleem met de invoering van de twee statussen voor asielzoekers. Maar er is een belangrijke grens voor de partij, zegt een betrokkene, en dat is het beperken van gezinshereniging voor oorlogsvluchtelingen. "Dat is voor ons de grens. Dat is onze rode lijn. En dat weten ze." Volgens de partij drukt Rutte maar door. "Hij overvraagt ons."

Vanavond om 21.00 uur staat het overleg gepland. Daarvoor hebben de coalitiepartijen dan nog hun eigen bewindspersonenoverleg, zoals elke donderdagavond.

Na het weekend

Volgens bronnen wil de VVD graag morgen de gesprekken afronden, bij een positieve of negatieve uitkomst. Maar betrokkenen sluiten ook niet uit dat er dit weekend en zelfs maandag wordt doorgepraat. "Het is iedereen duidelijk dat agenda’s leeg geveegd kunnen worden", aldus een ingewijde.

Aanstaande dinsdag is in Litouwen een NAVO-top, waar zowel premier Rutte als minister Hoekstra en minister Ollongren bij moeten zijn.

Frits Wester over asieloverleg: 'Kans dat kabinet valt is groot'

01:27
Frits Wester over asieloverleg: 'Kans dat kabinet valt is groot'