Ga naar de inhoud
Meerderheid onzeker

Geslachtsverandering in paspoort straks makkelijker? Kamer twijfelt

Een demonstratie van de LGBT-gemeenschap in Istanbul. (archiefbeeld) Beeld © AFP

De Tweede Kamer beslist binnenkort over de aanpassing van de transgenderwet. De discussie spitst zich toe op de vraag of een psycholoog eerst een oordeel moet vellen over een geslachtsverandering voordat het gender kan worden aangepast in de geboorteakte of paspoort. In de wetswijziging is dat geschrapt, maar het is onduidelijk of een Kamermeerderheid dat steunt.

Op dit moment is een deskundig oordeel nog een belangrijke voorwaarde om in zo'n officieel document van gender te kunnen veranderen. In de vereenvoudigde versie van de wet is de persoonlijke beleving van de genderidentiteit leidend, oftewel: hoe iemand zichzelf voelt.

Vernederend

De 27-jarige Freya is trans vrouw. Ze gaat als vrouw door het leven, maar tot twee jaar geleden stond er een 'm' in haar paspoort. Zij had er moeite mee dat iemand ander zou bepalen of zij haar gender in haar paspoort mocht veranderen. "Het is vernederend dat iemand anders gaat bepalen of ik dit wel of niet verdien."

Maar de geslachtsaanduiding in haar paspoort zorgt regelmatig voor vervelende situaties. "Alle momenten waarop je je moet identificeren zijn ongemakkelijk", vertelt Freya. "Of je nou een COVID-test gaat doen of een pakketje ophaalt, je wordt raar aangekeken of niet geloofd."

Uiteindelijk besloot Freya daarom om toch de deskundigenverklaring aan te vragen. Sindsdien staat er wel een 'v' in haar paspoort.

Recht

Volgende week wordt de nieuwe Transgenderwet besproken in de Tweede Kamer. D66-Kamerlid Lisa van Ginneken, die zelf transgender is, noemt het 'een fundamenteel recht van alle mensen dat je zelf kunt besluiten over hoe je je leven inricht'. "En daar moet de wet dus ook ruimte voor geven. Dat doet de huidige wet niet, met die verklaring van de psycholoog. Die verklaring voegt ook niks toe zeggen psychologen zelf. Trans mensen kunnen dat prima voor zichzelf besluiten, dus laat ze dat ook voor zichzelf besluiten."

Rugbybond
Lees ook:
Rugbybond volgt zwembond en komt met regelwijziging transgenders

De wetswijziging staat los van eventuele medische behandelingen die iemand heeft gehad of nog krijgt. Het vaker veranderen van het geslacht is in dit wetsvoorstel niet mogelijk bij de gemeente. Een derde of vierde wijziging moet via de rechtbank worden geregeld.

Jonger dan 16

In de nieuwe wet kunnen ook kinderen jonger dan 16 jaar hun geslachtsregistratie aanpassen. Dat moet dan wel via de rechtbank. De huidige leeftijdsgrens van 16 jaar vervalt. Reden is dat jongere kinderen soms al met een ander gender dan het geboortegeslacht door het leven gaan.

Het gaat niet om kleine beslissing, benadrukt Freya. "Voor veel jongeren is dit levensveranderend. En een deskundige raadplegen is extreem betuttelend. Je moet toch weer een apart gesprek aangaan. In die zin vond ik het vernederend. Alsof je zelf niet weet wie je bent."

Nikkie
Lees ook:
Nikkie is trots dat ze een voorbeeld kan zijn voor transgenders: 'Ik heb gewonnen'

Tegenstander

SGP-Kamerlid Kees van der Staaij is tegen de wijziging van de wet. "Wij vinden echt dat deze wet doorslaat. We hebben al hele ruime wetgeving in Nederland. Die ook recht doet aan mensen die bijzondere problemen ervaren, genderdisforie noemen we dat."

Van der Staaij vindt het 'eigenlijk eerst een biologische werkelijkheid'. "We noteren gewoon of mensen man zijn of vrouw. En voor die kleine groep die daar problemen mee ervaart, moeten we een nette oplossing hebben. Maar nu gaan we eigenlijk doen of het hele onderscheid tussen man en vrouw maar een verzinsel is en puur op gevoel gebaseerd is. Waar eindigt het dan?"

'Twijfel bij coalitiepartijen over wetswijziging'

Politiek verslaggever Floor Bremer: "Het wordt een spannende week voor de transgendergemeenschap. Want het is nog niet zeker dat er een Kamermeerderheid is voor de wetswijziging. Coalitiepartij ChristenUnie gaat in elk geval tegen de wetswijzing stemmen. Het CDA twijfelt en de VVD wil niet zeggen wat ze gaan doen. En dus is nog niet te voorspellen of de wet het zal gaan halen."

Bekijk ook: Casper (15) is transgender en klaar met hokjesdenken

01:46
Want dat gebeurt nog veel, zegt Casper.