Van coronacrisis naar wooncrisis

Hugo de Jonge nu meer in de luwte: 'Zijn grote woorden en beloften blijven'

19 maart 2022 08:44 Aangepast: 19 maart 2022 17:40
De Jonge wordt herkend op straat. Beeld © ANP

Hugo de Jonge heeft sinds een paar maanden het oplossen van de coronapandemie ingeruild voor het aanpakken van de wooncrisis. Hoe bevalt hem zijn nieuwe rol als minister in de luwte? Is er minder stress en meer vrije tijd én hoe groot is de kans dat hij weer in oude valkuilen trapt? Bekenden, collega’s en De Jonge zelf vertellen daarover. "Ik hoor weer grote woorden en beloften. Maar die tomeloze energie is er altijd nog."

Het is begin maart als Hugo de Jonge (44) in een winkelcentrum in Rijswijk tijdens het flyeren voor de gemeenteraadsverkiezingen wordt aangesproken door een vrouw in een scootmobiel. "U kreeg zoveel kritiek, ik vind het onterecht. U heeft ook goed werk geleverd, dat wil ik toch even gezegd hebben." 

Een lach van oor tot oor verschijnt op het gezicht van De Jonge. Hij blijkt die dag meer fans te hebben in Rijswijk. Het doet de oud-coronaminister zichtbaar goed.

Plek in de luwte

De complimenten voelen als een erkenning voor het harde werken van de afgelopen twee jaar. De coronacrisis heeft hij inmiddels achter zich gelaten. Van dagelijks verstrekkende besluiten nemen, die direct ingrijpen in het leven van mensen, heeft De Jonge nu de zorgen over de woningbouw.

Het is nog wennen dat de camera's niet meer elke dag op hem gericht zijn, zo bleek laatst nog, voorafgaand aan de ministerraad. Monter stapte hij op de daar verzamelde journalisten af, maar de teleurstelling is van zijn gezicht af te lezen als er geen enkele vraag voor hem blijkt te zijn. Dat was drie maanden geleden nog heel anders.

Zware kritiek

Toen werd hij geleefd door zijn agenda. Het was ook wel heel ingrijpend, zegt De Jonge daar zelf over. Zeker de persconferenties, als hij de mensen moest gaan vertellen hoe hun leven zou gaan veranderen door corona. ''Dan was je ook de hele tijd bezig met de vraag hoe je het moest vertellen. Door alle kritiek moest je heel erg op je woorden letten. En uiteindelijk doe je het nooit goed.''

De Jonge werd als gezicht van de corona-aanpak zwaar bekritiseerd. De coronamaatregelen waren veel te ingrijpend of juist niet streng genoeg, hij zou zijn oor te veel laten hangen naar de zorgsector en te weinig oog hebben voor de schadelijke effecten voor de economie. Het sluiten van de verzorgingshuizen voor alle bezoekers in de eerste fase van de pandemie, zorgde ervoor dat ouderen vereenzaamden of zelfs alleen stierven.

In een relatief rustige coronazomer zou hij geen voorbereidingen hebben getroffen voor de opleving van het virus in het najaar, die er ook daadwerkelijk kwam. Ook kwam de boostercampagne veel te laat op gang vergeleken met de die ons omringende landen.

Minister De Jonge tijdens een werkbezoek. Minister De Jonge tijdens een werkbezoek.

Doodsbedreigingen en beveiliging

Die kritiek was hard en veel daarvan werd gespuid op sociale media. Het leidde tot doodsbedreigingen en tot permanente beveiliging bij zijn huis. De Jonge over die periode: "Al die narigheid, al die negativiteit. Mensen vroegen mij wel eens of ik er wel mee door wilde gaan. Die bedreigingen en reacties waren heel heftig. Maar het was mooi om verantwoordelijkheid te dragen. Ik sta zoveel liever met mijn handen aan het stuur dan met mijn handen in mijn zakken. En er waren ook mooie dingen. Elke dag kreeg ik duizenden haatreacties, maar ook tientallen kaartjes in de brievenbus om me sterkte te wensen." 

Partijgenoot Marja van Bijsterveldt kent De Jonge goed. Hij was haar persoonlijk medewerker toen zij in 2010 minister van Onderwijs was. Zij zegt dat De Jonge er van houdt om vol in de wind te staan. 'Hij wil problemen oplossen. Hij krijgt energie van spotlights, van het aanpakken van grote problemen, en ook van kritieken. Die dynamiek mist hij nu misschien wel een beetje. Hij is niet de man die van de luwte houdt."

De Jonge erkent dat het drukke jaren waren. "Het werk dat ik nu doe is veel beter planbaar dan het werk als coronaminister", zegt hij. "Toen was ik zeven dagen per week drie dagdelen met mijn werk bezig. Ik was wel eens een uurtje vrij, maar dat is natuurlijk veel te weinig. En als ik thuis was, was ik nog steeds bezig met allerlei dossiers, ging er van alles door mijn hoofd. Als ik nu thuis ben, ben ik er ook echt voor mijn gezin en niet nog met m'n werk bezig.''

Marja van Bijsterveldt en Hugo de Jonge. Marja van Bijsterveldt en Hugo de Jonge.

Plichtsbesef

In het nieuwe kabinet ging het ministerschap van Volksgezondheid niet naar het CDA, maar naar D66. Arts Ernst Kuipers nam het roer over. De Jonge kreeg het ministerschap voor Volkshuisvesting. Een ingewijde die nauw met De Jonge samenwerkt zegt daarover: "De nieuwe portefeuille was even wennen voor hem. Hugo had graag doorgewild met het aanpakken van de coronacrisis. Hij heeft een enorm plichtsbesef. Maar het is een gezonde keus dat hij iets anders is gaan doen."

Partijgenoot Van Bijsterveldt roemt ook zijn plichtsgetrouwheid: "Hij moest wel even wennen dat hij afscheid moest nemen van Volksgezondheid. Hugo hield van het ministerie, hij wil dingen graag afmaken." Maar De Jonge zal daar volgens Van Bijsterveldt niet over klagen. "Hij kijkt liever vooruit en accepteert de situatie zoals die is. Hij heeft nu weer een nieuwe zeer pittige klus en de woonportefeuille is ontzettend belangrijk. Hij wil daar dolgraag zijn schouders onder zetten."

De Jonge (links) en Wopke Hoekstra (r) De Jonge (links) en Wopke Hoekstra (r)

Handen uit de mouwen

CDA-leider Wopke Hoekstra, die de afgelopen jaren binnenskamers weleens minder lovend was over De Jonge, is zeer te spreken over zijn handen-uit-de-mouwen-benadering. "Wat ik zeer in hem bewonder, is dat hij met energie en enthousiasme aan zijn nieuwe klus is begonnen. Dat merk je ook in de ministerraad. Hij zat op zijn plek in het vorige kabinet en zit nu weer op zijn plek", zegt Hoekstra.

"Hugo heeft een echte can-do-mentaliteit, dat helpt in de politiek, zeker op zijn nieuwe portefeuille. Hij heeft een geweldige start gemaakt. Het is knap dat hij van een loodzware portefeuille die hem 24/7 bezighield, zo is doorgeschakeld naar wonen en bouwen met dezelfde energie. Dat doet hij knap. De woningbouw is ook een opgave die bij hem past. Hij steekt de handen uit de mouwen, stort zich erop."

Gezonde keus

Ook De Jonge zelf noemt het een gezonde keus. Hij moest in het begin wennen maar weet nu dat hij op zijn plek zit: ''Ik ben de politiek in gegaan om het verschil voor mensen te maken. Als je nou kijkt waar mensen zich echt zorgen over maken, waar ze van wakker liggen, dan is wonen nummer één. Het is mooi om daar mee bezig te mogen zijn, die verantwoordelijkheid te mogen dragen. Het is groot, complex en taai. Ik kan niet toveren, maar ik kan wel heel hard werken.''

De ingewijde noemt De Jonge nu meer ontspannen. "Hij heeft eindelijk weer weekend, oogt opgeluchter en relaxter. Dat heeft er ook mee te maken dat de stroom aan bedreigingen en verwensingen anders is geworden. Het is zeker niet weg, op sociale media gaat het nog altijd los."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Hugo de Jonge stapt van coronacrisis in wooncrisis

Man-on-the-moon

Zijn corona-aanpak kreeg ook veel kritiek in de Tweede Kamer. En recent publiceerde de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) een zeer kritisch rapport over de eerste fase van de corona-aanpak.

De kritiek daarin was niet mals. Zo was er onder meer te weinig oog geweest voor de ouderen in de verzorgingshuizen en was de aanpak van De Jonge te ambitieus. Hij deed besluiten en toezeggingen terwijl nog niet duidelijk was hoe die te realiseren waren, schreef de Onderzoeksraad. Die zogenaamde 'man-on-the moon-strategie' verwijst naar een toespraak van president Kennedy Amerikaanse die zo wetenschappers stimuleerde om binnen een decennium op de maan te landen.

"Daarmee neemt De Jonge het risico dat de samenleving het vertrouwen verliest in verdere besluiten en toezeggingen", concludeerde de raad.

SP-Kamerlid Sandra Beckerman SP-Kamerlid Sandra Beckerman

Heel stellige beloftes

En juist dat is een van de problemen die SP-Kamerlid Sandra Beckerman ook op de loer ziet liggen in zijn nieuwe rol als minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. "Hij is een man van grote woorden, gebruikt veel hyperbolen. Hij belooft dan bijvoorbeeld heel stellig dingen over heel ingewikkelde kwesties."

Ook PvdA-Kamerlid Henk Nijboer herkent dat. "De Jonge heeft veel grote woorden, maar de daden moeten nog volgen."

Beckerman ziet oude gewoontes terugkeren. "Hij is nog altijd lang van stof. Het is nog geen één keer gelukt om een tweede termijn te halen van een debat omdat we steeds zo uitliepen. En ik zie ook weer actieplan op actieplan."

Tweede Kamerlid Fleur Agema van de PVV. "Eerst zien dan geloven." Tweede Kamerlid Fleur Agema van de PVV. "Eerst zien dan geloven."

Zelfde valkuilen

Dat laatste ziet PVV-Kamerlid Fleur Agema ook, die voor haar partij het woord voerde over de coronacrisis: "Hij kwam de vorige regeerperiode met achttien actieplannen op de grootste zorgproblemen. Niet één bracht verbetering. Nu heeft hij dezelfde aanpak met de bouw van woningen. Ik vrees dezelfde uitkomst."

CDA-leider Hoekstra vindt dat onzin. "Nee, ik ben niet bang voor een man-on-the-moon-handelswijze. Hugo is actiegericht, weet hoe de hazen lopen en zal er voor gaan zorgen dat we van woningmarkt weer naar volkshuisvesting gaan. Bouwen wat de middenklasse en de mensen met een kleine portemonnee nodig hebben."

Energie

Kamerleden roemen wel de tomeloze energie van De Jonge. Beckerman: "Hij is nog altijd niet kapot te krijgen. Die ziel en zaligheid, die kan ik waarderen." PvdA'er Henk Nijboer ziet dat ook: "Het is heel intens om dat werk te doen in een gezondheidscrisis. Hij ziet er nu redelijk ontspannen uit. We hebben wel veel kritiek. Maar hij valt in elk geval niet om."

Of De Jonge geleerd heeft van alle kritiek? Vriendin Van Bijsterveldt denkt van wel. "Hij zet liever een stip op de maan dan op een berg, om vervolgens de top van de berg te bereiken", zegt Van Bijsterveldt. "Zo is hij nu eenmaal. Hij is niet van de veilige manier van besturen. Hij houdt er niet van om op de winkel  te passen."

Lat hoog leggen

Zelf is De Jonge er heel duidelijk over. Hij wil niet steeds bezig zijn met de vraag of hij misschien kritiek krijgt. ''Helemaal goed doe je het nooit. Dat is niet erg, als je het maar met de juiste intentie doet. Dat je geen moment onbenut laat om het verschil te maken in het leven van mensen", zegt De Jonge.

"Dan zeggen sommige mensen: pas op dat je geen dingen zegt die je niet kunt waarmaken. Maar ik leg graag de lat heel hoog, zodat het misschien te moeilijk is om er helemaal overheen te springen. Dat liever, dan de lat te laag leggen. En dan gaat het ook wel eens mis. Daar leer je dan van.''

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore