Ga naar de inhoud
Gemeenteraadsverkiezingen

Opluchting bij PvdA en GroenLinks, tik voor VVD, CDA en SP

PvdA-lijsttrekker Marjolein Moorman in Amsterdam. Beeld © ANP

Rond middernacht zijn nog lang niet alle stemmen geteld. Toch zijn er al een aantal voorzichtige conclusies te trekken na de gemeenteraadsverkiezingsavond. Politiek verslaggever Fons Lambie vertelt met veel slagen om de arm wat hem opvalt.

"Dat de opkomst zo laag is, is zeer opvallend. Het idee dat de oorlog in Oekraïne zou zorgen voor een hogere opkomst, is niet juist gebleken. Eerder het tegenovergestelde was het geval. Mogelijk heeft de dominante aandacht voor de oorlog de verkiezingscampagne voor de gemeenteraad volledig weggedrukt. De afgelopen drie verkiezingen voor de gemeenteraden schommelde de opkomst altijd rond de 55 procent. Daar lijkt het nu fors onder te zakken. En dat is een stevige domper. Daar moet iets aan gebeuren. Uit onderzoek zal moeten blijken waarom mensen niet zijn komen opdagen."

Teleurstellend
Lees ook:
Teleurstellend lage opkomst, minister wil onderzoek

"De linkse partijen lijken rond middernacht behoorlijk opgelucht. PvdA en GroenLinks hadden duidelijk met een slechtere uitslag rekening gehouden. Daarom zie je zulke opgeluchte reacties. Beide partijen hadden rekening gehouden met een herhaling van de afgelopen Kamerverkiezingen, waarin ze klop kregen en verloren aan D66. Die angst wordt niet bewaarheid."

PvdA wint in hoofdstad

"Voor de PvdA is het van immense betekenis dat ze Amsterdam terugpakken. Daar was de partij in het verleden bijna altijd de grootste. Dit is voor de stemming in de partij ontzettend goed. De PvdA-leider in Amsterdam, Marjolein Moorman, voerde campagne met een ouderwets sociaaldemocratische verhaal. Landelijk zie je toch partijleider Lilianne Ploumen vooral kiezen voor samenwerking met GroenLinks. Het succes in Amsterdam zal ongetwijfeld tot discussie leiden of de koers en aanpak van Ploumen wel de juiste is."

Bekijk ook: zo reageren de partijleiders op de eerste uitslagen

01:24

Domper CDA, VVD en SP

De VVD had bij deze verkiezingen gehoopt stabiel te blijven, maar de partij van Mark Rutte lijkt toch wat te verliezen. Ook het CDA verliest vandaag.

"CDA-leider Hoekstra had natuurlijk rekening gehouden met verlies. Er was de hoop dat het mee zou vallen, want deze campagne van het CDA was wél foutloos, in tegenstelling tot die van de Kamerverkiezingen. Met een partijleider die zichtbaar is als minister van Buitenlandse Zaken. In cruciale CDA-gemeenten, in het zuiden en het oosten lijkt de partij terrein te verliezen. In CDA-bolwerk Tubbergen halveert de partij zelfs. Het CDA lijkt van de landelijke partijen nog wel de grootste te blijven, net voor de VVD. Dat is een kleine opsteker voor de christendemocraten."

Voor de SP is het opnieuw een zeer teleurstellende verkiezingsavond. "Bij de SP is het intern een puinhoop, met het royeren van actieve partijleden en hele afdelingen die zijn uitgesloten. Dan lijkt verlies ook verzekerd. Dit zou de vijfde verkiezing zijn die Lilian Marijnissen verliest. En dat terwijl de SP zich hard maakt voor zoveel thema's die op dit moment spelen: zorg of de energie-armoede. Historisch en symbolisch is het verlies van SP-bolwerk Oss, waar de partij niet langer de grootste is. Dat doet pijn, ook bij Marijnissen persoonlijk."

Lokale partijen doen het goed

Dan is er nog de kwestie van de lokale partijen, die bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen het grootste waren. "De vraag is of de lokale partijen door de 30 procent heen gaan. De vorige keer kregen ze al veel stemmen, met bijna 29 procent. Als ze nu door de 30 procent gaan, dan is dat een tik voor de landelijke partijen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore