Gezondheidsraad

Effectiviteit vaccins nog steeds hoog: 'Boosterprik toch verstandig'

10 november 2021 19:31 Aangepast: 10 november 2021 19:57

De effectiviteit van vaccins is nog altijd hoog, maar neemt langzaam wat af bij oudere mensen. Daarom pleiten sommige immunologen voor een boosterprik. "De vraag is: wanneer is iets goed genoeg? We gaan ook niet naar de sportschool om allemaal bodybuilder te worden." 

Volgens de Gezondheidsraad werken de vaccins nog altijd zeer goed tegen ernstige infecties en ziekenhuisopnames, maar zijn er aanwijzingen dat de effectiviteit van de vaccins bij oudere mensen iets afneemt.

Geheugencellen

Een korte uitleg. Vaccinatie zorgt ervoor dat je lichaam antistoffen heeft tegen het coronavirus. Deze antistoffen voorkomen dat het virus binnendringt in de cellen van je lichaam. Het aantal antistoffen in je lichaam neemt naar verloop van tijd af, maar dat betekent niet dat je dan niet meer goed beschermd bent tegen het virus.

Immunoloog Huub Savelkoul licht toe: "Vaccinatie zorgt er ook voor dat het lichaam geheugencellen aanmaakt. Die zorgen ervoor dat je lichaam opnieuw antistoffen gaat aanmaken als het virus toch je cellen bereikt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Direct beginnen met boosterprik: waarom kan dat niet?

Dat kost wel wat tijd. "Daardoor kun je nog wel even een beetje ziek worden, maar de kans dat je alsnog ernstig ziek wordt, is heel erg klein."

Derde prik

Immunoloog Savelkoul is daarom voor het zetten van een derde prik. "Dat maakt bij alle vaccins de bescherming beter. Ook de geheugenreactie wordt er beter van. Iedereen in mijn vak roept dus ook 'schiet op met die boosters'."

"Kinderen krijgen bijvoorbeeld ook meerdere keren de dtp-prik", zegt Savelkoul. "En ook als volwassene heb je dan nog een herhaling nodig als je naar een niet-westers land reist."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

De Jonge vraagt spoedadvies over snellere boosterprik Janssen-gevaccineerde

Sneller dan gedacht

Ook immunoloog Marjolein van Egmond stelt dat de anti-lichamen die je op korte termijn aanmaakt, sneller uit het lichaam verdwijnen dan gedacht. "Bij Janssen en AstraZeneca gaat dat wat sneller dan bij de andere vaccins. En eigenlijk bij alle vaccins wat sneller dan gehoopt."

Toch is Van Egmond niet per se voor een booster voor alle leeftijden. "Een extra prik beschermt inderdaad waarschijnlijk nog beter. Maar de vraag is altijd: wanneer is iets goed genoeg? We gaan ook niet naar de sportschool om allemaal bodybuilder te worden. En de vaccins beschermen nog uitstekend tegen ernstige ziekte".

Als je na vaccinatie besmet raakt, fungeert dat als een natuurlijke booster, zegt Van Egmond. "Je kunt je daarom afvragen of we allemaal wel een booster moeten krijgen."  Van Egmond vindt het zinvoller om die vaccins te geven aan landen waar nog niemand gevaccineerd is. De langetermijnstrategie moet zijn om de hele wereld te beschermen. 

Bekijk ook: Hele gezin op wintersport, maar Eline kan niet mee: 'Ik heb Janssen'

Oostenrijk scherpt de coronamaatregelen verder aan. Wintersporters moeten straks gevaccineerd zijn of genezen van corona, en bovendien is een enkele dosis van het Janssen-vaccin niet meer genoeg.

De vaccin‐effectiviteit tegen ziekenhuisopname is volgens actuele cijfers van het RIVM na volledige vaccinatie gemiddeld 94 procent. (Onderzoek is gebaseerd op opnames van 11 juli – 31 oktober).

Mensen die nu in het ziekenhuis komen zijn vooral kwetsbaren en ouderen. "Die hebben drie handicaps", licht Van Egmond toe.  "Ze hebben al een minder goed werkend immuunsysteem, hebben vaak ook onderliggende gezondheidsproblemen waardoor ze eerder in het ziekenhuis komen en ze zijn het langst geleden geprikt. Bij deze mensen is een boosterprik dus zeker zinvol."

Sanquin

Bij Bloedbank Sanquin zien ze ook dat het aantal anti-stoffen afneemt bij bepaalde leeftijdsgroepen.  Sanquin onderzocht bij 1400 gevaccineerde bloeddonors de hoeveelheid antistoffen. Bij 61 tot 65-jarigen zitten minder antistoffen in het lichaam dan in andere leeftijdsgroepen, stelt Hans Zaaijer van de bloedbank. 

Gebruik jij de RTL Nieuws-app al?

Ja? Daar zijn we blij mee! Nog niet? Download ‘m hier voor Android en iOS.

"Dat is precies de groep die via de huisarts het AstraZeneca-vaccin heeft gekregen. Het lijkt erop dat dat een vaccin is dat minder goede, hoge antistoffen geeft dan de mRNA-vaccins." Volgens de bloedbank hebben de allerjongste donors, van 18 tot 25 jaar, gemiddeld bijna acht keer meer antistoffen in hun bloed dan de mensen uit de groep van 61 tot 65 jaar.

Nog steeds bescherming

Van AstraZeneca zijn nu 2.778.829 prikken gezet in een leeftijd van 60 tot en met 64 jaar. En aan zorgmedewerkers in verpleeghuizen en kleine instellingen. 

Een lagere hoeveelheid antistoffen kan nog steeds beschermen tegen een corona-infectie. Iemand kan nog steeds geïnfecteerd raken, maar het ziekteverloop zal milder zijn dan zonder vaccinatie. Daarmee wordt de kans op ziekenhuisopname of ernstige gevolgen sterk verminderd.

Vaccin-effectiviteit

  • De vaccin-effectiviteit tegen ziekenhuisopname na volledige vaccinatie is 94 procent, schrijft het RIVM.
  • De effectiviteit varieert van 89 procent voor de groep vanaf 70 jaar tot 97 procent voor 12 – 49‐jarigen.
  • De vaccin-effectiviteit tegen ic‐opname is 97 procent en varieert van 95 procent voor de oudste mensen tot 99 procent voor de jongste leeftijdsgroep.
  • De vaccin-effectiviteit tegen ziekenhuis‐ en ic‐opnames na volledige vaccinatie verschilt per vaccin. Voor BioNTech/Pfizer is dat 95 en 98 procent. Voor AstraZeneca is dat 92 procent tegen ziekenhuisopname en 96 procent tegen ic‐opname. Voor Janssen liggen de percentages op 93 procent en 95 procent.   

Bron: RIVM, 3 november. Gebaseerd op opnames 11 juli – 31 oktober 2021.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore