Duizenden mensen slachtoffer

Onderbetaald en nauwelijks pauze: aanpak arbeidsuitbuiting faalt

28 september 2021 18:52 Aangepast: 28 september 2021 19:52
Werknemers in de aspergeteelt. Beeld © ANP

Werkgevers die hun personeel het klokje rond laten werken, onderbetalen of nauwelijks pauze geven: omdat de aanpak van arbeidsuitbuiting faalt, worden werknemers nog altijd uitgebuit. Vooral arbeidsmigranten zijn het slachtoffer, zoals Poolse chauffeurs. "Ik zie regelmatig huilende chauffeurs, het is te triest voor woorden", Edwin Atema van vakbond FNV.

Naar schatting worden ieder jaar duizenden mensen slachtoffer van onmenselijke werkomstandigheden. Het precieze cijfer is niet bekend, omdat veel slachtoffers geen aangifte durven te doen.

'Daders blijven ongestraft'

De afgelopen jaren is veel extra geld vrijgemaakt om slachtoffers op te sporen en werkgevers te straffen, maar toch schiet de aanpak nog altijd tekort. Werkgevers komen er gewoon mee weg, concludeert de Algemene Rekenkamer in een uitgebreid onderzoek dat vandaag is gepresenteerd.

"Daders blijven ongestraft en slachtoffers worden niet geholpen", zegt collegelid Ewout Irrgang van de Algemene Rekenkamer. Werkgevers krijgen niet snel een boete en als ze die wél krijgen, is die vaak veel te laag. "De bedragen zijn niet afschrikwekkend genoeg."

Edwin Atema van vakbond FNV. Edwin Atema van vakbond FNV.

Steeds minder zaken

Het aantal zaken dat voor een strafrechter komt en leidt tot een veroordeling, daalt ook al jaren. In vier jaar tijd heeft de arbeidsinspectie 331 meldingen van uitbuiting in behandeling genomen. In 2016 leidde nog 27 procent van de meldingen tot een opsporingsonderzoek. In 2019 was dat nog maar 4 procent.

Veel meldingen zijn niet op te pakken omdat dwang en uitbuiting vaak moeilijk voor de rechter te bewijzen zijn.

Vrachtwagen als gevangenis

En er speelt nog iets mee. Veel werknemers durven geen melding te maken van misstanden. Edwin Atema van vakbond FNV weet daar alles van. Volgens hem is de transportsector berucht om onmenselijke werkomstandigheden. "Op parkeerplaatsen lang de snelweg hoef je er niet lang naar te zoeken", zegt hij tegen RTL Nieuws. 

"Bijna op elke parkeerplaats kom ik wel arbeidsuitbuiting tegen. Chauffeurs die maandenlang onderweg zijn en gedwongen worden om te werken. Hun vrachtwagen voelt als een gevangenis waaruit ze niet kunnen ontsnappen. Echt vreselijk."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Aantal meldingen van arbeidsuitbuiting met 70 procent gestegen'

Volgens Atema schiet de aanpak van uitbuiting al jaren tekort. "Chauffeurs die wel melding durven te maken, krijgen te horen dat ze niet geholpen kunnen worden en dat ze maar in hun eigen land naar de rechter moeten stappen. Het is beschamend."

Verbeteringen

Wat er beter moet? Volgens de Rekenkamer moet meer geluisterd worden naar inspecteurs, zoals Atema. De boetes moeten ook hoger en het systeem moet worden aangepast, zodat er hogere straffen kunnen worden uitgedeeld aan werkgevers die zich schuldig maken aan arbeidsuitbuiting.

De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid laat weten open te staan voor het aanpassen van het strafrecht. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore