Belangrijkste debat van het jaar

'Marathondebat toont aan dat minderheidskabinet kan werken'

24 september 2021 00:15 Aangepast: 24 september 2021 01:48
Rutte en Klaver spreken met elkaar in een pauze van de Algemene Beschouwingen. Beeld © ANP

De Algemene Beschouwingen waren ruim 26 uur bezig toen de VVD een voorstel indiende waarmee er 2 miljard euro extra werd vrijgemaakt voor de woningmarkt, lerarensalarissen, koopkracht en veiligheid. Het akkoord tussen VVD, D66, CDA en ChristenUnie kostte volgens politiek commentator Frits Wester wat moeite, 'maar het demissionaire kabinet is de Tweede Kamer ruimhartig tegemoetgekomen'.

De tweede dag van het belangrijkste debat van het jaar over de begroting van het kabinet begon met een brief van het kabinet over de verhoging van de salarissen in de zorg.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Boosheid omdat kabinet burger laat opdraaien voor hogere zorgsalarissen

Zere been

Een Kamermeerderheid had daar vorige week al voor gestemd, maar het kabinet reageerde – niet toevallig – aan het begin van de tweede dag van de Algemene Beschouwingen. Een dag eerder was het onderwerp al voorbij gekomen in bijdrages van de partijen in de Tweede Kamer.

Het kabinet maakt jaarlijks 675 miljoen euro extra vrij voor een verhoging van de middeninkomens in de zorg met 1,5 procent. Om de maatregel te betalen wordt de zorgpremie jaarlijks 13 euro duurder. Dat laatste was tegen het zere been van de Kamer en speelde een belangrijke rol tijdens het begin van het debat. De Kamer had gevraagd om die salarisverhoging te betalen met de opbrengsten uit de vennootschapsbelasting.

"In plaats van grote bedrijven voor deze salarisverhoging te laten betalen, gaat iedere Nederlander ervoor betalen", concludeerde GroenLinks-leider Jesse Klaver. "Het kabinet voert de motie niet uit", vond PvdA-leider Lilianne Ploumen. Volgens haar kiest het kabinet voor 'multinationals en niet voor de burger'.

Betalen

"Er ís een meerderheid om die winstbelasting te verhogen", zei SP-leider Lilian Marijnissen. Ook PVV-leider Geert Wilders was ontstemd over de bekostiging. "We laten ons gewoon piepelen", meende Wilders. "U voert de motie gewoon niet uit als u niet uitvoert hoe die moet worden betaald." Uiteindelijk sprong ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers voor Rutte in de bres.

Een voorstel van Wilders om direct te stemmen over een motie van afkeuring of wantrouwen tegen Rutte over deze kwestie, kreeg geen steun van de Kamer.

Na de botsing met een deel van de Tweede Kamer keerde de rust terug. Rutte sprak later op de dag ook over de klimaatmaatregelen. Hij zei dat de 6,8 miljard euro die dit demissionaire kabinet volgend jaar investeert in maatregelen die uitstoot van CO2 moeten verminderen, niet genoeg is om de klimaatdoelen te halen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Algemene Beschouwingen geven mogelijk nieuwe impuls aan formatie'

Tientallen miljarden

Zelfs voor volgend jaar is meer nodig, verwacht hij. "Daar zal dus óf een volgend kabinet, óf nog dit kabinet als het er niet op tijd is, in overleg met de Kamer, aan moeten werken met een aanpassing van de begroting." Wel hoopt hij dat er dan direct investeringen voor de lange termijn gedaan kunnen worden. Rutte verwacht dat een nieuw kabinet dit najaar al kan besluiten over een stevigere klimaataanpak. Op lange termijn gaat het om 'tientallen miljarden' die geïnvesteerd moeten worden.

Ondanks zijn ambities wil Rutte wel voorkomen dat Nederlanders het gevoel krijgen 'dat het persoonlijk leven dramatisch moet veranderen' door klimaatmaatregelen.

Akkoord achter gesloten deuren

Rond 22.00 uur werd duidelijk dat de coalitiepartijen het eens waren geworden over de extra wensen voor de begroting. Dat was achter gesloten deuren en in de wandelgangen geregeld. Daar had demissionair premier Rutte eerder al over gezegd, dat dat de enige manier was. "Ik denk zelf - sorry, oude bestuurscultuur - dat het bijna niet te vermijden is dat je daar ook eens een keer voor met elkaar in een kamer gaat zitten, niet meteen met een tv-camera erbij."

Het resultaat van het overleg was een voorstel voor 2 miljard euro extra voor onder meer de woningmarkt, lerarensalarissen en de veiligheid. Het geld is bedoeld om de verhuurderheffing te verlagen (500 miljoen), de loonkloof tussen het primair en voortgezet onderwijs te verkleinen (500 miljoen) en de energierekening te verlagen (500 miljoen) voor burgers en bedrijven. Ook gaat er extra geld naar defensie (300 miljoen) en veiligheid (200 miljoen).

Steun PvdA en GroenLinks

Oppositiepartijen PvdA en GroenLinks steunden het plan van de coalitie. PvdA-leider Lilianne Ploumen en GroenLinks-leider Jesse Klaver zeiden blij te zijn met het extra geld, maar maakten wel een voorbehoud. De PvdA beoordeelt pas later bij de behandeling van de afzonderlijke begrotingen definitief of ze vindt dat problemen echt goed aangepakt worden, aldus Ploumen. Klaver vindt de alomvattende motie van de VVD een 'eerste stap, maar we zijn er nog niet'.

Frits Wester: 'Veel te verdienen voor de toekomstige oppositie'

Politiek commentator Frits Wester is niet helemaal verrast door de uitkomst. "Het kostte wat moeite en het leidde ook tot stevige confrontaties. Maar uiteindelijk is, en dat was ook wel de verwachting, het demissionaire kabinet de Tweede Kamer ruimhartig tegemoet gekomen in de wensen voor een flinke aanpassing van de begroting. De partijen die nu nog deel uitmaken van de coalitie, VVD, D66, CDA en ChristenUnie hebben daarvoor goed geluisterd naar de andere partijen in de Kamer."

"Het biedt allemaal geen garantie voor de toekomst van een mogelijk minderheidskabinet, maar het laat wel zien dat het in de praktijk zou kunnen werken. Op een manier waarbij ook voor de toekomstige oppositie veel te verdienen en te bereiken valt."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore