Na burn-out

Pieter Omtzigt keert terug in Tweede Kamer, maar hoe nu verder?

15 september 2021 07:58 Aangepast: 15 september 2021 12:09
Pieter Omtzigt keert vandaag terug in de Kamer. Beeld © ANP

Pieter Omtzigt keert vandaag terug in de Tweede Kamer. Daar begint hij voor zichzelf na zijn burn-out en zijn vertrek uit het CDA. Het is niet de eerste keer dat iemand zich afscheidt en als eenmansfractie verdergaat, maar dat leidt zelden tot electoraal succes. Wat zijn de kansen van de Groep Omtzigt?

Omtzigt gooide vorige week definitief de deur dicht voor een terugkeer naar het CDA. Hij zei in een interview geen enkele aandrang te hebben om bij de christendemocratische fractie terug te keren. En dus begint hij vandaag, na vier maanden afwezigheid door een burn-out, als de Groep Omtzigt.

Groot in peilingen

Want daar blijft het in eerste instantie bij. Of hij ook een nieuwe partij gaat oprichten, is nog niet zeker. Omtzigt kreeg bij de verkiezingen in maart 342.000 stemmen, goed voor ruim 5 CDA-zetels.

Een nieuwe partij zou hem – als er nu verkiezingen zouden worden gehouden  – een invloedrijk persoon maken in Den Haag. Opiniepeiler Maurice de Hond peilde Omtzigt vorige week op 25 – virtuele – zetels. In diezelfde peiling verloor het CDA er 9, en kwam uit op nog maar 6 zetels.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Peiling: Omtzigt bij verkiezingen tweede partij van Nederland

Omtzigt maakte de laatste jaren naam door zijn onvermoeibare inzet voor de slachtoffers van de toeslagenaffaire. Hij en SP-Kamerlid Renske Leijten zorgden ervoor dat de problemen van een grote groep mensen, onterecht beschuldigd van fraude met kinderopvangtoeslag, werden aangekaart in de Tweede Kamer.

Financiële problemen

Die ouders kwamen in grote financiële problemen door de valse fraudebeschuldiging. De afgelopen kabinetten gaven lange tijd niet thuis. Mede door de inzet van Omtzigt en Leijten, en ook de RTL Nieuws-journalist Pieter Klein en Trouw-journalist Jan Kleinnijenhuis, werd aangetoond dat de ouders onterecht werden beschuldigd.

Ook gooide Omtzigt zich in de strijd om het leiderschap van het CDA. Hij verloor nipt van Hugo de Jonge. Toen die na vier maanden stopte als leider, werd zijn opvolger niet Omtzigt, maar Wopke Hoekstra.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

CDA-Kamerlid Omtzigt nog maanden uit de roulatie, vervanging geregeld

Ondanks zijn terugkeer wil het Twentse Kamerlid het iets rustiger aan gaan doen dan voor zijn burn-out. Die liep hij op door zijn inzet voor de gedupeerden van de toeslagenaffaire, maar ook door de tegenwerking die hij kreeg van zijn toenmalige partij, het CDA.

Overal tegelijk zijn

Hij wil de drie Kamerdagen – dinsdag, woensdag en donderdag -  doorbrengen in Den Haag. Toch wordt het als eenpersoonsfractie ook dan druk voor Omtzigt. Afscheidingen van grote partijen krijgen weinig geld voor ondersteuning, om afscheidingen zoveel mogelijk te voorkomen. Daardoor heeft Omtzigt nauwelijks geld voor medewerkers die bijvoorbeeld dossiers bijhouden, post afhandelen of debatten voorbereiden.

En een kleine fractie moet overal tegelijkertijd zijn. Vergaderingen in de Tweede Kamer worden vaak op hetzelfde moment gehouden. Bovendien zijn er te veel onderwerpen om overal een goede bijdrage te leveren. Maar dat heeft ook voordelen. Zo mag Omtzigt het woord voeren over alle onderwerpen. In een grote fractie word je geacht je mond te houden over onderwerpen waar je het woord niet over voert.

Geen fractiediscipline

Daarnaast hoeft het Twentse Kamerlid zich niet langer aan de fractiediscipline te houden. Dat betekent dat hij zich niet hoeft te schikken in het compromis dat zijn partij sloot met andere regeringspartijen. Dit wordt gewoonlijk gedaan door coalitiepartijen om te voorkomen dat er ruzie uitbreekt binnen een kabinet.

En dat biedt kansen voor Omtzigt. Als er iemand is die weet hoe hij het premier Rutte moeilijk moet maken, dan is hij het. In debatten over verschillende onderwerpen botste de toenmalige CDA’er de afgelopen jaren hard met de VVD-premier.

Frits Wester: 'Nieuwe partij niet eenvoudig'

Politiek commentator Frits Wester: "Het oprichten van een politieke partij is geen sinecure. Daarvoor heeft Omzigt echt andere mensen nodig die hem gaan helpen. Geen gelukszoekers, maar mensen die oprecht overtuigd zijn van zo’n nieuwe beweging en echt iets kunnen. Te vaak gaan nieuwe partijen aan onderling geruzie ten onder."

Dat begon al ver voor de toeslagenaffaire in beeld was. Zo kwamen Rutte en Omtzigt in december 2016 in botsing over het Oekraïne-verdrag. Omtzigt wees er in een debat op dat het kabinet zich niet aan de wens hield van de bevolking, die in meerderheid tegen het Oekraïne-verdrag had gestemd. "Ik kan niet meer uitleggen wat het CDA hier doet", zei hij na een opmerking van Omtzigt. Die zou in het debat 'totaal onnavolgbaar' zijn volgens Rutte.

Ook beet Omtzigt zich vast in de besluitvorming binnen het kabinet in de crisis rond het neerhalen van MH17. Dat leidde in mei 2017 tot een botsing tussen de twee.

Radarbeelden Rusland

Het debat draaide om radarbeelden van Rusland. Het Nederlandse Openbaar Ministerie had daar al in oktober 2014 om gevraagd, zei het CDA-Kamerlid, maar had in 2017 nog altijd niets ontvangen. Zo'n verzoek liep via de Nederlandse regering. Omtzigt wilde van Rutte weten waarom die beelden, belangrijk bewijsmateriaal, nog steeds niet waren geleverd.

Rutte zei tegen Omtzigt dat hij zich moest afvragen of hij 'een politiek nummertje' wilde blijven maken van MH17. "Er zit altijd zo'n, en dat irriteert me zo, ondertoon in bij de heer Omtzigt. Alsof de Nederlandse regering denkt: nou we moeten ons er niet mee bemoeien, want we hebben belang bij een goede relatie met Rusland of de Oekraïne."

En natuurlijk botsten de twee uitvoerig over de toeslagenaffaire, waardoor het kabinet in januari viel. In het debat na de val van het kabinet nam Omtzigt, toen nog CDA’er, geen blad voor de mond.

Witgelakte pagina's

Hij wees erop dat er nog steeds geen antwoorden op Kamervragen over de affaire werden gegeven. "Dit is de nieuwe Rutte-doctrine", zei hij in het debat, terwijl hij door witgelakte pagina's bladerde. Het achterhouden van documenten door de regering noemde Omtzigt tekenend voor een bananenmonarchie.

Mocht Omtzigt nou wel besluiten een partij op te richten, dan kan het twee kanten op. De succesvolle weg die Geert Wilders is opgegaan na zijn afscheiding van de VVD-fractie en de oprichting van de PVV. Wilders zit sinds die tijd met een fractie in de Kamer. Om gedoe te voorkomen heeft Wilders er wel voor gezorgd dat de PVV geen leden heeft en er geen inspraak is. Wilders is het enige partijlid.

Of de nieuwe partij van Omzigt kan de weg gaan van Rita Verdonk. Die was eindeloos populair in de peilingen nadat zij was vertrokken bij de VVD. Tot er vier jaar later bij de verkiezingen niemand meer op haar stemde en ze anoniem uit de Kamer vertrok.

RTL Nieuws dossier toeslagenaffaire

Dossier Toeslagenaffaire

Het blootleggen van de misstanden bij de Belastingdienst in de Toeslagenaffaire, is terug te lezen in de artikelen en video's die RTL Nieuws hierover heeft gepubliceerd. Bekijk het hele dossier.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore