Afscheidingen in de politiek

Afsplitsers geven tips aan Omtzigt: 'Opeens sta je er alleen voor, dat is heftig'

15 juni 2021 20:23 Aangepast: 15 juni 2021 20:53
Op de voorgrond Geert Wilders, daarachter Henk Krol, helemaal rechts Tunahan Kuzu. Beeld © ANP

Hoe moet het verder met het populaire Kamerlid Pieter Omtzigt na zijn vertrek bij het CDA? Afscheidingen in de Tweede Kamer blijken later maar zelden succesvol. "Er zijn in de recente parlementaire geschiedenis maar twee succesvolle afsplitsingen: de PVV en DENK", zegt DENK-Kamerlid Tuhanan Kuzu, die in 2014 uit de PvdA-fractie stapte.

Succesvol afscheiden betekent hier: na een paar jaar nog bestaan en een stabiele partij zijn in de Tweede Kamer. De twee DENK-Kamerleden (naast Kuzu ook Selçuk Öztürk) kwamen uit de PvdA-fractie. "Die omschakeling van een grote fractie naar er bijna alleen voorstaan, dat was behoorlijk heftig. Je weet niet wat er op je afkomt."

Onderscheiden van de rest

Dat was het grootste verschil, zegt Kuzu. "Je gaat van een grote partij naar een minieme fractie. Het heeft een heel andere dynamiek. Je spreektijd is minder, je budget is minder. Je moet alles zo efficiënt mogelijk doen."

DENK deed dat volgens Kuzu door de juiste mensen om zich heen te verzamelen. "De juiste mensen zijn ook afhankelijk van de agendapunten, die moet je bij elkaar zoeken. Waar ga je je op profileren? Met welke punten ga je je onderscheiden van andere partijen in de Tweede Kamer? De mensen die van die punten verstand hebben, moet je goed selecteren."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kamerlid Pieter Omtzigt zegt lidmaatschap CDA op

Want dat zijn er inderdaad maar weinig, zegt ook opiniepeiler van I & O Research Peter Kanne. Hij wijst ook op de DENK en de PVV. "Geert Wilders vertrok in 2004 uit de VVD-fractie. Hij begon de PVV en die bestaat nog steeds."

Allemaal persoonlijkheden

Wilders heeft daarbij een manier gevonden om de teugels strak in handen te houden, zegt Kanne. "De partij heeft maar één lid en dat is Geert Wilders. Als er een nieuwe partij wordt opgericht, dan gaan er soms mensen van de oude partij mee. Of er komen nieuwe mensen bij. Dat zijn allemaal persoonlijkheden. Wilders heeft met zijn partijstructuur geregeld dat hijzelf altijd aan het langste eind trekt. Hij heeft alles voor het zeggen. Maar zo’n partij kan Omtzigt niet opzetten, met zijn profiel voor meer inspraak en medezeggenschap."

Omtzigt heeft overigens aangegeven dat hij nog niet weet was hij gaat doen, behalve dat hij zijn Kamerzetel niet zal inleveren. Het kan zijn dat Omtzigt helemaal geen nieuwe partij opricht, maar gewoon verdergaat als de lijst-Omtzigt. Of zich aansluit bij een andere partij.

Maar desondanks lijkt er wel veel potentie te zijn voor een nieuwe partij van de oud-CDA'er. Dit weekend, vlak na het bekend worden van de afsplitsing, peilde Maurice de Hond de virtuele partij van Omtzigt op maar liefst 27 zetels. Ook Kanne ziet dat er mogelijkheden zijn voor een partij van de oud-CDA'er. “Ik schat ook in dat hij ergens tussen de 20 en 30 zetels kan uitkomen."

 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Henk Krol stapt uit Partij voor de Toekomst na ruzie met Henk Otten

Kanne maakt wel een groot voorbehoud. "Er gebeurde iets heel erg soortgelijks in de VVD in 2007. Daar werd toen gestreden om het partijleiderschap tussen Rita Verdonk en Mark Rutte. Dat was echt een strijd om inhoudelijke verschillen, tussen rechts-populistisch van Verdonk en het traditionele VVD-geluid van Rutte. Rutte won, en uiteindelijk moest de immens populaire Verdonk – ze haalde bij de Kamerverkiezingen 70.000 meer voorkeurstemmen dan Rutte – vertrekken uit de VVD-fractie."

"Ik heb haar na haar vertrek destijds nog gepeild op rond de 30 zetels. Zat in het RTL Nieuws, ze was er zeer verguld mee, maar toen kwam ze met de partij Trots op Nederland. En uiteindelijk kwam ze bij de volgende verkiezingen niet eens in de Kamer."

Vaker vertrekken

Iemand die net als Verdonk weinig gelukkig was nadat hij zich had afgescheiden van zijn partij, was Henk Krol. Na voortdurende ruzies vertrok hij bij 50PLUS. Na de verkiezingen keerde hij, ondanks verwoede pogingen om een partij te vormen met andere afsplitsers (Henk Otten en Femke Merel van Kooten-Arissen), niet terug in de Tweede Kamer.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

PvdA'ers Kuzu en Öztürk uit fractie na kritiek op Asscher

Krol merkte dat een nieuwe partij vreemde types aantrekt, die niet per definitie het beste voorhebben met de partij. "Het trekt heel veel gelukszoekers aan. Die komen op zo'n partij af zonder dat ze weten wat – in dit geval – Omtzigt in de Tweede Kamer heeft gedaan. Die denken: een nieuwe partij, daar valt wat voor me te halen. Tegen dat soort mensen moet je je wapenen. Dat is het allerbelangrijkste. Daar is het bij mij ook op stukgelopen."

Afslag gemist

Over het opzetten van een nieuwe partij heeft Krol 'wel honderden tips' voor Omtzigt. "Ik mag Pieter graag. Als hij een medewerker nodig heeft, mag hij me altijd bellen. Ik zou hem dolgraag adviseren."

En wat denkt opiniepeiler Kanne van de kansen van een mogelijke nieuwe partij van Omtzigt? "Ik denk dat Omtzigt veel met zich meebrengt. Hij heeft kennis, wat hij heeft getoond in de toeslagenaffaire. En hij is populair. Als hij in staat is goede mensen om zich heen te verzamelen en de nieuwe beweging stabiel kan blijven, en als er zelfs wat CDA'ers naar hem overstappen, dan heb je voor het CDA een problematische situatie."

"Bij Verdonk en Rutte ging het om een inhoudelijke tweesprong, die Rutte destijds nipt won. Ook bij het CDA is het een inhoudelijke strijd. Omtzigt toonde de leegte van de huidige CDA-koers. Bij het CDA leken Hoekstra en consorten aanvankelijk aan het langste eind te trekken, maar nu kon dat weleens Omtzigt worden. Het CDA moet vrezen dat het ergens een afslag heeft gemist."

RTL Nieuws aanmelden nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore