Hoe stemmen we veilig?

Stemmen in coronatijd: speciale kluizen, bewaking en chaos bij briefstemmen

15 maart 2021 20:37 Aangepast: 15 maart 2021 21:11
Een stembureau in Arnhem. Beeld © ANP

Brandwerende kluizen, 24-uurs bewaking en speciaal transport om stembiljetten veilig te vervoeren. Stemmen in coronatijd, betekent unieke én strenge protocollen. Maar ook chaos rond het stemmen per post. Zo is in de gemeente Bernheze 8,5 procent van de briefstemmen ongeldig. Verkeerde envelop? Dan telt de stem niet mee.

"Het is een enorme operatie. Door corona is alles anders", zegt Paul Tissingh namens de gemeente Rotterdam. Op de eerste dag heeft een kleine 4 procent van de stemgerechtigden hun stem uitgebracht in de Maasstad. 

70-plussers kunnen deze verkiezingen per post stemmen. Uniek. En kwetsbaren mogen vandaag en morgen naar een stembureau. "Alle poststemmen en alle stembiljetten van vandaag en morgen worden in Ahoy geteld. Donderdag hebben we daar 700 tellers staan in enorme hallen."

Speciale kluizen

Hoe verloopt dat veilig en betrouwbaar? Er zijn strikte protocollen. Zo moeten de stembiljetten van maandag en dinsdag met speciaal vervoer van alle stembureaus naar Ahoy worden gereden. "En in Ahoy worden de stembiljetten in in zeecontainers bewaard", zegt Tissingh. "Die zijn brandwerend en worden 24 uur per dag bewaakt."

In Ahoy worden alle poststemmen geteld. In Ahoy worden alle poststemmen geteld.

Kwaadwillenden kunnen dus niet 's nachts een stembus of postzak met stembiljetten meenemen. 

De strenge regels gelden voor alle gemeenten. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft die opgesteld. "Elke gemeente heeft een centrale locatie waar de poststemmen én de stembiljetten van de maandag en dinsdag worden bewaard. Volgens strikte protocollen", zegt een woordvoerder van de Kiesraad. Dat is de organisatie die de verkiezingen regelt. 

Bekijk ook: stemmen per post: zo makkelijk kan dat fout gaan

Bekijk ook: stemmen per post: zo makkelijk kan dat fout gaan

400 stembureaus

Rotterdam telt in totaal zo'n 400 stembureaus. "Vanwege corona hebben we veel nieuwe en andere stemlocaties", zegt Tissingh. In alle stembureaus kan coronaproof worden gestemd, maar niet in alle locaties kan volgens de coronaregels worden geteld.

Ook die stembiljetten verhuizen in Rotterdam naar  Ahoy. "Daar hebben we verschillende hallen. Een hal voor de poststemmen, een hal voor de stembiljetten van maandag. Alle honderden mensen die komen tellen, krijgen een vergoeding. Dat is tot zo'n 100 euro. De hoogte van dat bedrag, varieert per functie."

Een stembureau in Rotterdam. Een stembureau in Rotterdam.

Briefstemmen 

Ook het tellen van de poststemmen gaat volgens strenge regels. 70-plussers mogen vanwege corona voor het eerst per post stemmen. Dat gaat niet bij iedereen goed, blijkt uit de eerste cijfers.

Zo is in de gemeente Bernheze 8,5 procent van de poststemmen ongeldig verklaard. In Rotterdam zijn er 20.000 briefstemmen binnengekomen. "Hoeveel er ongeldig zijn, maakt de gemeente pas woensdagavond bekend." 

Procedure 

De poststem wordt ook in Rotterdam zorgvuldig gecheckt, zegt Tissingh. Zo moet het stembiljet in de ongeadresseerde envelop zitten. Vervolgens moet deze geanonimiseerde envelop dichtgeplakt in de retourenvelop worden gedaan. De stempas gaat ook in de retourenvelop.

"Verkeerde enveloppen mogen door stembureaus niet worden meegeteld", zegt de woordvoerder van de Kiesraad. In Rotterdam worden de poststemmen vanaf vandaag al geopend om te checken of de stempas in de goede envelop zit. "Daarmee kijken we dus of de stem geldig is. Als dat niet zo is, dan wordt de stem terzijde gelegd."

Het daadwerkelijk tellen van de poststemmen mag woensdagochtend pas beginnen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook;

Stemmen per post: zo makkelijk kan dat fout gaan

Sjoemelen

Kiezers die vermoedden dat het verkeerd is gegaan met hun poststem, konden tot afgelopen vrijdag een vervangende stempas aanvragen. Kunnen mensen daarmee niet sjoemelen? "Nee. Bij een nieuwe stempas, wordt de eerder verstuurde pas automatisch ongeldig", licht de Kiesraad-woordvoerder toe.

Er wordt alles aan gedaan om het stemmen in coronatijd zo betrouwbaar en veilig mogelijk te laten verlopen, benadrukt Tissingh. Wat voor gevolgen dat heeft voor de uitslag van deze verkiezingen? "Het proces is wat ingewikkelder vanwege corona. Misschien wordt de uitslag daardoor wat later bekend."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Compleet verrast door uitkomst van je stemhulp? Dat is vaak je eigen schuld

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore