Verkiezingen begonnen

Drie dagen stemmen begint, campagne nog in volle gang: 'Toch nog spannend'

15 maart 2021 06:03 Aangepast: 15 maart 2021 08:54
Beeld © ANP

Het kwam in Nederland nog niet eerder voor: drie dagen naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen. Maar vanaf 07.30 uur is het zover. Ondanks dat er stemlokalen open zijn, gaat de campagne de komende dagen nog gewoon door. "De campagne was tam, maar in de eindstrijd zit nog zeker spanning", zegt politiek commentator Fons Lambie. "Hoe groot wordt de voorsprong van Rutte? En wat wordt de tweede en derde partij?"

In elke gemeente openen enkele stemlokalen vandaag vanaf 07.30 uur hun deuren zodat ouderen en mensen met een zwakkere gezondheid, veilig kunnen stemmen.

Drukke campagne

De stembusgang volgt op zeer drukke weken voor de lijsttrekkers van de politieke partijen. Hoewel ze niet langs deuren gingen of op verkiezingsavonden door het hele land hoefden te spreken, zaten hun dagen flink vol. De campagne vond vooral plaats via de media. Dat betekende dus bijna elke dag van tv-studio naar kranteninterview en van radiodebat naar Facebooklivestream.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Rutte lijkt onaantastbaar, maar 'campagne had niet veel langer moeten duren'

Die slopende tijd is nu bijna ten einde. Toch gaat de campagne, ondanks dat er al gestemd kan worden, nog door. Traditioneel is het slotdebat bij de NOS op dinsdagavond het einde van de campagne en ook dit jaar zal dat zo zijn.

Sluier van corona

De inhoudelijke campagne verliep vanwege het coronavirus nogal vlak. Inhoudelijk ging het vooral over de aanpak van corona. Andere thema’s zoals de zorg, woningmarkt of het milieu speelden geen dominante rol.

Over de aanpak van corona denken alle partijen in grote lijnen hetzelfde. Alleen Forum voor Democratie denkt dat de ernst van het virus wordt overdreven en wil dat het land weer zo snel mogelijk volledig opengaat.

Veilig stemmen van 07.30 tot 21.00 uur

Dagelijks kan er van 07.30 uur tot 21.00 uur worden gestemd. De stemlokalen worden zo ingericht dat kiezers en stembureauleden 1,5 meter afstand kunnen houden en er voldoende ventilatie is.

In het bureau moet een mondmasker worden gedragen. Bij binnenkomst moeten de handen worden gedesinfecteerd. In het stemlokaal zijn kuchschermen aanwezig, waarmee kiezers en leden van het stembureau worden beschermd.

Rutte en Hoekstra

Tijdens de campagne zette de VVD vooral in op lijsttrekker en premier Mark Rutte. Andere VVD'ers kwamen in het verhaal nauwelijks voor. Deze campagne waren er drie nieuwkomers als partijleider, CDA'er Wopke Hoekstra, Sigrid Kaag van D66 en Lilianne Ploumen (PvdA).

Opvallend was dat Hoekstra, die vooraf nog droomde van 30 zetels, het moeilijk leek te hebben. Hij moest excuses maken voor schaatsen in Thialf, presenteerde een omstreden plan voor het verkorten van de WW tot één jaar en maakte geen sterke indruk tijdens debatten met kiezers.

Kaag en Ploumen

Nieuwkomer Kaag (D66) verraste juist doordat ze overeind bleef tijdens de vaak als lastig ervaren tv-debatten en tv-interviews. Door haar kalme manier van debatteren met oog voor de overeenkomsten leek ze dichtbij zichzelf te blijven.

PvdA-leider Ploumen speelde een weinig opvallende rol deze campagne. Zij volgde PvdA'er Lodewijk Asscher slechts enkele maanden voor de verkiezingen op, omdat die plots aftrad vanwege de toeslagenaffaire.

Peilingen

In de peilingen lijkt de VVD op een flinke overwinning af te stevenen. De partij staat rond de 30 zetels in de peilingen en het gat met de nummer twee, de PVV, is groot. Echt spannend lijkt het te worden om de derde plaats: wordt het CDA of toch D66? Op enige afstand volgen PvdA, GroenLinks en de SP.

Verder wordt met interesse gekeken naar FvD. De partij was tijdens de Provinciale Statenverkiezingen nog als grootste uit de bus gekomen, maar stortte daarna ineen door interne strubbelingen. Toch lijkt de partij weer enigszins op te krabbelen.

De nieuwe partijen JA21 en Volt doen het ook goed in de peilingen en lijken een goede kans te hebben om in de Kamer te komen.

Fons Lambie: 'Partijen lonkten al tijdens campagne naar elkaar'

"De campagne was een beetje tam", zegt politiek commentator Fons Lambie. "Natuurlijk ligt de coronacrisis als een klamme deken over de politiek. Daarnaast was er geen spannende tweestrijd in de peilingen."

Er speelde nog iets anders mee dat ervoor zorgde dat het niet zo spetterde, zegt Lambie. "Partijen lonken al naar elkaar voor samenwerking na de verkiezingen, dus dat zorgt ook voor een minder verbeten strijd. Linkse partijen, SP en GroenLinks, zeggen: wij willen na de verkiezingen samen met Rutte regeren. Dat is een andere, veel constructievere opstelling dan in eerdere campagnes." 

Eén iemand was de te kloppen persoon deze campagne. "In het laatste weekend zag je dat bijna alle lijsttrekkers proberen om koploper Rutte te raken. D66-leider Kaag verwijt Rutte dat ie geen klimaatvisie heeft en CDA-leider Hoekstra vindt dat Rutte onzin verkoopt over bezuinigen de komende jaren. Rutte positioneert zich dan als 'premier in crisistijd' boven de partijen - dat is eigenlijk de hele campagne van de VVD." 

"In de peilingen lijkt Rutte nu makkelijk te winnen: zijn voorsprong is groot. Maar het is interessant wat achter de koploper gaat gebeuren: wat wordt de tweede en derde partij? Wordt de PVV weer tweede? En haalt D66 het CDA in? Dat blijft spannend tot het laatste moment." 

"Voor elke partij geldt uiteraard: hoe meer zetels, hoe beter. Maar het is bijvoorbeeld ook belangrijk in de formatie straks: wie levert de minister van Financiën? De laatste dertig jaar leverde de tweede partij in de coalitie bijna altijd de minister van Financiën. Als D66 groter wordt dan het CDA, dan kan D66 Financiën opeisen."

Stemmen van maandag en dinsdag vanaf woensdag geteld

De komende dagen mogen 13,2 miljoen Nederlanders hun stem uitbrengen. Zij kunnen kiezen uit maar liefst 1579 kandidaten van 37 partijen.

Vanwege de coronacrisis zullen niet alleen de deuren van de stemlokalen drie dagen open zijn, ook is het mogelijk voor mensen die 70 jaar of ouder zijn per post hun stem uit te brengen. Het gaat daarbij om ruim 2,4 miljoen kiesgerechtigden.

Een kiezer mag ook voor anderen een stem uitbrengen als diegene daarvoor is gemachtigd. Dit jaar mag dat voor drie andere kiezers.

De stemmen die zijn uitgebracht op maandag en dinsdag of via briefstemmen worden al in de loop van woensdag geteld. De uitkomsten daarvan worden pas na het sluiten van alle stembureaus om 21.00 uur medegedeeld.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Waar was de VVD het populairst en waar PvdA, PVV en CDA? Zoek het hier op

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore