Emotie in RTL-debat

Deze emoties zagen wij niet, maar de computer wel tijdens het RTL-debat

01 maart 2021 21:04
Hoekstra, Rutte en Wilders tijdens het RTL Verkiezingsdebat. Beeld © ANP

Interessant aan een verkiezingsdebat is natuurlijk wie ergens voor of tegen is. Maar hóé politici dat zeggen, is misschien nog wel belangrijker, zegt politicoloog Gijs Schumacher. Hij liet een computeranalyse los op de emoties van de deelnemende lijsttrekkers van het RTL-debat van zondag en kwam tot (ook voor hem zelf) verrassende conclusies.

"Emotie speelt een rol bij het overtuigen van anderen. Het is goed dat wij als kiezers begrijpen wat voor emoties op ons worden losgelaten als we naar een debat kijken", legt Gijs Schumacher zijn onderzoek uit. Hij is universitair hoofddocent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. 

Afgelopen nacht haalde hij de camerabeelden van het RTL-debat op en liet hij zijn computer daar op los. Vandaag aan het eind van de dag had hij het woordgebruik en het stemgeluid van alle zes de deelnemers geanalyseerd, om hun emoties te ontrafelen.

Meeste positieve woorden

En wat blijkt: CDA-voorman Wopke Hoekstra, die op sociale media en in recensies als nogal zakelijk werd omgeschreven, gebruikte gemiddeld de meeste positieve woorden. Ook onverwacht: VVD-leider Mark Rutte, die zich gisteravond expres niet zo in de strijd wilde mengen, haalde juist de hoogste score qua opwinding in zijn stem. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Hoog, hard, laag, of drammerig: dit zeggen de stemmen van de lijsttrekkers

Laten we beginnen bij de woordkeuze. Bij die analyse heeft Schumacher de woorden met positieve en negatieve betekenissen geteld.

Hoekstra en Jesse Klaver van GroenLinks zijn het positiefst. Met stip op 1 staat de uitspraak over diversiteit uit de mond van Wopke Hoekstra, die boordenvol zit met woorden met een positieve associatie. 

Wopke Hoekstra: "Nee, ik wil dat we er voor alle Nederlanders zijn. En het CDA heeft een lange traditie op het gebied van diversiteit. Met de eerste vrouwelijke minister. Het eerste Surinaams-Nederlandse Kamerlid. De eerste openlijk homoseksuele minister. Dat betekent dat ik het volgende kabinet diverser wil samenstellen dan het huidige. Maar ik wil dat op dezelfde manier doen als bij de Amerikaanse regering. Niet met allerlei quota vooraf, maar kiezen voor kwaliteit en diversiteit."

Boze stemmen

Dan boosheid. Geert Wilders van de PVV, Hoekstra en Kaag scoren het hoogst op boosheid in hun stem. Lilian Marijnissen en Mark Rutte weer laag. 

Een van de hoogst scorende boze citaten: 

Geert Wilders: "Ongelooflijk. Wat een krokodillentranen. Doet u even een stap terug? Hoe is het zover gekomen? Zij hebben als coalitie met z'n drieën vijf ziekenhuizen gesloten de afgelopen jaren. Ze hebben negentien spoedeisende hulpposten gesloten en ze hebben vijftien IC-units gesloten."

Bekijk hieronder het hele fragment:

Opeens opwinding

Tot slot heeft wetenschapper Schumacher naar opwinding gekeken, die is te meten aan veel variatie in stemhoogte. 

Hierin verschillen de lijsttrekkers niet veel van elkaar. Klaver, Hoekstra en Wilders voerden het debat vrij monotoon. "Er is weinig dat ze van hun stuk bracht", zegt Schumacher daarover.

Het was de meestal zo kalme Mark Rutte die de uitspraak deed met de meeste gemeten opwinding. Hij reageerde op Hoekstra, die zei dat de bedrijven die nu profiteren extra moeten meebetalen aan de rekening van de coronacrisis.

Mark Rutte: "Ja, ik zou alleen willen oppassen bij die bedrijven. Ik snap dat wel hoor, het voorstel om de supermarkten nu wat extra te belasten. Ik begrijp ook wel de irritatie. Die voel ik ook wel. Die hebben tuurlijk ontzettend geprofiteerd nu van de crisis, terwijl heel veel andere bedrijven het zwaar hadden. Ik zeg alleen wel: laten we het een beetje met mate doen, want we hebben die bedrijven ook wel weer nodig bij dat herstel. Zij zorgen voor de banen. Zij zorgen ook voor de lange termijn belastinginkomsten."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Confrontatie met kiezers zorgt voor botsingen tijdens eerste grote tv-debat

Net acteurs

Politici zijn te vergelijken met acteurs, vindt Gijs Schumacher. "Sommigen zijn getraind in een goede stembeheersing en gezichtsuitdrukking. Sommige politici hebben daar controle over en sommigen niet. Door veel training worden ze daar beter in, net als acteurs." 

Met emotie-analyse probeert de wetenschapper meer inzicht te krijgen in emoties die politici tonen. De gezichtsanalyse van het RTL-debat volgt nog. Die is technisch gezien het ingewikkeldst. 

"Het doel is uiteindelijk inzicht te geven in hoe we bespeeld worden. Uiteindelijk willen mijn mede-onderzoekers en ik kunnen zien of politici hun emotie strategisch gebruiken of dat die hoort bij de persoon in kwestie. En ook of dat verschilt per situatie." Zo ver is het helaas nog niet.

Bekijk ook: Dit waren de hoogtepunten van het RTL Verkiezingsdebat

Zondagavond gingen zes lijsttrekkers voor het eerst live met elkaar in debat op televisie. De discussies gingen over vijf thema's, van de coronacrisis tot duurzaamheid en diversiteit. Kijk hier de hoogtepunten van het debat terug.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore