Belonen of straffen

Boete van 95 euro voor overtreden avondklok, maar 'hoge pakkans werkt beter'

22 januari 2021 18:20 Aangepast: 22 januari 2021 18:21
Vanaf morgenavond verlaten straten in heel Nederland na 21.00 uur. Beeld © ANP

Als je zaterdag na 21.00 uur zonder goede reden op straat bent, dan loop je kans op een boete van 95 euro voor het overtreden van de avondklok. In de landen om ons heen is die boete vaak zelfs nog een stuk hoger. Maar werkt een hoge boete wel?

Aanvankelijk waren boetes, bijvoorbeeld voor het overtreden van de anderhalve meter of het met te veel mensen op straat zijn, 390 euro. Dat leidde daarnaast ook tot een aantekening in de justitiële documentatie, oftewel een strafblad.

Boete verlaagd

Veel mensen vonden dit nogal een heftige sanctie, die ook veel jongeren kregen opgelegd en waar ze in de toekomst last van zouden kunnen hebben. Besloten werd daarom om de boetes te verlagen, omdat boetes onder 100 euro niet leiden tot een strafblad. In de coronawet werd in oktober besloten de boete op het overtreden van de coronamaatregelen terug te brengen van 390 naar 95 euro.

Kwade tongen beweerden overigens dat dat vooral was om de politieke carrière te redden van minister van Justitie Ferd Grapperhaus, die op zijn eigen huwelijk de coronamaatregelen had overtreden.

Toch is de boete van 95 euro de laagste van alle omliggende Europese landen. Jan Struijs van de Politiebond vindt de 95 euro veel te weinig. "Bij zo'n enorme maatregel hoort een passende en hogere boete", zei hij eerder.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Wat mag er nog tijdens de avondklok? Vragen van lezers beantwoord

Avondklok andere Europese landen + hoogte boete

Frankrijk: avondklok  tussen 18.00 en 06.00. Boete 135 euro.

Italië: In alle regio’s geldt een avondklok van 22.00 tot 05.00 uur. Boete 400 euro.

België: In Vlaanderen geldt tussen 24.00 en 05.00 uur een avondklok en in Wallonië en Brussel tussen 22.00 en 06.00 uur. Boete op overtreding is 250 euro.

Duitsland: Niet heel Duitsland heeft een avondklok. In delen van Beieren, Saksen en Baden-Württemberg geldt er wel een tussen 20.00 en 05.00 uur. Daar kan een boete oplopen tot 500 euro.

Spanje: Er geldt een algemene avondklok van 23.00 tot 06.00 uur. De autonome regio's kunnen afwijken van deze tijden. De boetes variëren van 60 tot 600 euro.

Griekenland: Er geldt voor het hele land een avondklok tussen 21.00 en 05.00 uur. Boete 300 euro.

Hogere boete, ernstiger vergrijp

Hoogleraar gedragspsychologie aan de Universiteit van Amsterdam Frenk van Harreveld relativeert de afschrikwekkende werking van hoge boetes. "Er wordt tijdens discussies vaak geroepen dat hoger en harder straffen mensen zou afschrikken de wet te overtreden. Maar onderzoek laat zien dat de invloed van hogere boetes heel gering is."

Van Harreveld wijst erop dat mensen door de hoogte van de boete wel de ernst van het vergrijp zouden kunnen afleiden. "Hoe lager de boete, hoe minder mensen denken dat het vergrijp iets voorstelt. Maar de hoogte van de boete leidt niet per se tot meer naleving."

Pakkans inschatten

Er is iets anders wat volgens de Amsterdamse hoogleraar veel beter werkt dan een hoge boete: hoe groot mensen de pakkans inschatten. "Het feit dat je wordt aangehouden en bestraffend wordt toegesproken, dat heeft veel meer impact dan de hoogte van de boete."

Ook hoogleraar klinische psychologie aan de Vrije Universiteit van Brussel Jan Derksen gelooft niet in de heilzame werking van boetes.

"Als je gedrag wil veranderen moet je vooral belonen. Als je gaat straffen onderdrukt dat gedrag slechts tijdelijk. Enkele weken, misschien een maand. Beter zou het dus zijn om mensen te belonen. Zo heb ik al voorgesteld om mensen te stimuleren om een vaccin te halen, elke honderdste persoon die een inenting haalt, een prijs te laten winnen."

Gratis festival

Op diezelfde manier denkt hij ook dat het beter zou zijn om jongeren iets in het vooruitzicht te stellen als ze zich aan de coronamaatregelen, dus ook de avondklok, te houden.

"Het kabinet zou een groot gratis festival kunnen organiseren in juni. Of op verschillende locaties door het hele land. Plezier maken op kosten van de overheid, werkt veel beter dan hoge boetes."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore