Verkiezingsjaar

Frits Wester blikt vooruit: 'Coronacrisis zal de politiek ook in 2021 domineren'

30 december 2020 17:34 Aangepast: 30 december 2020 19:07
Frits Wester: "We gaan een jaar vol onzekerheden tegemoet." Beeld © RTL Nieuws

Het politieke jaar 2021 is nog in mist gehuld. Eén ding staat vast: op 17 maart gaat Nederland naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen. We blikken vooruit met politiek commentator Frits Wester. Veel hangt af van hoe de coronacrisis zich ontwikkelt, zegt hij. "En dat het huidige kabinet opstapt als gevolg van de toeslagenaffaire, is nog steeds een serieus scenario."

Krijgen we grote veranderingen in 2021?

"Nou... je hoeft geen groot ziener te zijn om te kunnen inschatten dat het op zijn minst een bijzonder politiek jaar gaat worden. Want we staan aan de vooravond van nieuwe verkiezingen voor de Tweede Kamer. Nog tweeënhalve maand, dan is het zover."

Haalt Rutte de eindstreep?

"Hij leek zo solide op weg. Zelfs ondanks de uitbraak van het coronavirus. Misschien zal die crisis ook wel zijn redding blijken, want wie is zo onverantwoord om midden in de storm het kabinet op te blazen? Maar de vraag is terecht: er is een enorme beer op de weg gekomen, in de vorm van het eindrapport van de commissie die de affaire heeft onderzocht rondom de kinderopvangtoeslagen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Rutte over toeslagenaffaire: 'We kunnen ons er alleen maar voor schamen'

Is dat een serieus struikelblok?

"Zeker. Het oordeel van die commissie is ongekend hard. Veel onderdelen van de overheid zijn verantwoordelijk voor het falen van onze rechtsstaat, waarvan veel ouders de dupe zijn geworden. Dat ging gepaard met enorm leed. Wie neemt daarvoor de verantwoordelijkheid in algemene zin? Eigenlijk kan alleen het kabinet dat doen door zijn ontslag aan te bieden. Het is een serieus scenario waarmee echt nog rekening moet worden gehouden. Veranderen aan de zaak doet het niets: het kabinet zou demissionair de laatste maanden ingaan, de verkiezingen zijn gewoon op 17 maart, zoals gepland. Het zou puur symbolisch zijn. Maar soms zijn symbolen nodig. Nu om uiting te geven aan de schuld van de almachtige overheid in brede zin."

Wat betekent zoiets voor Rutte en zijn imago?

"Natuurlijk zou het wat glans afhalen van Ruttes recente kabinet. Maar hij zou daarmee ook de verantwoordelijkheid op zich nemen voor ex-bewindslieden zoals PvdA-leider Lodewijk Asscher, die het in Ruttes vorige kabinet als minister van Sociale Zaken ook allemaal onderschat heeft. Met zo'n groots gebaar zou Rutte alle partijen aan zich kunnen binden die deel hebben uitgemaakt van zijn kabinetten. Wie zozeer de verantwoordelijk neemt voor zijn politieke tegenstrevers, heeft ook weer minder van ze te vrezen in de aanstaande campagne."

"In een paar maanden tijd kan veel veranderen, maar de kabinetsformatie ziet er niet heel eenvoudig uit."

Heeft hij veel te duchten van de concurrenten?

"De VVD gaat in de peilingen fier aan de leiding. Daarachter de PVV van Wilders, met vervolgens het CDA en zijn nieuwe kopman Wopke Hoekstra. Die worden op enige afstand gevolgd door PvdA, D66, GroenLinks en SP. De ChristenUnie mag daarachter ook nog op enige winst rekenen en dan volgt, om in wielertermen te blijven, de 'bus' met partijen die het zichzelf de laatste tijd wel heel moeilijk gemaakt hebben. Intern gedonder in 50Plus, de capriolen van Henk Krol, DENK en natuurlijk het Forum van Baudet, dat een jaar geleden nog zo kansrijk leek. Forum is volledig geïmplodeerd door de soap rondom de racistische appjes in de jongerenbeweging."

Wordt het straks een ingewikkelde kabinetsformatie?

"In een paar maanden tijd kan veel veranderen, maar als je de huidige peilingen als uitgangspunt neemt, ziet het er niet heel eenvoudig uit. Wie wil per se met wie, en wie wil absoluut met die ander? PvdA en GroenLinks hebben al laten weten alleen met elkaar in een kabinet te stappen. Deze partijen willen, net als D66, hoe dan ook níét regeren met de PVV. Ook bij CDA en VVD is de weerzin tegen die partij groot, hoewel op dit moment nog iets minder uitgesproken. Kun je van alles van vinden, maar zo liggen de kaarten. Tel daarbij op het gegeven dat er waarschijnlijk weer vier partijen nodig zijn voor een meerderheidskabinet, en dan worden de keuzes weer iets helderder."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Thierry Baudet wint ledenverkiezing, maar van zijn Forum is weinig over

Wat betekent dat, 'iets helderder'?

"Dan moet je denken aan een kabinet van VVD, CDA, GroenLinks en PvdA. Die laatste twee zitten vooralsnog aan elkaar vast. Zeg maar dag tegen D66 en ChristenUnie in dat geval: een kabinet van vijf partijen wordt wel heel lastig, dat zijn er te veel. En de VVD alleen met D66, PvdA en GroenLinks wordt te links voor de liberalen van Rutte. Voortzetting van de huidige coalitie? Getalsmatig zou het misschien kunnen, maar het ligt niet voor de hand. CU-leider Seegers heeft daarvoor zijn prijs voor deelname al te zeer verhoogd. Dus de keuzes zijn beperkt."

En een minderheidskabinet?

"Niet ideaal, maar in ons versplinterde politieke landschap echt niet ondenkbaar. Geen ingewikkelde dingen met gedoogsteun, maar wel zaken doen met de oppositie. We zijn er gezien de samenstelling van de Eerste Kamer, waarin het kabinet ook geen meerderheid heeft, de afgelopen jaren al een beetje aan gewend geraakt. Per groot onderwerp afspraken met elkaar maken buiten het zicht van de camera's, of nog veel beter: open en bloot tijdens het debat in de Kamer. Geven en nemen en elkaar wat gunnen. En als dat onverhoopt niet lukt: niet meteen dreigen met aftreden, maar gewoon met een nieuw voorstel komen dat op meer draagvlak kan rekenen."

Het grootste probleem waarmee elk nieuw kabinet te maken krijgt, is in elk geval duidelijk.

"Ja. Deze keer hangt alles af van hoe de coronacrisis zich verder zal ontwikkelen. Die hangt als een donkere wolk boven het Binnenhof. Wat we verder zeker weten, is dat niets zeker is. We gaan een spannende periode tegemoet."

RTL Nieuws aanmelden nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore