Ontspoorde fraudejacht

Pieter Klein over rapport toeslagenaffaire: 'Pijnlijke en dodelijke conclusies'

17 december 2020 19:05 Aangepast: 17 december 2020 21:03
Premier Mark Rutte voor de parlementaire onderzoekscommissie. Beeld © ANP

De gedupeerden van de toeslagenaffaire is ongekend onrecht aangedaan, luidt de snoeiharde conclusie van een speciale parlementaire commissie. RTL Nieuws-journalist Pieter Klein bracht samen met Trouw-journalist Jan Kleinnijenhuis de affaire aan het licht. Wat viel Klein het meest op en welke gevolgen gaat dit nu hebben?

Wat betekent dit voor gedupeerde ouders? Krijgen zij nu sneller compensatie?

"Dit is eindelijk, na de eerdere excuses, de ruimhartige erkenning dat ouders zelf niet fout zaten. Dat is voor hen echt belangrijk. Dat iedereen kan zien dat zij tussen de raderen kwamen omdat het héle systeem faalde, van wetgeving tot uitvoering, en zelfs de hoogste rechters. Of ze nu sneller worden gecompenseerd, is de vraag – maar de politieke druk neemt nu heel snel toe, om sneller en ruimhartiger de schade te vergoeden. Want dat dit zo traag gaat, steekt iedereen als een graat in de keel. Maar vooral natuurlijk de duizenden gedupeerden die nog steeds wachten."

Bekijk ook: Rutte reageert op rapport

Premier Rutte reageert op het snoeiharde rapport van de parlementaire commissie die onderzoek deed naar de toeslagenaffaire.

Wat valt je het meest op in het rapport?

"Hoe pijnlijk en dodelijk de conclusies en feitelijke analyse zijn. Dat de rechtstaat heeft gefaald. Vandaar: ongekend onrecht. Dat geen van de politici of topambtenaren het juiste deed toen de uitkomsten van het harde beleid en van de ontspoorde fraudejacht op tafel kwam. Zelfs toen de ernstige schade die werd aangericht steeds helderder werd, is weggekeken. Destijds, in de periode van de Bulgarenfraude en de fraudejacht. Maar ook daarna nog, sinds 2017, na vernietigende uitspraken van de Raad van State en van de Nationale Ombudsman.

Eén van de ernstigste conclusies is daarnaast dat structureel sprake was van onjuiste en onvolledige informatie – naar de Kamer, naar de pers, naar ouders in rechtszaken. En dat bijvoorbeeld het ministerie van Financiën hier zelfs mee doorgegaan is bij de informatieverstrekking van de commissie."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kabinet: 'Schade en verdriet veroorzaakt bij ouders, dit mag nooit meer gebeuren'

Wie is het meest verantwoordelijk? Wie krijgt er het hardst van langs?

"Iedereen is medeverantwoordelijk, alle belangrijke instituties in onze rechtsstaat. De commissie roept niet voor niets iedereen op eens heel goed in de spiegel te kijken. Maar de commissie spaart niemand en wijst per politicus precies aan waar op welk moment sprake was van ernstige nalatigheid. Iedereen was destijds betrokken bij de harde fraudebestrijding: voormalig staatssecretarissen, maar ook oud-minister Asscher (Sociale Zaken) en premier Mark Rutte.

Het valt op dat oud-staatssecretaris Wiebes (nu minister van Economische Zaken) wordt genoemd als iemand die in 2017 wist dat ouders slachtoffer van een groepsgewijze, vooringenomen aanpak werden. Maar ook lang daarna ontbrak het in de ambtelijke en politieke top aan mensen die de ernst doorzagen en verantwoordelijkheid namen."

RTL Nieuws aanmelden nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Wat betekent dit voor de politiek? Gaan er koppen rollen?

"Geen flauw idee. Ik heb in het verleden jarenlang politieke verslaggeving gedaan, maar ik houd nu een beetje afstand. Ik kan me persoonlijk niet voorstellen dat zo'n vernietigend rapport zonder gevolgen blijft. Maar we zitten ook in een grote gezondheidscrisis en een economische crisis. En verschillende partijen hebben uiteenlopende belangen om wel of juist niet op aftreden aan te dringen, zelfs binnen de coalitie. Dat maakt het een explosieve cocktail, ook omdat het rapport blootlegt wat hier in essentie speelt: een geschonden rechtsstaat. En dat ook nog eens lang willen verdoezelen. Dat maakt het ook tot een morele politieke kwestie."

Ouders hadden het nakijken bij ontspoorde fraudejacht

Gedupeerden in de toeslagenaffaire is ongekend onrecht aangedaan, concludeert de parlementaire commissie kinderopvangtoeslag.

Hoe gaat dit nu verder? Is deze fraudejacht nu definitief verleden tijd, is er geleerd?

"De harde toeslagenwetgeving is de afgelopen periode al afgezwakt, met meer oog voor mensen en 'menselijke maat'. In de formatie zal worden gesproken over een nieuw stelsel. Ook de hele aanpak van fraudebestrijding staat op de agenda van het kabinet, om niet meer zo door te schieten. En wat echt nog onvoldoende boven tafel is: welke rol speelde (tweede) nationaliteit nou over de hele linie in de fraudebestrijding. Niet alleen in de toeslagenaffaire, maar bij de hele Belastingdienst. Hier is de onderste steen nog niet boven."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Snoeihard rapport: gedupeerden toeslagenaffaire is ongekend onrecht aangedaan

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore