Reconstructie

Hoe de druk op Hugo de Jonge uiteindelijk toch te groot werd

11 december 2020 16:36 Aangepast: 13 december 2020 12:33
Hugo de Jonge met op de voorgrond zijn CDA-collega Wopke Hoekstra. Beeld © ANP

De verbazing was groot toen Hugo de Jonge gisteravond plotseling stopte als leider van het CDA. De functie is volgens hem niet te combineren met de aanpak van het coronavirus, waar hij als minister verantwoordelijk voor is. Maar is dat de echte reden én is het stoppen van De Jonge echt zo onverwacht? Een reconstructie.

"Fuck off", zei De Jonge vorige week tijdens een intern beraad, toen hem werd gevraagd naar alle kritiek op zijn functioneren als partijleider.

De Jonge was er op dat moment nog van overtuigd dat hij gewoon door kon als partijleider én minister van Volksgezondheid. Toen hem gevraagd werd of hij het allemaal nog wel trok, antwoordde hij: "Ja hoor, een paar nachtjes slaap en dan kan ik er weer volop tegenaan."

Gebrek aan leiderschap

Aanleiding voor dat soort vragen was zijn overvolle agenda door de aanpak van de coronacrisis. Maar ook de constante stroom van verhalen over het gebrek aan leiderschap van De Jonge was een reden van zorg. Er werd aanhoudend getwijfeld over de uitslag van de leiderschapsverkiezingen van het CDA. Die verkiezing won De Jonge afgelopen zomer nipt van Pieter Omtzigt. Maar een echt overtuigend mandaat had hij daardoor niet.

Er bleven vragen opduiken over de betrouwbaarheid van die uitslag. Enkele leden, onder wie zelfs de vrouw van Omtzigt, hadden na het uitbrengen van hun stem een heel andere stembevestiging gekregen dan op wie ze hadden gestemd.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Hugo de Jonge ziet af van lijsttrekkerschap CDA: 'Dit valt zwaar'

Omstreden onderzoek

Een onderzoek naar de betrouwbaarheid moest al die verhalen de wereld uit helpen. Het tegendeel bleek waar. Want ook het onderzoek, dat De Jonge aanwees als winnaar, was niet onomstreden. Deze week werden daar - voor De Jonge - zeer pijnlijke vragen over gesteld door CDA-leden aan het partijbestuur.

Het onderzoeksbureau heeft namelijk banden met het ministerie van Volksgezondheid, met De Jonge aan het hoofd. Toen daarover vragen werden gesteld aan het CDA-partijbestuur, was dat vervelend voor De Jonge. De vragensteller werd stevig onder druk gezet om zijn vragen in te trekken, maar dat weigerde die. Het CDA laat vandaag weten de vragen binnenkort te zullen beantwoorden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

CDA-voorzitter: 'Ik betreur het besluit van De Jonge'

Collegialiteit binnen kabinet

Ook binnen het kabinet was er flinke kritiek op De Jonge. Niet in de laatste plaats van zijn eigen collega-CDA-ministers. Het viel betrokkenen binnen de partij op dat de collegialiteit binnen het CDA de afgelopen maanden wel erg ver te zoeken was. De C binnen het CDA was wel héél erg klein geworden.

Steen des aanstoots was de focus van De Jonge en Rutte op het ontlasten van de zorg. Dat was enkele kabinetsleden een doorn in het oog. Zij wilden juist meer aandacht voor de economische gevolgen van de coronamaatregelen.

Lekken

En dat lekte constant door naar de pers. Zoals ook weer deze week met een notitie van het ministerie van Economische Zaken. Daarin werd gesteld dat het openen van de horeca de verspreiding van corona juist zou verminderen. Een lek waar De Jonge allesbehalve blij mee was, omdat het zijn beleid volledig tegensprak.

En dan was er nog de kritiek van de partijen uit de Tweede Kamer tijdens de steeds terugkerende coronadebatten. Ook afgelopen woensdag werd De Jonge opnieuw hard aangepakt. Onder andere door PVV-leider Geert Wilders, die stelde dat De Jonge er al maanden lijkbleek en belabberd uitzag.

Frustratie

Gisteravond, iets na 21.00 uur maakte De Jonge bekend er mee te stoppen. De koek was op. Volgens de minister was het besluit thuis in gezamenlijkheid genomen aan de keukentafel. Zijn prioriteit ligt bij het landsbelang en die baan als CDA-leider had hij eigenlijk nooit geambieerd. Die had hij meer aanvaard uit plichtsbesef. Nu ging de aanpak van de coronacrisis voor.

Dat er veel kapot is gemaakt in de onderlinge verhoudingen blijkt nu ook wel uit het feit dat De Jonge niet meer op de CDA-kieslijst komt. Daar lijkt een frustratie met de partij achter te liggen. Want als hij het nu zo druk heeft, houdt immers niets hem tegen om op nummer 3 te gaan staan. Of zoals een ingewijde het beschrijft: reken maar dat Hugo nog wat rekeningen heeft te vereffenen.

Frits Wester: 'De emmer liep over'

Politiek commentator Frits Wester: "Als je als partijleider met zo'n zware portefeuille als het bestrijden van de coronacrisis, ook nog eens niet voluit gesteund wordt door je eigen partij, dan loopt de emmer op een gegeven moment over. Het CDA lijkt er ook een traditie van te maken om partijleiders en lijsttrekkers vlak voor verkiezingen van binnenuit af te branden", zegt Wester.

"Zo zaaide de partij in 1994 in de laatste maanden voor de verkiezingen twijfel aan Elco Brinkman. In 1997 werd Enneüs Heerma een half jaar voor de verkiezingen na anonieme kritiek aan de kant geschoven en vervangen door Jaap de Hoop Scheffer. Dezelfde De Hoop Scheffer werd een half jaar voor de verkiezingen van 2002 na een coup vanuit het partijbestuur van het schild gekieperd en vervangen door Jan Peter Balkenende. En ook na diens vertrek was er veel gedoe vanuit de partij over het leiderschap van Maxime Verhagen. Bij de christendemocraten moet je het meestal niet van je vrienden hebben."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

CDA wil Wopke Hoekstra als lijsttrekker na terugtreden De Jonge

RTL Nieuws aanmelden nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore