In memoriam

Julius Vischjager (1937-2020): een hofnar die de RVD graag kwijt was

08 oktober 2020 15:21 Aangepast: 08 oktober 2020 20:46
Julius Vischjager achter de piano in Nieuwspoort (2001)

Hij stond bekend als de nar van het Binnenhof. Een eretitel die hij zichzelf had toebedeeld. Hij was er trots op, want: "Aan het hof is de koning het hoogst, maar daarna komt de nar." Julius Vischjager, ruim veertig jaar lang een vast en bijzonder gezicht op het Binnenhof en in Nieuwspoort, is deze week in zijn woonplaats Amsterdam op 83-jarige leeftijd overleden. Politiek journalist Jos Heymans over het fenomeen Vischjager.

Eigenlijk hoorde Julius niet thuis in politiek Den Haag. Hij was geen journalist, vond hij zelf, maar een artiest die verdomd goed piano kon spelen en mensen wilde vermaken. Hij mocht op zondagmiddag in de Oude Vergaderzaal van de Tweede Kamer oefenen op de vleugel die daar stond; een voorrecht dat nooit iemand anders is verleend.

Daily Invisible

Maar hij maakte vooral furore als uitgever, hoofdredacteur en enig verslaggever van The Daily Invisible, een handgeschreven krant van één A4-tje, aan beide zijden vol gepend, nauwelijks leesbaar door het hanenpoten-handschrift. 

Het was geen dagelijks verschijnende krant, zoals de titel suggereerde, ook geen weekblad, want als Julius geen zin had kwam The Daily Invisible niet uit.

Politiek Den Haag bekend

Dat The Daily Invisible niettemin in heel politiek Den Haag bekend was, had de krant te danken aan het handgeschreven antwoord van de minister-president op de vragen van Julius. Bijna elke vrijdag, tijdens de persconferentie na afloop van de ministerraad, schreven Dries van Agt, Ruud Lubbers, Wim Kok, Jan Peter Balkenende en Mark Rutte – de vijf premiers die door Vischjager al die jaren werden bestookt – hun tekst op een wat verfrommeld stukje papier, aangereikt door Julius.

Een week later zou het in The Daily Invisible verschijnen.

Julius Vischjager samen met premier Rutte achter de piano. Julius Vischjager samen met premier Rutte achter de piano.

Behangen met buttons

Julius' verschijning kon je niet ontgaan. De wat morsig geklede man, behangen met buttons en met een katoenen tasje vol met verse exemplaren van The Daily Invisible, had zijn vaste plek tijdens de wekelijkse persconferentie: eerste rij, rechts vooraan.

En je moest het niet in je hoofd halen om op zijn stoel te gaan zitten. Die plek was voor hem belangrijk: het was dicht bij de minister-president, aan wie hij de laatste vraag mocht stellen en vanwaar hij zijn papiertje voor het antwoord kon overhandigen. Voor de rest van het journaille het teken dat de persconferentie was afgelopen en zij de zaal konden verlaten; Julius, de premier en diens RVD-woordvoerder achterlatend.

Buitenlandse regeringsleiders, op bezoek in Den Haag, begrepen niets van het fenomeen Vischjager

In de maling

Buitenlandse regeringsleiders, op bezoek in Den Haag, begrepen niets van het fenomeen Vischjager. Toen Lubbers aan Margareth Thatcher uitlegde wie Julius was – 'He is the editor-in-chief of the Daily Invisible' – reageerde de Britse premier afgemeten: “The daily whát?” Ze dacht dat ze in de maling werd genomen.

Even dreigde Julius het Binnenhof te moeten verlaten. Het was ten tijde van de vele kabinetten Balkenende dat de RVD van Vischjager afwilde. Hij was lastig, belde bijna dagelijks met de voorlichters van de premier die daar gek van werden en hij was toch een beetje een vreemde eend in de bijt.

Wegjagen

Zijn aanwezigheid leverde, hoe je het ook wendde of keerde, geen positieve bijdrage aan het beeld van de persconferentie. Of de parlementaire persvereniging (PPV), destijds de gastheer van de persconferenties van de premier, Vischjager niet kon weren? Hij was immers geen politiek journalist. Nee, dat kon niet. Vischjager was lid van de PPV, en dus welkom.

Julius Vischjager in 2012 tijdens de wekelijkse persconferentie. Julius Vischjager in 2012 tijdens de wekelijkse persconferentie.

Kleine rel

Pas toen de persconferentie onder druk van Balkenendes spindoctor Jack de Vries verhuisde van Nieuwspoort naar het ministerie van de premier en de PPV het gastheerschap werd ontnomen, mocht Julius niet meer naar binnen. Het leidde tot een kleine rel.

Julius ging demonstratief voor de ingang van het ministerie zitten en sprak elke minister aan op het onrecht dat hem was aangedaan. Piet Hein Donner, destijds minister van Justitie, moedigde hem zelfs aan de revolutie te beginnen. Uiteindelijk werd Julius weer toegelaten. Op de RVD na misgunde niemand hem de laatste vraag.

 

Rutte: warm hart

De kritiek op Vischjager verstomde helemaal met de komst van Rutte als premier. Die bracht de persconferentie terug naar Nieuwspoort en het gastheerschap naar de PPV. Bovendien droeg Rutte Vischjager een warm hart toe. Als Julius soms twee weken achtereen niet aanwezig was, maakte de premier zich zorgen en belde de persvereniging. Of we alsjeblieft wilden nagaan of er iets met Julius was. Hij werd door de premier gemist.

Hoewel Julius nooit vragen stelde die iets met de actuele politiek te maken hadden, wist hij zo af en toe wel nieuws te maken. Op een vraag van hem over de Hollandse Schouwburg reageerde Rutte: "In Haarlem, toch?"

De historicus Rutte leek even niet te weten dat de Hollandsche Schouwburg, deportatieplaats van joden in de oorlog, in Amsterdam was gevestigd. Later verontschuldigde Rutte zich; hij had 'Hollandsche' niet verstaan.

Bij zijn overlijden twitterde Rutte terecht: "Het Binnenhof verliest een van zijn kleurrijkste figuren."

Uit handen van de nazi's

De Hollandsche Schouwburg heeft het leven van Vischjager getekend. Terwijl de rest van zijn familie werd gedeporteerd en nooit terugkeerde, werd Julius door goede Nederlanders uit handen van de nazi’s gehouden. Hij groeide op in gastgezinnen, studeerde aan het conservatorium en later, volgens eigen zeggen 29 jaar lang, rechten. Afstuderen is er niet van gekomen.

Vischjager leefde van een bescheiden oorlogsuitkering. Toen hij eens boos in Nieuwspoort vertelde dat zijn fiets gestolen was, naast de trein van Amsterdam naar Den Haag zijn enige middel van vervoer, organiseerden journalisten een crowdfunding voor een nieuwe fiets.

Niet vergeten

De laatste jaren liet Julius zich nog maar zelden in Den Haag zien. The Daily Invisible verscheen niet meer; zijn oproep om vertederingsconcerten te geven voor mensen of partijen die met elkaar in conflict waren, verstomde. Maar hij werd niet vergeten. Bij zijn overlijden twitterde Rutte terecht: "Het Binnenhof verliest een van zijn kleurrijkste figuren."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore