Monteren aan het Binnenhof

Online filmpjes zijn het nieuwe politieke wapen, maar 'het effect is beperkt'

25 september 2020 19:14 Aangepast: 26 september 2020 10:38
Baudet in de Kamer, op de achtergrond minister Kaag. Beeld © ANP

Deze week zorgde een online filmpje van Forum voor Democratie voor verontwaardiging in en buiten politiek Den Haag. De partij zou een grens hebben overschreden door het achter elkaar monteren van een vraag van FvD-leider Baudet en een antwoord op een andere vraag van CDA-Kamerlid Omtzigt. Maar de partij is niet de enige die er lustig op los monteert aan het Binnenhof.

De filmpjes van DENK zijn berucht in Den Haag. De partij zette in het verleden beelden online waarin ze zich richten op Kamerleden van andere partijen met een etnische achtergrond. Die werden op Facebook, Twitter en Youtube te kijk gezet als ze tegen de zin van DENK stemden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'DENK moet stoppen met intimiderende filmpjes collega-Kamerleden'

Bedreigingen

Voorbeelden zijn het steunen van een motie die de Armeense genocide erkent of een debat dat niet wordt verzet vanwege het Suikerfeest. Ook betitelde de partij toenmalig GroenLinks-Kamerlid Zihni Özdil in een filmpje als hypocriet. Een beladen term volgens Özdil want voor sommige religieuze volgers van DENK is dat erger dan een ongelovige of een afvallige.

Veel Kamerleden met een allochtone achtergrond werden het doelwit van bedreigingen en ontvingen haatmails. DENK ontkende meermaals dat ermee te hebben beoogd. Toch was de bijna voltallige Kamer woest en nam, op DENK na, een motie aan die de handelswijze veroordeelde 'om Kamerleden vanwege hun afkomst uit te kiezen en hen gericht via sociale media te intimideren'.

Andere partijen

Het maken van filmpjes is al heel lang niet meer voorbehouden aan DENK of FvD. Alle partijen in de Kamer doen het. Van PVV tot SP, tot zelfs de wat conservatieve SGP. Allen hebben medewerkers in dienst die de 'hoogtepunten' uit een debat monteren tot gelikte korte filmpjes.

En hoewel er meestal geen vragen en antwoorden aan elkaar worden geplakt, zoals Forum deze week deed, heeft de eigen partijleider of politicus natuurlijk wel altijd een glansrol. De filmpjes worden vervolgens razendsnel op sociale media gepost, waarna ze driftig worden geretweet door de eigen politici, medewerkers en sympathisanten.

Kamerleden willen excuses van DENK voor etnisch profileren:

De werkwijze van DENK stond geregeld ter discussie in Den Haag.

Speciale vragen stellen

Het heeft er ook toe geleid dat Kamerleden speciaal voor de eigen filmpjes tijdens debatten vragen stellen aan elkaar. En dat begint op te vallen. Zoals bij voorzitter van de Tweede Kamer Arib, die voelde al aankomen toen Baudet CDA-Kamerlid Omtzigt vragen stelde over een compleet ander onderwerp dan op dat moment werd besproken. "De vorige keer heeft u hem ook eenzijdig aangevallen en daar een filmpje van gemaakt", zei ze tegen Baudet. "Dat ga ik niet belonen."

Desondanks maakte Forum toch een filmpje. Zonder het specifieke zinnetje van Arib en het oorspronkelijke antwoord van Omtzigt. Het CDA-Kamerlid is boos en zette het FvD-filmpje en beelden van het oorspronkelijke debat op Twitter met de tekst 'Zo knippen is niet ok'.

Fake news

Omtzigt laat aan RTL Nieuws weten: "Baudet knipt een vraag van hem aan een klein deel van een antwoord dat ik aan Sjoerdsma gaf. Filmen is prima. De vraag-antwoordcombinaties uitzenden waar je zelf goed opstaat, is logisch. Maar hij verknipt alles aan elkaar. Als anderen dat zouden doen, zou hij het ongetwijfeld fake news noemen."

Baudet reageert op Twitter op Omtzigt door te zeggen dat het wel degelijk duidelijk is dat er in het filmpje is geknipt, maar dat het goed aantoont wat Omtzigt van de EU vindt. "Nee, het fragment laat ons debat zien en sluit vervolgens af (na duidelijk visueel overgangseffect!) met twee statements die je zelf nog geen 5 minuten later uitsprak. Het toont aan: Pieter Omtzigt is diep toegewijd aan de EU."

Beperkt effect van filmpjes

Hoogleraar communicatie Jan Kleinnijenhuis ziet ook de toename van het aantal filmpjes. Hij denkt dat het is overgewaaid uit Amerika. "Je ziet het daar in de verkiezingscampagne voor het presidentschap. Donald Trump en Joe Biden maken er allebei erg veel gebruik van. Dat is vooral bedoeld om de ander in een kwaad daglicht te zetten."

Toch twijfelt hij of het effect van de filmpjes groot is in Nederland. "Uit onderzoek blijkt dat je er niet zoveel kiezers mee bereikt, behalve een heel erg klein gedeelte van de bevolking, dat al politiek is geïnteresseerd. Die zijn toch al erg goed geïnformeerd. Mensen treden niet zoveel buiten hun eigen filterbubbel."

Wat volgens de hoogleraar wel werkt om mensen te bereiken, is het gebruik van influencers. "Dat zag je de afgelopen week, met die actie om je niet meer aan de regels te houden. Dat heeft een bereik buiten de filterbubbel. Maar door de belangrijke rol van de media in Nederland, worden onwaarheden vrij snel gecorrigeerd. Dat zie je nu ook bij de kwestie rond Baudet en Omtzigt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Verbazing over nieuw spotje DENK met voice-over van Geert Wilders

Frits Wester: 'Werkelijkheid verdraaien kan echt niet'

Politiek commentator Frits Wester: "Als je je van dit soort dubieuze methodes bedient en het komt uit, en dat doet het vrijwel altijd, komt het als een boemerang terug in je eigen nek. Natuurlijk politiek is geen journalistiek, en journalistiek geen politiek. Maar het op deze manier monteren van vraag en antwoord is in de journalistiek een doodzonde. Samenvatten prima, maar de werkelijkheid verdraaien kan echt niet. De eigen achterban van betreffende partijen zal er weinig om malen, maar je zet jezelf voor de rest van de wereld wel te kakken. Met als gevolg dat je steeds minder serieus genomen wordt en steeds meer in een politiek isolement terechtkomt. Maar misschien zien ze dat op hun beurt weer als unique selling point. Het brengt je alleen nergens."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Algemene Beschouwingen: 'Corona dwingt politici tot nieuwe koers'

Gebruik jij de RTL Nieuws-app al?

Ja? Daar zijn we blij mee! Nog niet? Download ‘m hier voor Android en iOS.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore