Algemene Politieke Beschouwingen

Eerste dag debat: 'Coronacrisis legt zwakke plekken bloot en dwingt tot nieuwe keuzes'

16 september 2020 23:42 Aangepast: 17 september 2020 04:12
Kamerleden en kabinetsleden tijdens de eerste dag Algemene Politieke Beschouwingen. Beeld © ANP

De eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen bewees gisteren dat meerdere partijen worstelen met dezelfde onvrede, zag politiek commentator Frits Wester. "De zwakke plekken in onze samenleving zijn door de coronacrisis pijnlijk blootgelegd. Zoals de doorgeschoten marktwerking in de zorg, de woningbouw en de verregaande individualisering."

Het debat over de plannen van het kabinet voor het komende jaar waren dit jaar vanwege de coronacrisis anders dan gebruikelijk. In vak K, waar het voltallige kabinet gewoonlijk zit, zaten gisteren in totaal zeven ministers. In de blauwe kamerstoelen mochten maximaal 50 parlementariërs tegelijkertijd zitten.

Klassenjustitie

Wel traditioneel was de volgorde van de sprekers. Het debat begon met de leider van de grootste oppositiepartij, PVV'er Geert Wilders. Die greep het moment aan om in plaats van over de plannen van het kabinet te beginnen, te spreken over zijn veroordeling in het proces tegen hem vanwege zijn 'Minder Marokkanen'-uitspraak. Het illustreerde volgens Wilders het 'corrupte rechtssysteem' in Nederland.

Volgens hem was er sprake van klassenjustitie, dat hij wel werd veroordeeld, en rapper Akwasi niet voor zijn uitspraken om geweld te gebruiken tegen zwarte piet. Het leidde tot een fel debat met andere fractieleiders. D66-fractievoorzitter Rob Jetten vond dat Wilders daarmee de bijl zette 'aan de wortel van de rechtsstaat'.

Sterke overheid

Klaas Dijkhoff, fractievoorzitter van de VVD, wees Wilders op de scheiding van de machten in Nederland. Volgens hem is de rechterlijke uitspraak tegen Wilders 'genuanceerd' omdat hij op sommige punten is vrijgesproken, iets wat Wilders niet in een ander land had mogen verwachten, zei Dijkhoff.

Diezelfde VVD'er hield een pleidooi voor een sterke overheid, eerlijke handel en minder afhankelijkheid van andere landen. Het voor een liberaal opmerkelijke, was volgens Dijkhoff 'om dingen beter te maken'. Daar is het de laatste jaren nogal eens misgegaan, zoals te zien was in de toeslagenaffaire.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Algemene Beschouwingen: 'Corona dwingt politici tot nieuwe koers'

Het zorgde er niet voor dat GroenLinks-leider Jesse Klaver zich minder kwaad maakte over het 'politieke handjeklap' binnen de coalitie over het opnemen van de 100 asielzoekers uit het Griekse opvangkamp Moria. De deal werd volgens Klaver door de coalitie eigenlijk gebruikt voor een strengere asielwetgeving. "Dat cynisme maakt deze uitruil onverteerbaar."

Loonsverhoging zorg

SP-leider Lilian Marijnissen had in de troonrede 'heel veel mooie, terechte woorden' gehoord over de publieke sector. Maar noemde het teleurstellend dat het kabinet daar wat haar betreft veel te weinig in investeert. Zo stelde ze dat het zorgpersoneel het slechts moest doen met 'een applaus en een eenmalige bonus', terwijl een structurele loonsverhoging uitbleef.

De SP-leider was wel blij dat er door het kabinet niet wordt bezuinigd, maar juist wordt geïnvesteerd. Maar dan moeten de investeringen wat haar betreft wel beter worden gekozen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Lodewijk Asscher: 'We zijn nog lang niet terug bij het normaal'

Wooncrisis

CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma hield een pleidooi om de 'nationale wooncrisis' aan te pakken.  De coalitiepartij zei bereid te zijn 'om serieus te kijken' naar manieren om huurstijgingen verder te beperken.

"We kunnen inmiddels wel spreken van een nationale wooncrisis. Er worden gewoon te weinig betaalbare woningen gebouwd", zei Heerma, die er vorig jaar ook al voor pleitte om 'volkshuisvestingsbeleid' te voeren. Het vertrouwen dat de marktwerking de problemen op de woningmarkt kan oplossen, is volgens de christendemocraat inmiddels wel verdwenen.

Vergrootglas voor problemen

De bijdrage van PvdA-leider Asscher was gericht op de coronacrisis. "Ook vandaag zitten er weer mensen thuis omdat ze moesten wachten op een uitslag van een coronatest. Het gaat echt niet goed", zei hij. Volgens hem zijn we nog lang niet terug bij normaal.

De coronacrisis werkt volgens Asscher als 'een vergrootglas' voor problemen waar Nederland al langer meer kampt. Ook vindt hij dat het kabinet meer helderheid moet geven: "Bij welke waarde over het virus hoort welke maatregel? Geef duidelijkheid. Het is onze taak om te laten zien hoe het anders kan'', zei de PvdA-leider tegen de Kamer.

Frits Wester: 'Debat maakt kentering van het politieke denken duidelijk'

Politiek commentator Frits Wester: "Het debat viel eigenlijk in drie delen uiteen. Ten eerste de snoeiharde kritiek van Geert Wilders op alles en nog wat. Hij gebruikte vrijwel alle tijd om zijn bekende boodschap met veel herhalingen weer eens stevig neer te zetten. Dat vrijwel de hele Kamer over om heen rolt, deert hem daarbij totaal niet. Hij lijkt het erom te doen.

Daarnaast was er de inhoudelijke kritiek van de oppositie als het gaat om bijvoorbeeld de zorg, de salarissen van verplegend personeel, de woningmarkt,  de werkgelegenheid en het milieu. Allemaal zaken waarbij de oppositie nog wat hoopt binnen te halen in ruil voor steun. En dat is niet ondenkbaar omdat het kabinet die steun hard nodig heeft in de Eerste Kamer waar het geen meerderheid heeft.

Tot slot waren er, en dat is voor de lange termijn het meest interessant, de pleidooien van meerdere partijen, binnen en buiten de coalitie, om lessen te trekken uit de zwakke plekken in onze samenleving die de coronacrisis pijnlijk heeft blootgelegd. Zoals de doorgeschoten marktwerking in de zorg, de woningbouw en de verregaande individualisering. Over de oplossingen verschillen dezelfde partijen nog wel van mening, maar de gezamenlijke onderkenning van het probleem kondigt wel een kentering van politiek denken aan die straks aan de basis komt te liggen van een nieuw kabinet."

Dagelijkse update nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore