Open riool

Onaardige reacties op overlijden moeder Rutte: waarom zijn mensen zo?

26 mei 2020 16:11 Aangepast: 26 mei 2020 22:14
Op de dag dat zijn moeder overleed, gaf Rutte 's avonds nog een persconferentie. Beeld © ANP

De moeder van Mark Rutte is overleden op 96-jarige leeftijd. Een zeer respectabele leeftijd, maar het overlijden van een dierbare komt (bijna) altijd te vroeg. RTL Nieuws publiceerde gistermiddag over het overlijden en deelde dat bericht op Facebook. Er kwamen meer dan 2500 reacties binnen, niet allemaal even netjes. We vroegen onze reageerders waarom ze zulke onaardige dingen schreven.

Vooropgesteld: veruit de meeste reacties zijn meelevend van aard. Ze zijn afkomstig van politieke voor- én tegenstanders van Rutte. Deze mensen zijn eensgezind over hoe erg het is om een dierbare te verliezen, ook al zijn ze het niet allemaal eens met Ruttes (corona)beleid.

En dan is er ook nog een groepje mensen die blijkbaar zo'n hartstochtelijke hekel aan Rutte hebben dat ze het niet kunnen laten om onaardige dingen te schrijven. Écht onaardige dingen.

Ze zien in het overlijden van Ruttes moeder een afstraffing voor diens beleid. Sommigen vragen zich af waarom Rutte het overlijden van zijn moeder op 13 mei zo lang onder de pet heeft gehouden. Anderen vermoeden dat Ruttes moeder is overleden aan corona, ook al zegt de Rijksvoorlichtingsdienst van niet.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Moeder Mark Rutte op 96-jarige leeftijd overleden

"Nu weet deze kwallenbak ook eens wat andere mensen doormaken", schrijft Denise op onze Facebookpagina. Als we haar bellen voor een reactie, reageert ze geschrokken. "Hoe komen jullie in godesnaam aan mijn nummer?" Ze zegt niet te willen reageren op onze vragen en verbreekt zonder pardon de verbinding. Sinds dat korte gesprek kunnen we haar niet meer bereiken.

Een andere reageerder ('Mooi. Nu Mark zelf nog. Opgetyft') blijkt 'een jongen met een gebruiksaanwijzing'. We laten het erbij zitten, deze Rik woont onder begeleiding, vertelt zijn vader.

Nette vrouw

Wie we wel spreken, is Dijnphna, afgaande op haar profielfoto een nette vrouw van middelbare leeftijd. "Geen medelijden mee", schreef ze gisteren op Facebook. En ze heeft er geen spijt van.

"Ik mag die vent niet", zegt ze als we haar confronteren met haar reactie. "Rutte moet maar eens leren om eerst aan zijn eigen volk te denken. En niet eerst aan anderen." Daarmee doelt ze op asielzoekers en Ruttes beleid ten aanzien van klimaat en corona.

Reactie uit woede

Ook Alex – zelf vader – heeft geen spijt van zijn Facebookreactie. "Nu hij nog", schreef hij over Rutte.

En ook Alex is boos over het kabinetsbeleid. "Rutte geeft niets om het volk. Hoe kan hij dan verwachten dat het volk wel om hem geeft?" Hij is van mening dat kritiek bij de functie van minister-president hoort. "Als je die functie neemt, moet je ook niet jammeren."

"Ik wens niemand dood", merkt hij nog wel op. "Het is een reactie uit woede."

Mensen willen niet bot en onbeschoft zijn

Waarom zeggen deze mensen toch zulke onaardige dingen? We vroegen het aan Roos Vonk, hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit en auteur van het boek 'Je bent wat je doet'.

Vonk merkt op dat dit sneller gebeurt op sociale media, waar je niet oog in oog staat met de ander. "Als Rutte tegenover ze zou staan en zou zeggen: mijn moeder is dood, dan zou niemand de dingen zeggen die ze hier zeggen. Mensen zijn van nature groepsdieren die rekening houden met elkaar. Ze willen niet bot en onbeschoft zijn."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Helemaal losgaan in de Facebook-comments: waarom? 'Er is te weinig context'

Daarbij komt dat mensen op sociale media hoofdzakelijk worden geconfronteerd met geluiden van gelijkgestemden. "Twitter en Facebook werken helaas zo dat de reacties uit jouw bubbel bovenaan verschijnen. Jij ziet waarschijnlijk andere berichten dan je buurman die een andere politieke voorkeur heeft."

"De mensen achter deze reacties waren al anti-Rutte. Die zien verontwaardigde reacties op het overlijden van diens moeder bovenaan staan en gaan daarin mee. Het wordt een norm binnen hun bubbel. Ze zullen misschien niet beseffen dat er buiten hun bubbel weldenkende mensen zijn die er heel anders tegenaan kijken. Mensen willen graag een goed groepslid zijn. Ze gaan mee in wat binnen hun groep de norm lijkt te zijn."

Morele verontwaardiging

Het valt Vonk op dat onder deze mensen sprake is van morele verontwaardiging. Ze zijn boos omdat ze Rutte verantwoordelijk achten voor slechte ouderenzorg, versoepeling van coronabeleid of financiële moeilijkheden. Het lijkt of ze meeleven met slachtoffers van dat beleid.

"Zo meelevend en betrokken en dan opeens zo hard tegen Rutte? Morele verontwaardiging is bijna nooit oprecht", zegt Vonk. "Het dient het doel om jezelf te verheffen boven een ander. Als morele verontwaardiging oprecht zou zijn, zou het je doel zijn het onrecht te herstellen. Maar vaak willen mensen liever kwaad blijven en zich moreel superieur voelen."

Vreemde tegenstelling

In dit geval uiten mensen hun boosheid door te reageren op het overlijden van Ruttes moeder. Daar zit wel een vreemde tegenstelling in, zegt Vonk. "Aan de ene kant zijn ze boos over bijvoorbeeld diens ouderenbeleid, aan de andere kant gebruiken ze daarvoor het overlijden van zijn moeder. Ik ben benieuwd hoe ze dat met elkaar rijmen."

Rutte voelt zich gesteund

Een woordvoerder van Rutte focust zich op de steunbetuigingen aan het adres van de premier. "De minister-president voelt zich gesteund door de talloze meelevende reacties", laat hij desgevraagd weten.

RTL Nieuws op Facebook

De redactie van RTL Nieuws probeert kwetsende en beledigende reacties zoveel mogelijk te verwijderen, dus ook in dit geval. Gebruikers die veel te ver gaan of recidiveren worden verbannen van onze Facebookpagina. We hebben huisregels opgesteld die terug te vinden zijn op onze Facebookpagina.

  • Berichten met scheldwoorden, bedreigingen, beledigingen en discriminatie zullen we in voorkomende gevallen verwijderen of verbergen.
  • Respecteer de privacy van anderen en deel geen persoonsgegevens.
  • Reclame-uitingen zijn niet toegestaan.

Bij veel onderwerpen weten we van tevoren dat we actief moeten meekijken, maar soms worden we overvallen, zegt social media-coördinator Annelies Arendsen van RTL Nieuws.

Arendsen: "Er bestaat een soort gedachtegoed dat je alles moet kunnen zeggen, ongeacht wie je kwetst, beledigt of voor het hoofd stoot. Dat is de afgelopen jaren toegenomen. Onder veel berichten worden nare dingen geschreven, maar er is een aantal onderwerpen waarbij het vrijwel standaard uit de hand loopt: vluchtelingen, immigranten, Geert Wilders, Rob Jetten, Mark Rutte, de pietendiscussie, moslims, vechthonden."

"Veel nieuwsredacties hanteren het beleid: niet ons platform, niet onze verantwoordelijkheid. Dat vind ik te makkelijk. We vragen mensen om hun verhaal te delen, dan is het ook onze verantwoordelijkheid om ze te beschermen waar mogelijk. Dat lukt lang niet altijd, maar we doen wel ons best."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore