Motie van wantrouwen oppositie

Minister Bijleveld overleeft vierde debat over bombardement Irak

14 mei 2020 19:24 Aangepast: 14 mei 2020 19:27
Ank Bijleveld tijdens het debat Beeld © ANP

Ondanks felle kritiek en weer een motie van wantrouwen, kan Ank Bijleveld aanblijven als minister van Defensie. Voor de vierde keer overleeft ze een pittig debat over het gevoelige Hawija-dossier. "Deze minister is niet open een eerlijk", klonk de kritiek. Bijleveld moest erkennen: "Er heerst onbegrip en ergernis in de Kamer. Ik begrijp die gevoelens."

En weer moest Ank Bijleveld zich in een urenlang debat verantwoorden over de bomaanval door Nederlandse straaljagers op de Iraakse stad Hawija. Het was het eerste debat sinds weken dat niet over de coronacrisis ging.

Vijf jaar geleden bombardeerde Nederland een bommenfabriek van IS in de stad Hwaija. Er vielen veel slachtoffers, ook burgerdoden. Het blijkt uiteindelijk door onderzoek van verschillende media om zo'n 70 burgerdoden te gaan.

Onvoldoende haar best gedaan

Uit informatie die de VS vrijgaf aan journalisten, bleek de Amerikanen vooraf waarschuwden voor de burgerdoden. De Tweede Kamer had al een aantal keren gevraagd voor die informatie en vindt dat Bijleveld onvoldoende haar best heeft gedaan om de informatie boven tafel te krijgen. 

Dat leverde de minister opnieuw een motie van wantrouwen op, maar een krappe meerderheid houdt voldoende vertrouwen in de minister. 

Volgens indiener Sadet Karabulut (SP)  is de minister 'niet open en eerlijk'. Bijleveld overleefde ook nu net weer die motie van wantrouwen, maar ze moest wel diep door het stof. "In de toekomst gaan we dat anders doen", beloofde ze.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Het mysterie van de 70 burgerslachtoffers in Irak: wat wist premier Rutte?

Verbaasd 

Kamerleden zijn onder meer verbaasd dat de minister onderzoeksrapporten over de aanval niet mocht delen van de Amerikanen, terwijl NOS en NRC die wel kregen na een Amerikaanse Wob-procedure. Bijleveld heeft naar eigen zeggen haar Amerikaanse collega gevraagd de rapporten aan de Kamer te mogen geven, maar kreeg nul op het rekest.

Kamerleden vonden dat ze harder met haar vuist op de tafel moet slaan. "Dat moet anders", gaf de minister in het vierde debat over de kwestie toe. Ze benadrukte dat ze niet het beleid 'waardeloos vindt', maar de communicatie. Bijleveld beloofde dan ook beterschap.

Een Nederlandse F16 boven Afghanistan. Een Nederlandse F16 boven Afghanistan.

'Bombardement niet goedkeuren'

Bijleveld moest regelmatig het antwoord op vragen schuldig blijven. Ze vaart tijdens het debat, dat een dag lang duurde, veel op geschreven tekst. Bij sommige improvisaties haperde ze. 

Salima Belhaj van coalitiepartner D66 is blij dat de minister 'de hand in eigen boezem steekt'. Ze zou wel willen dat Bijleveld erkent dat er in 2015 onverantwoorde aannames werden gedaan over burgerslachtoffers, omdat niet bekend was hoeveel explosieven in de fabriek lagen.  "Dat zouden we nooit meer op die manier moeten doen."

Kamerlid Bram van Ojik (GroenLinks) wil weten of het bombardement achteraf toch niet goedgekeurd had mogen worden. De minister erkende dat met de informatie achteraf er nooit gebombardeerd had moeten worden. "Als we hadden geweten dat er zoveel bommen lagen, dan hadden we dit doel niet geaccepteerd."

Felste kritiek 

De felste kritiek aan het adres van Bijleveld, kwam uit de hoek van de SP die ook de motie van wantrouwen indiende. "Deze minister, het kabinet, het ministerie van Defensie, is niet open en eerlijk en al helemaal niet transparant", stelde Karabulut. 

Minister Bijleveld zegt verder dat er een cultuurverandering bij Defensie in gang is gezet. "Er is wel degelijk in de afgelopen maanden veel door mij gedaan." Naar een vergoeding voor nabestaanden wordt door een speciale werkgroep naar gekeken. Bijleveld hoopt dat het snel geregeld wordt voor de slachtoffers van Hawija. 

Gezien de vele vragen van Kamerleden om nog nader onderzoek te doen, mogelijk door de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, zal dit waarschijnlijk nog  niet het laatste debat rondom dit gevoelige dossier zijn. 

Hoe zat het rond het bombardement op Hawija?

Vanaf oktober 2014 tot juli 2016 neemt Nederland voor het eerst deel aan een F16-missie boven Irak en Syrië. Na publicaties van NRC en NOS blijkt dat Nederland verantwoordelijk is voor een bombardement op een bommenfabriek van IS in Hawija, Irak. Zeventig burgers zouden om het leven zijn gekomen.

Zowel Defensie als het Openbaar Ministerie hebben het bombardement onderzocht. Volgens Defensie zijn alle procedures gevolgd. Het OM vindt geen strafbare feiten.

De toenmalige minister van Defensie, Jeanine Hennis, weet al in 2015 over de burgerdoden, maar geeft foute informatie aan de Tweede Kamer. Op 23 juni 2015 zegt ze dat er geen sprake is geweest van Nederlandse betrokkenheid bij burgerslachtoffers door luchtaanvallen in Irak.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Minister Bijleveld maakt excuses voor fout informeren dodelijke aanval Irak

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore