'Het was een mooie periode'

Tweede Kamerleden vertrekken massaal: wat bezielt de politici?

21 juni 2019 14:28 Aangepast: 21 juni 2019 15:29
Ten Broeke, Buma, Dijkhoff, Segers en Pechtold (vlnr). Beeld © ANP

Nog nooit vertrokken er in zo'n korte tijd zoveel leden uit de Tweede Kamer. In de dik twee jaar sinds de Kamerverkiezingen zijn twintig Kamerleden vertrokken. Wat bezielde de Kamerleden en hoe gaat het nu met ze? Vier oud-Kamerleden vertellen.

Han ten Broeke: 'De druk op Kamerleden is toegenomen'

  • Zat 12 jaar in de Tweede Kamer
  • Is sinds 8 maanden werkzaam bij The Hague Centre voor Strategic Studies (HCSS)
  • Vertrok vanwege het bekend worden van een ongelijke relatie met een medewerker
Han ten Broeke Han ten Broeke

"Als Kamerlid word je gedreven om iets te veranderen. Mensen die in de Kamer zitten zijn ambitieus en gedreven. Op dit moment zit ik er wat verder af en mis ik de invloed wel een beetje die je daar hebt. Maar het Kamerlidmaatschap wordt steeds meer als een normale baan bekeken."

"Wat ik niet mis, is dat je in een coalitie veel bezig bent met het voorkomen dat er dingen gebeuren. Omdat partijen kleiner worden en ook de meerderheden kleiner worden, ben je heel erg bezig met andere zaken. Zoals het blussen van brandjes of om partijen meer profiel te geven."

Sociale media

"Tegenwoordig is de druk toegenomen om zaken uit te leggen. Sociale media spelen daarin een grote rol. Kamerleden hebben het gevoel dat ze overal op moeten antwoorden. Daar hebben veel mensen last van. Dat merk ik nu bij mezelf ook nog steeds."

"Je moet overigens niet je oor naar sociale media laten hangen, maar je moet wel je oor te luisteren leggen. Dat is de spagaat van de huidige politiek."

Vier periodes

"Toen ik in de Kamer kwam, was het niet ongebruikelijk dat Kamerleden drie of vier periodes van vier jaar in het parlement zaten. Ik ben nog net begonnen aan een vierde periode. Je ziet dat de omloopsnelheid is toegenomen. De druk is toegenomen. De politiek is een hele gulzige minnaar, zoals ze zeggen."

Of het erg is dat door het hoge verloop het geheugen van de Kamer korter wordt, kan Ten Broeke niet zeggen. "Maar bijvoorbeeld procedures spelen in de Kamer wel een hele grote rol. Dat helpt als je er langer zit en daar kennis van hebt. Daardoor wordt je een beter Kamerlid."

"Ik heb het in mijn nieuwe baan nog steeds net zo druk, maar ik sta nu iets minder onder druk."

Liesbeth van Tongeren: 'Mensen blijven niet meer dertig jaar in dezelfde functie'

  • Zat 7 jaar in de Tweede Kamer voor GroenLinks
  • Werd in juni 2018 wethouder in Den Haag met de portefeuille Duurzaamheid en Energietransitie
Liesbeth van Tongeren Liesbeth van Tongeren

"Het was een vreselijk lastige keuze om te vertrekken uit de Tweede Kamer. Ik had ook veel voorkeurstemmen gekregen. En dat verplicht je aan die mensen die op je hebben gestemd en aan je idealen. GroenLinks maakte een enorme groei door en dat zorgde er ook voor dat we werden gevraagd om mee besturen. Dan wil je proberen het goed te doen. Na zeven jaar in de Tweede Kamer kwam ik tot de conclusie dat ik wilde meehelpen om de mensen in Den Haag een goede leefomgeving te geven voor de toekomst. Dat kon ik doen door wethouder te worden."

In praktijk uitvoeren

"Mijn ervaring als Kamerlid helpt natuurlijk enorm als wethouder. In die zeven jaar heb ik mijn kennis enorm kunnen verdiepen. Je kan heel veel externen benaderen en je komt heel makkelijk ergens binnen."

"Als wethouder sta je dichterbij de mensen. Eerst heb ik bij Greenpeace de milieuproblemen op de kaart gezet. Daarna mocht ik als Kamerlid meehelpen met wet- en regelgeving. En nu mag ik wet- en regelgeving in de praktijk uitvoeren." 

"Het is een al wat langere trend dat mensen niet 20 of 30 jaar in dezelfde functie zitten. Dat zie je in het bedrijfsleven en dat zie je ook in de politiek. Dat kan je als een verlies zien, maar ook als een verrijking."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Tweede Kamer lijkt 'duiventil': nog nooit vertrokken zo veel Kamerleden

Linda Voortman: 'Je ziet weinig Kamerleden naar bedrijfsleven gaan'

  • Zat 8 jaar in de Kamer voor GroenLinks
  • Ze hield zich onder meer bezig met asielbeleid en binnenlandse zaken
  • Vertrok in juni 2018 om wethouder te worden in Utrecht
Linda Voortman vertrok na 8 jaar uit de Kamer. Linda Voortman vertrok na 8 jaar uit de Kamer.

"Ik was 30 jaar toen ik in de Kamer kwam. Mijn eerste campagnedebat als kandidaat-Kamerlid, met ervaren en beroemde mensen als Henk van Gerven en Pia Dijkstra, dat vergeet je nooit.  Natuurlijk is dat indrukwekkend. Kamerlid zijn, is hard werken. Omdat we een kleine fractie waren, had ik best een grote portefeuille en relatief weinig ondersteuning.  Nu heb ik meer medewerkers."

Lange dagen

"Als Kamerlid maakte ik lange dagen, maar dat deed ik bij FNV (Voortman werkte tussen 2008 en 2010 als bestuurder bij FNV) ook: dagen van 's-ochtends 6 tot 22 uur 's avonds hoorden er bij. Op vrijdag deed ik vaak werkbezoeken. Qua zwaarte vind ik mijn oude en huidige baan wel vergelijkbaar; en eigenlijk lijkt het werk ook wel op elkaar.

De capaciteiten die ik heb geleerd in de Kamer, komen ook goed van pas. Bijvoorbeeld hoe je in een debat je volksvertegenwoordiging zo goed mogelijk informeert.  En je leert hoe wetgeving werkt en in elkaar zit. Daar heb ik iedere dag nog veel aan."

Dezelfde idealen

Waarom veel Kamerleden opstappen? "Op zich is het logisch dat Kamerleden in een provincie of gemeente aan de slag gaan. Het is een andere functie, maar met dezelfde idealen. Zo zet ik me nog steeds in voor mensen met bijvoorbeeld schulden en richt ik me veel meer op de uitvoering van wetgeving. Veel wetgeving is van het Rijk naar gemeenten verschoven: dus een stap van landelijk naar lokaal is een logische"

"Je ziet relatief weinig Kamerleden naar het bedrijfsleven gaan. De liefde voor politiek is hardnekkig. Dat heb ik ook. Altijd als ik in de Tweede Kamer ben, ga ik langs de plenaire zaal. En natuurlijk volg ik de politiek nog, al is het wel weer meer op afstand Maar ik app nog veel collega’s en heb nog regelmatig contact met landelijke politici."

Foort van Oosten (41): 'Er is niets mis met hard werken'

  • Zat 6,5 jaar namens de VVD in de Tweede Kamer
  • Hij was ondermeer woordvoerder Justitie
  • Hij vertrok in februari 2019 om burgemeester van Nissewaard te worden
Foort van Oosten: 'Kamerlidschap en wat ik nu doe, is niet te vergelijken' Foort van Oosten: 'Kamerlidschap en wat ik nu doe, is niet te vergelijken'

"Ik ben 6,5 jaar Kamerlid geweest. Ik kijk met een heel goed gevoel terug op die periode, maar mis het niet. Dat komt omdat ik het nu zo ontzettend naar mijn zin heb in mijn huidige functie. En ik ben ook te druk om mijn Kamerperiode te missen."

Publieke belang

Van Oosten vertrok in februari om burgemeester van Nissewaard te worden. "Een prachtig ambt. Je bent de hele dag bezig om het belang van anderen te dienen. Een enorme eer. Je wilt het beste voor je mensen en ik mag daarvoor allerlei prachtige plekken bezoeken. Zo ben ik net op werkbezoek geweest naar bibliotheek de Boekenberg. Van over de hele wereld komen bezoekers dit markante gebouw, een glazen piramide, bezoeken."

Van Oosten vindt zijn huidige en vorige baan niet echt met elkaar te vergelijken. "Burgemeester zijn, is echt een heel ander ambt." Er zijn wel een paar overeenkomsten, vindt hij.  "Je dient in allebei de functies het publieke belang. En het is allebei hard werken, ook als Kamerlid maakte ik vaak lange dagen. Maar er is niets mis met hard werken. Je wilt toch graag opkomen voor je idealen."

Kans

"Ik heb nooit spijt gehad van mijn vertrek. Burgemeester van Nissewaard worden, was zo'n mooie kans. Het was een 'once in a lifetime.' Zo nu en dan heb ik nog contact met collega's uit de Kamer. En ik volg de debatten nog wel, maar niet meer zo fanatiek als vroeger en je volgt lang niet alles meer. Ik heb veel dingen in de Kamer geleerd, die vandaag de dag nog goed van pas komen. Vooral hoe je dingen kunt aanjagen, hoe je interesse bij anderen kunt creëren voor onderwerpen. Daar heb ik iedere dag nog veel profijt van."

Hoe Van Oosten het vertrek van de Kamerleden verklaart? "Ik weet niet of het vaker dan vroeger het geval is, ik weet alleen waarom ik de Kamer heb verlaten; namelijk om de mooiste gemeente Nissewaard verder te helpen."

Hoogleraar: 'Relatief veel Kamerleden weg vanwege persoonlijke redenen'

Bijzonder hoogleraar parlementaire geschiedenis aan de  Universiteit Maastricht, Bert van den Braak, ziet twee redenen waarom Kamerleden de afgelopen periode vertrokken zijn: vanwege een andere baan of om persoonlijke redenen. "Er zijn deze periode relatief veel Kamerleden vertrokken om persoonlijke redenen, zoals Han ten Broeke, Emile Roemer en Alexander Pechtold."

"Soms blijken mensen niet geschikt te zijn. In een verder verleden, voor deze Kamerperiode, gebeurde dat ook, zoals bij de SP'er Nathalie de Rooij en Ron Abel. Maar daar hoorde je niets over. Het verschil tussen toen en nu is misschien ook wel dat het nu veel meer in de openbaarheid gebeurt. Dat is wel opvallend. Of iemand ligt niet goed in de fractie, zoals het geval was bij GroenLinks-Kamerlid Zihni Özdil."

Volgens Van den Braak is het Kamerlidmaatschap een onzeker bestaan, waar je afhankelijk bent van de kiezersgedrag, dat de laatste jaren veranderlijk is. "Daardoor zijn mensen nu ook wel sneller geneigd om een ander functie te nemen. Zeker mensen die al langere tijd in de Kamer zaten en waar een mooie burgemeesterspost langskomt. Daarbij, mensen zien het Kamerlidmaatschap niet meer als het de hoogste stap in hun carrière."

Van den Braak ziet wel een gevaar ontstaan door het vertrek van zoveel Kamerleden. "Er wordt nauwelijks meer ervaring opgebouwd in het parlement. Steeds minder ervaring is geen goede zaak. Het speelt sowieso al, door het steeds wisselende zetelaantal. Maar als je op de lijst staat, mogen kiezers verwachten dat je de hele periode in de Kamer zit."

RTL Nieuws / Agnes de Goede en Arne Hankel

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore